|

در حاشیه صدور مجوز آلبوم جدید محمدرضا شجریان

سرانجام طریق عشق

فاطمه روشن

شش سال از غيبت محمدرضا شجریان در عرصه موسيقي می‌گذرد. این در حالی است که در سال 92 حسن روحانی با سردادن شعارهای فرهنگی در کمپین‌های انتخاباتی‌اش و گفتن جملاتی مثل «من صدای شجریان را دوست دارم»، مردم و اهالی هنر را قانع کرد نه‌فقط به شجریان، بلکه به فرهنگ و هنر نگاهی مثبت دارد. با همین حرف‌ها بود که روحانی توانست نه‌فقط حمایت قاطع اهالی فرهنگ و هنر، بلکه مردمی که هشت سال در تنگنا بودند را به خود جلب کند و با اختلاف به پیروزی قاطعی برسد. اما انتظارها بي‌پاسخ‌ماند. دو سال از ریاست روحانی در دولت یازدهم گذشت و هیچ‌کدام از این وعده‌ها عملی نشد، تا اینکه محمدرضا شجریان نوروز 95 را با چهره‌ای جدید در صفحه شخصی مجازی‌اش به مردم ایران تبریک گفت؛ ویدئویی که در آن از بیماری‌اش می‌گفت و تلاش‌اش برای شکست‌دادن میهمانی ناخوانده. همین کافی بود تا وزارت ارشاد و نهادهای وابسته به تکاپو بیفتند. زمزمه‌های پخش دوباره ربنای شجریان در صداوسیما، گفت‌وگوهای وزیر ارشاد و دیگر مدیران این وزارتخانه و دست آخر انتشار مصاحبه‌ای در روزنامه دولتی ایران، همه نشان از تغییر شرایط و سعی در برآورده‌کردن وعده‌هایی بود که خیلی زودتر باید آنها را عملی می‌کردند. محمدرضا شجریان در این مصاحبه گفته بود: «من کار اجتماعی انجام می‌دهم کار سیاسی نمی‌کنم. فرض کنید هر نظامی، مثلا در نظام جمهوری اسلامی که همه آن را پذیرفتند، آدمی یک کار اشتباهی می‌کند. ما به او تذکر می‌دهیم. این تذکر دلیل آن نیست که با نظام جمهوریت مخالفیم. این آدم اشتباهی کرده و چيز خلافي گفته است، به او تذکری می‌دهیم. یا وقتی به یک نفر می‌گوییم تو حق توهین‌کردن به مردم را نداری، این درافتادن با کل نظام نیست. عده‌ای می‌خواهند سوء‌استفاده کنند که چون این شخص به وزیر یا رئیس‌جمهور گفته این کار را اشتباه انجام دادی، پس این آدم با اصل جمهوری مخالف است که این ستم است». بعد از این گفت‌وگو و علنی‌شدن بیماری شجریان، خیلی‌ها اطمینان داشتند همه موانع برداشته شود اما همچنان ربنای محمدرضا شجریان در ماه مبارك رمضان از صداوسیمای جمهوری اسلامی پخش نشد و فقط خبر صدور مجوز آلبوم جدید شجریان داده شد؛ خبری که شاید دیگر خیلی هم برای دوستداران محمدرضا شجریان که دو سال منتظر فعالیت‌های هنری‌اش در دولت جدید بودند، خوشحال‌کننده نبود.اما با همه این احوال، همچنان این آلبوم هنوز منتشر نشده است! 2 سال انتظار برای مجوز در دولت روحانی آلبومی که در روزهای اوج بیماری محمدرضا شجریان خبر مجوزش در رسانه‌ها پیچید، هم‌زمان با شروع کار دولت یازدهم به دفتر موسیقی وزارت ارشاد ارائه شده بود؛ آلبومی که هیچ‌کس از پروسه تولید آن خبر نداشت و بعد از مصاحبه شجریان رسانه‌ای شد. فرزاد طالبی، مدیرکل دفتر موسیقی ارشاد، می‌گوید صدور مجوز برای این آلبوم، حاصل تلاش‌های «شورای صیانت از اهالی موسیقی» بوده است؛ شورایی که اگرچه طالبی از تشکیل آن در مهرماه گذشته خبر می‌دهد، اما تا روزهای آخر اسفندماه گذشته و علنی‌شدن بیماری شجریان فعالیتی نداشته است. طالبی در پاسخ به اینکه چرا صدور مجوز آلبوم شجریان دو سال زمان برده، بیان می‌کند: «مشکلاتی وجود داشت که همه ما از آن باخبریم! من بعد از ورودم به دفتر موسیقی با مجموعه‌ای از هنرمندان مواجه شدم که به دلیل برخی از اتفاقات، با مشکلات زیادی مواجه بودند. با پیگیری‌های به عمل‌آمده و دستور وزیر و همکاری نهادهای ذی‌ربط، به اینجا رسیدیم که می‌توانیم بگوییم مشکل اکثر آنها حل شده است. اما برای