|

نشست وزاری خارجه اروپا با حضور «جان کری» برگزار شد

سایه سنگین کودتا بر بروکسل

اگر چشم‌انداز برپایی موفقیت‌آمیز کودتا در ترکیه و تمامی خلأهای امنیتی متعاقب آن در آستانه دروازه‌های اتحادیه اروپا، حتی برای ساعاتی، خواب را از چشمان رهبران اروپایی و آمریکایی ربوده بود؛ اکنون فکر و ذکر تمامی آنان عواقب و پیامدهای خونین یک کودتای شکست‌خورده است. نگرانی‌های جهانی درباره واکنش دولت رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه، به کودتای نافرجام نظامیان به آن حد بوده که نشست پیش‌تر برنامه‌ریزی‌شده وزرای خارجه اتحادیه اروپا در بروکسل که بنا بود روز گذشته و پس از درخواست فرانسه با محوریت مبارزه با تروریسم، روابط اعضای این اتحادیه با چین و آمریکای لاتین و راهبرد جهانی آن در قبال مسئله مهاجرت برگزار شود، بیش از هر چیز بر مسئله ترکیه و وضعیت متزلزل حقوق‌بشری در آن کشور متمرکز شود. اینها البته جدا از حضور کم‌سابقه «جان کری»، وزیر خارجه ایالات متحده، در نشست صبحگاهی 28 وزیر اروپایی بود که در پایان با برگزاری یک کنفرانس خبری مشترک با «فدریکا موگرینی»، مسئول سیاست خارجه اتحادیه اروپا همراه بود. خانم موگرینی درحالی با تأکید بر این اصل که مجازات عاملان کودتای ناموفق جمعه‌شب گذشته توجیه مناسبی برای دوری‌گرفتن ترکیه از حقوق اساسی شهروندان و فعالان سیاسی آن کشور و حاکمیت قانون نیست، خاطرنشان کرده، مقامات اروپایی با هوشیاری درحال رصد تحولات هستند که وزیر خارجه ایالات متحده نیز از آنکارا خواسته تا به استانداردهای بالای نهادهای دموکراتیک کشور و حاکمیت قانون، پایبند باشند. او ضمن تأکید بر لزوم بازداشت و محاکمه طرح‌ریزان اصلی کودتا، هشدار داده، مبادا تدابیر دولت اردوغان از حدود معمول پیگیری‌های قضائی فراتر رود. این سخنان در شرایطی ایراد شد که گزارش‌ها از بازداشت بیش از شش هزار نفر، از جمله صدها قاضی، حکایت دارند که به دنبال کودتای ناموفق 15 جولای که به کشته شدن دست‌کم 294 نفر انجامیده، قربانی خشم دولت عدالت و توسعه شده‌اند؛ خشمی که مهارنکردن آن، از دیدگاه سخنگوی صدراعظم آلمان، می‌تواند تمامی سودای چندین ساله آنکارا را برای پیوستن به اتحادیه اروپایی به باد دهد. استفن زیبرت، سخنگوی آنگلا مرکل، روز گذشته و در سخنانی اطمینان داده احیای حکم اعدام از سوی ترکیه می‌تواند به معنای پایان فرایند پرمناقشه عضویت آن کشور در اتحادیه اروپا باشد؛ نگرانی‌ای که از سوی موگرینی نیز تکرار شده است. او در حالی اظهار داشته جای کشورهایی که درصدد احیای حکم منسوخ اعدام هستند، در اتحادیه اروپا نیست که یوهانس هان، کمیسیونر ارشد این اتحادیه، در مذاکرات با ترکیه، مدعی شده اردوغان با سوءاستفاده از بحران موجود، درصدد حذف همه رقبایی برآمده که حتی ممکن است هیچ نقشی در طرح‌ریزی یا حمایت از کودتا نداشته باشند. هان با اشاره به این نکته که به نظر می‌رسد آنکارا از مدت‌ها پیش فهرست بازداشت‌هایی به این گستردگی را تنظیم کرده بود تا در فرصت مناسب وارد عمل شود، اذعان کرده: شرایط جاری در عرصه سیاسی ترکیه درست به همان سیاقی است که متحدان اروپایی‌اش از مدت‌ها پیش در هراس آن بودند. این در حالی است که جان کری در سخنانی جداگانه و در واکنش به درخواست لفظی دولت اردوغان مبنی بر استرداد فتح‌الله گولن، واعظی در تبعید که از منظر آنکارا برنامه‌ریز اصلی کودتا بوده است، اعلام کرده پاسخ مثبت واشنگتن حتی درصورت دریافت یک درخواست رسمی نیز مستلزم ارائه شواهد و دلایلی قانع‌کننده و نه اتهاماتی صرفِ ازسوی دولت ترکیه است. ---------------------------------------------------------- مورد عجیب جانسونمورد عجیب جانسون اولین سفر «بوریس جانسون»، وزیر خارجه جدید بریتانیا به بروکسل به‌راستی نمایانگر تمامی مسیر صعب و دشواری است که در چند ماه آتی پیش‌روی این حامی افراطی برگزیت خواهد بود. شهردار سابق