|

نی‌نوا، نوایی برای تمام فصول

سهراب پورناظری

این‌بار «نی‌نوا» را با هم مرور می‌کنیم؛ اثری که جزء شاخص‌ترین آثار استاد «حسین علیزاده» و از زیباترین نمونه‌های همراهی موسیقی ایرانی و کلاسیک غربی است. «نی‌نوا» در دستگاه ماهور و با تک‌نوازی اساتیدی چون جمشید عندلیبی و خاچیک بابایان و همراهی ارکستر زهی غربی در سال 62 منتشر شد؛ اگرچه هسته اصلی این اثر سال‌ها قبل از آن در سال 56 شکل گرفته است؛ اما دومین اثر ارکسترالِ استاد علیزاده، دارای هارمونی ویژه و منحصر‌به‌فردی است که نمونه آن را تنها در آثار معدود آهنگ‌سازان ایرانی چون استاد مرتضی حنانه و فرهاد فخرالدینی می‌توان شنید. ویژگی «نی‌نوا» از نظر من ترکیب شیمیایی و نه‌تنها فیزیکی این دو نوع موسیقی است. معمولا در تلفیق‌هایي از این دست، شیمی دو نوع موسیقی کمتر با هم ترکیب می‌شود و گاه عالَم و فضای یکی بر دیگری چیره می‌شود؛ اما در این اثر ما شاهد بهترین نوع ترکیب هستیم. ذهنِ خلاق استاد علیزاده در الگوهای ریتمیک به‌کاررفته، استفاده از میزان‌ها و اکسنت‌های نوین و درعین‌حال خارج‌نشدن از فضای احساسی اثر سببِ شنیدنی‌ترشدنِ آن شده است؛ نکته‌ِ جالب دیگر در این میان، «فراگیرشدن آن» است که خلاف ایده «فراگیرنشدن اثرِ نابِ هنری» را شکل می‌دهد و بارِ دیگر بر این مسئله صحه می‌‌گذارد که آثار خاص موسیقی، چنانچه دارای احساس و تکنیک درست باشند، موج فراگیرتری از مخاطبان را با خود درگیر خواهند کرد. اما نگاه کلی من به این اثر، ملودی‌پردازی زیبا، استفاده از الگوهای ریتمِ نوین و از همه مهم‌تر پیداکردن هارمونی بسیار نزدیک به فضای موسیقی ایرانی است. این موسیقی را می‌توان الگوی درستی برای قرارگرفتن موسیقی ایرانی در بستر هارمونی غربی دانست؛ به اندازه‌ای که این تلفیقِ درست رازآمیزی دستگاه نوا را چندین برابر کرده است. نمی‌توان از این اثر سخن گفت و اجرای استادانه «جمشید عندلیبی» و سونوریته منحصربه‌فرد و ریتم درستِ نوازندگی‌شان و همچنین اجرای ماهرانه «خاچیک بابایان» و همچنین هماهنگی و هم‌حسی و یک‌دست‌بودن ارکستر را نادیده گرفت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.