پایش مداوم، سازوکاری چیده و شیوه‌نامه‌ای نوشته شد که این‌گونه مشکلات در خود دفتر موسیقی مرتفع شود. برهمین‌اساس، شورای صیانت تشکیل شد. اعضای شورای شعر و شورای موسیقی همگی از استادان برجسته حوزه موسیقی و ادبیات هستند که احکام آنها از سوی مدیرکل دفتر موسیقی صادر می‌شود. برای شورای صیانت شیوه‌نامه‌ای تهیه شده که درواقع نمایندگان حوزه‌های مرتبط در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به‌اضافه افرادی از نهادها و مجموعه‌های بیرونی در صورت لزوم برای حضور در جلسات شورا دعوت می‌شوند. البته همان‌طور که می‌دانید، اینکه بتوانیم در یک شورای این‌چنینی نظرات دستگاه‌های مربوطه را داشته باشیم، تجربه جدیدی است که تاکنون وجود نداشته است؛ شورایی که بتواند تصمیماتی اتخاذ کند که در مواجهه با تخلفات و نیز حمایت از موسیقی و اهالی آن، ارزشمند و مؤثر باشد». طالبی ادامه می‌دهد: «خوشبختانه با تشکیل شورای صیانت از اهالی موسیقی در سال جاری، بسیاری از مشکلات، ازجمله غیبت برخی هنرمندان، ازجمله محمدرضا شجریان مرتفع شد و صدور مجوز برای آلبوم محمدرضا شجریان باعث افتخار ماست، ضمن اینکه پیگیری‌های این شورا بود که هنرمندانی مثل کیهان کلهر و مجید درخشانی را به روی صحنه بازگرداند».مدیرکل دفتر موسیقی وزارت ارشاد عوامل دیگری را هم در حل مشکل غیبت شجریان مؤثر می‌داند؛ از جمله گذشت زمان، تأکید علی جنتی، وزیر فرهنگ و ارشاد، پیگیری‌های هوشنگ مرادخانی، هماهنگی با برخی نهادها، مصاحبه‌ای که با هماهنگی‌های دفتر موسیقی با روزنامه «ایران» انجام شد و... باعث شدند مجوز آلبوم محمدرضا شجریان صادر شود. «طریق عشق» آخرین آلبوم مشکاتیان کمترکسی انتظار شنیدن نام پرویز مشکاتیان را در آلبوم جدید شجریان داشت؛ آلبومی که داریوش پیرنیاکان، نوازنده تار، می‌گوید دهه 60 با گروه عارف اجرا شده و سال‌ها از ضبط آن می‌گذرد. پیرنیاکان درباره آلبوم «طریق عشق» می‌گوید: «فکر می‌کنم سال 1368 بود که با گروه عارف در پاریس کنسرتی اجرا کردیم. همان زمان آلبوم شد و به صورت نوار در خارج از ایران منتشر شد، اما در ایران نه». اردشیر کامکار، نوازنده کمانچه آلبوم، اما از جزئیات آلبوم خبر ندارد و می‌گوید: «خبر مجوز آلبوم را در رسانه‌ها شنیدم. حتی نمی‌دانم کدام قطعات برای آلبوم انتخاب شده است، اما فکر کنم مربوط به کنسرت فرانسه باشد».«طریق عشق» حاصل کنسرت گروه «عارف»، سال 1989 در فرانسه است. سرپرستی گروه، آهنگ‌سازی و سنتور آن را پرویز مشکاتیان انجام داده و شامل هشت قطعه است. برخی قطعات آلبوم به نام‌های مقدمه افشاری، چهارمضراب و تصنیف الا یا ایهاالساقی در آلبوم افشاری مرکب که در زمستان سال 1368منتشر شده، به نام‌های گلنوش، دل‌انگیزان و تصنیف الا یا ایهاالساقی با صدای زنده‌یاد ایرج بسطامی هم اجرا شده است. تصنیف «دل مجنون» از ساخته‌های محمدرضا شجریان در آلبوم «دل مجنون» و تصنیف «جان جهان» آلبوم مرکب‌خوانی تکرار شده است. مشکاتیان، نوازنده سنتور، اردشیر کامکار، نوازنده کمانچه، داریوش پیرنیاکان نوازنده تار، جمشید عندلیبی نوازنده نی، محمد فیروزی، نوازنده عود و بیژن کامکار، نوازنده دف، در این آلبوم حضور دارند که از طرف شرکت «دل‌آواز» قرار است به بازار عرضه شود؛ شرکتی با مدیریت همایون شجریان که اکنون در کنار پدر در آمریکا به سر می‌برد. شرکت «دل‌آواز» یکی از دلایل انتشار‌نشدن آلبوم طریق عشق را غیبت همایون شجریان اعلام کرد و پخش آن را به زمان بهبودی محمدرضا شجریان و بازگشت همایون شجریان به ایران موکول کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.