|

دفاعیه‌ای برای تطهیر اسرائیلی‌ها

خاطرات‌نویسی به لحاظ ارزش‌گذاری تاریخی در زیرمجموعه «زندگی‌نامه‌ها» قرار می‌گیرد که می‌تواند مفید و درعین‌حال فریبنده باشد. مفید از این منظر که نگاهی درونی و زنده به تحولاتی می‌اندازد که فرد به نحوی با آنها درگیر بوده است و فریبنده به این دلیل که در اغلب موارد خاطرات به منظور دفاع از خود یا سازمان و تشکیلات یا دولتی خاص نوشته می‌شود و به عبارتی روشن‌تر، رنگ‌ورویی کاملا جانبدارانه دارد و چون بی‌طرف نیست، از اهمیت و بار علمی آن کاسته می‌شود. خاطرات «مئیر عزری»، سفیر اسرائیل در ایران، به کوشش «غلامرضا امامی»، تهیه و از سوی انتشارات «علم» به چاپ رسیده است. اصل این کتاب به زبان عبری در اسرائیل منتشر شده و فردی به نام «ابراهام حاخامی» آن را به فارسی برگردانده است. این کتاب دارای یک مقدمه و پیش‌گفتار، 50 بخش، یک نقد و بررسی با قلم «عباس سلیمی‌نمین» و حدود 200 صفحه اسناد و تصاویر است. مئیر عزری حدود 20 سال سفیر اسرائیل در ایران بوده است. در مقدمه کتاب به قلم «شیمون پرز»، رئیس‌جمهور پیشین اسرائیل، می‌خوانیم: «دشوار می‌توان کسی را میان ما یافت که مانند وی [عزری] نسبت به پیچ‌وخم‌های تاریخ و سیاست ایران آگاه باشد». نویسنده نیز در پیشگفتار هدف خود از نوشتن این اثر یا به گفته خودش «یادنامه» را این‌طور توضیح می‌دهد: «نگارنده در برابر شاه درگذشته ایران و خاندان پهلوی دینی به گردن داشته که با نگارش این یادنامه خواسته آن دین را ادا کند». فصول 50گانه کتاب شرح حال عزری از تولد در یک خانواده یهودی ساکن اصفهان تا سفر به اسرائیل و انتصاب به سفارت و بازگشت به ایران تا پایان دوره کاری‌اش است. نگارنده در این فاصله اوضاع‌و‌احوال ایران دوران پهلوی اول و دوم، اوضاع‌واحوال یهودیان ایران، تحولات سیاسی دوره‌های مصدق و 15 خرداد، آشنایی با ساواک، همکاری موساد و ساواک، آشنایی با دربار شاه، آشنایی با مذهبی‌ها، روشنفکران، روزنامه‌نگاران، کشاورزان و صنعت‌گران ایرانی، ورزشکاران و پزشکان و ... را روایت می‌کند. وقتی نویسنده نحوه انتصاب خودش را شرح می‌دهد، به این نقل‌قول «بن گورین» اشاره می‌کند که به او گفته: «هرچه را به سود ایران یافتی انجام بده، زیرا همان کار به سود مردم اسرائیل است»؛ یا در بخش ارتباط با مذهبی‌ها نویسنده سفرش به همراه «فروزانفر» به قم و دیدار با «آیت‌الله شریعتمداری» را شرح می‌دهد. پس از پایان کتاب نقدی از سوی سلیمی‌نمین بر آن نوشته شده است. او به طور خلاصه، درباره کتاب چنین می‌گوید: «خاطرات عزری دفاعیه‌ای است برای تطهیر عملکرد صهیونیست‌ها در ایران، اما تشابه حساسیت‌های نشان‌داده‌شده در این اثر با برخی جریانات موجود در کشور می‌تواند کمک مؤثری به جریان‌شناسی بهتر جامعه کنونی ایران کند». با این همه، کتاب خاطرات عزری کتابی مهم و قابل مطالعه به‌ویژه برای کسانی است که قصد شناخت روابط ایران و اسرائیل در دوران پهلوی‌ها را دارند. هرچند مطالعه‌اش کسی را از مراجعه به سایر منابع معتبر تاریخی بی‌نیاز نمی‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.