لندن که از چهارشنبه گذشته با حکم بحث‌برانگیز «ترزا می»، عهده‌دار مسئولیت سکان خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا شده، در اولین گام برای نزدیکی به بروکسل و در شرایطی که تنها دقایقی از بلندشدن هواپیمای او نگذشته بود، به دلایل فنی مجبور به فرود اضطراری در شمال لندن شد. بدشانسی‌های جانسون البته تنها به همین مورد محدود نشد. او که بنا بود پیش از نشست مشترک روز گذشته وزرای اتحادیه اروپا و «جان کری»، در میهمانی شام یکشنبه‌شب برای اولین‌بار با همتایان اروپایی خود روبه‌رو شود، در حالی با خبر لغو این میهمانی شام روبه‌رو شد که گفته می‌شود وزرای خارجه اتحادیه اروپا بحث بر سر موضوع برگزیت، آن‌هم تنها چند روز پس از حادثه خونین تروریستی نیس را مناسب تشخیص نداده‌اند. به گفته دیپلمات‌های اروپایی اما دلیل اصلی لغو این میهمانی که در نهایت منجر به دیدار دونفره «فدریکا موگرینی» و وزیر خارجه بریتانیا شده بود، مخالفت وزرای اروپایی با حضور جانسون در جریان هرگونه مذاکره رسمی و غیررسمی تا پیش از فعال‌سازی بند 50 معاهده لیسبون توسط دولت محافظه‌کار بریتانیاست. آنان البته جدای از تمامی موانع و قوانین بوروکراتیک، دلایل قانع‌کننده دیگری نیز برای امتناع از دیدار با وزیر خارجه جدید بریتانیا دارند. در این میان، همتای فرانسوی جانسون شاید صریح‌تر از دیگران به انتصاب او واکنش نشان داده است. «ژان‌مارک آیرو» که دفتر سفارت کشورش در لندن شاهد اولین سخنرانی جانسون در مقام وزیر خارجه و البته هوشدن او توسط حاضران در روز باستیل بوده، در گفت‌وگویی رادیویی این حامی سرسخت برگزیت را دروغ‌گویی خوانده بود که با گمراه‌کردن رأی‌دهندگان بریتانیایی، اکنون در مخمصه‌ای گرفتار شده که به‌سختی یارای بیرون‌آمدن از آن را دارد. برای آنکه دریابیم چرا خبر انتصاب جانسون به وزارت خارجه بریتانیا تا این‌حد موجب نگرانی و تعجب دولتمردان جهانی شده، بهتر است راه دوری نرویم و فقط نگاهی به ستون‌های نوشته‌شده توسط او در روزنامه‌ها و نشریات متعددی چون تلگراف و اسپکتیتور و حاشیه‌های پردامنه آنان بیندازیم. او برای مثال ماه می ‌گذشته و در جریان کارزار تبلیغاتی همه‌پرسی خروج، به روزنامه «ساندی‌تلگراف» گفته بود که تاریخ دوهزارساله اروپا مملو از تلاش‌های ناکام برای اتحاد این قاره بوده و به طور ضمنی امثال هیتلر و ناپلئون را با رهبران کنونی اتحادیه اروپا قیاس کرده بود. او همچنین نه‌تنها با سرایش شعری، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه را جوانی خودآزار خوانده بود، بلکه در یکی دیگر از ستون‌های خود در روزنامه تلگراف، از «بشار اسد»، رئیس‌جمهوری سوریه به‌عنوان یکی از بهترین متحدان بالقوه بریتانیا در صحنه جنگ سوریه نام برده بود. از تمامی توهین‌های نژادپرستانه او به آفریقایی‌ها و آدم‌خوارخواندن آنان که بگذریم، رؤسای‌ جمهور کنونی و آتی ایالات متحده نیز از نیش او بی‌نصیب نبوده‌اند. جانسون نه‌تنها پس از مداخله «باراک اوباما»، رئیس‌جمهوری آمریکا در موضوع برگزیت، او را از تبار کنیایی‌هایی خوانده بود که همواره از بریتانیا نفرت داشته‌اند، بلکه «هیلاری کلینتون»، نامزد دموکرات انتخابات آمریکا را نیز به یک پرستار دگرآزار در بیمارستانی روانی تشبیه کرده بود. اینها جدای از اظهارات او درباره «دونالد ترامپ»، رقیب جمهوری‌خواه هیلاری است که مدعی شده بود بزرگ‌ترین دلیل نرفتنش به نیویورک، ریسک مواجه‌شدن با این ‌میلیاردر نیویورکی است. در نتیجه جای تعجب نیست که حتی ترزا می، نخست‌وزیر جدید بریتانیا نیز یک ماه پیش از معرفی جانسون در ترکیب کابینه خود، مهارت‌های دیپلماتیک او را به سخره گرفته و به طعنه گفته بود آخرین‌باری که بوریس با همتایان اروپایی خود وارد مذاکره شد، با سه ماشین آب‌پاش کارکرده ساخته آلمان‌ها به لندن بازگشته بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.