وقتی توییتر، فیسبوک و یوتیوب در کودتا محدود میشوند
شبکههای اجتماعی به کمک اردوغان آمدند
خبرگزاری اسپوتنیک، به نقل از رسانههای ترکیه گزارش داد که ارتش کنترل برخی از شبکههای تلویزیونی را به دست گرفته است. در همین حال خبرگزاری اسپوتنیک گزارش داد که شبکههای اجتماعی توییتر، یوتیوب و فیسبوک در این کشور قطع شدهاند. یک حساب کاربری توییتری در ترکیه که به بررسی وضعیت شبکههای اجتماعی در این کشور میپردازد، اعلام کرده این شبکه اجتماعی از ساعت ۱۱ شب به بعد قطع بوده است. بر اساس آمار ارائهشده از سوی نهاد Turkey Blocks شبکههای اجتماعی توییتر، فیسبوک و یوتیوب همگی به شکل موقت در ترکیه مسدود شدهاند اما همچنان سرویسهای استریم این شبکهها از جمله پریسکوپ و Facebook Live فعال هستند. مسدودشدن شبکههای اجتماعی ترکیه در پی کودتا در حالی است که مقامات دولت اردوغان و شخص وی از اینترنت برای تماس با مردم و تشویق آنها به مقاومت در برابر کودتا استفاده کردهاند. رجب طیب اردوغان با استفاده از نرمافزار Face Time اقدام به برقراری یک ارتباط تلویزیونی با تلویزیون CNN ترکیه کرده و با استفاده از آیفون پیام خود را به مردم ترکیه رساند. او در این پیام ویدئویی از مردم خواست به میادین عمومی و فرودگاهها بروند و علیه کودتا و کودتاگران اعتراض کنند. بعد از این پیام شبکه CNN ترکیه توسط ارتش از دسترس خارج شد و اکنون این شبکه برای پوشش اتفاقات درون ترکیه از Facebook Live استفاده میکند. همچنین وزیر اتحادیه اروپای ترکیه با استفاده از شبکه اجتماعی توییتر چندین پیام برای مردم ارسال کرده است و ضمن محکومکردن اقدامات کودتاگران، مردم را به مقاومت در برابر نیروهای کودتا دعوت کرده است. در همین حال رویترز گزارش داد؛ حضور گسترده نیروهای نظامی باعث ترس مردم دو کلانشهر ترکیه شده بود و تعداد زیادی از مردم برخلاف میلشان، حاضر نبودند در خیابانها حاضر شوند. درست در این لحظه سرنوشتساز بود که رسانهها و شبکههای اجتماعی نقشی تأثیرگذار در تعیین مسیر و سرنوشت ترکیه بازی کردند. با اینکه گزارش شده از همان نخستین ساعات شروع کودتا، تمام شبکههای اجتماعی کلیدی اعم از فیسبوک، توییتر و یوتیوب با محدودیتهای فراوان مواجه شدند، اما در نهایت همین شبکهها بودند که مردم را به خیابانها کشاندند و نتیجه نهایی کودتا را رقم زدند. شاید کمتر کسی تصور میکرد امکان پخش زنده در شبکههای اجتماعی مثل فیسبوک و پریسکوپ تا این حد بتواند تأثیرگذار و جریانساز باشد؛ اما مردم ترکیه با استفاده از همین ابزار و بهاشتراکگذاشتن لحظاتی که در خیابانها تجربه میکردند، تعداد بیشتری از مردم را به خیابانها دعوت کردند و با همین روش مبارزه مردم با ارتش وارد فاز بعدی شد. اردوغان هم که امکان حاضرشدن در مقابل دوربینهای تلویزیون را نداشت، از طریق اپلیکیشن Face Time پیامش را به مردم ترکیه رساند. مجری تلویزیون با نشاندادن صفحه نمایش گوشی هوشمندش به بینندهها پیام اردوغان را به مخاطبانش رساند. استفاده از اپلیکیشن Face Time و اطمینان ضمنی مردم ترکیه از اینکه رئیسجمهور کشورشان به دست نیروهای ارتش نیفتاده و هنوز هم میتواند آنها را رهبری و هدایت کند، بر پررنگتر شدن حضورشان در خیابانها تأثیر بسزایی داشت.نخستین ساعات بامداد پس از کودتا در ترکیه، بازار شبکههای اجتماعی در کشور ایران هم حسابی داغ بود و پیامهای مختلفی از طریق تلگرام، توییتر و فیسبوک بین کاربران ایرانی دست به دست میشد. نکته جالب اینجا بود که بعد از مخابره و اشتراک تعدادی خبر دقیق از این ماجرا، بازار شایعات و خبرهای غیرموثق حسابی داغ شد؛ عدهای از سفر اردوغان به ایران و عدهای دیگر از فرارش به آلمان خبر میدادند. حتی عدهای خبر مرگ اردوغان به دست نظامیان ارتش را تأیید کردند که بههیچوجه صحت نداشت. شایعات و اخبار دروغ که به اتمام رسید، بهشکل عجیبی تعدادی از گروهها و کانالهای فعال در این شبکههای اجتماعی به تولید محتوای طنز درباره این کودتا دست زدند؛ به گونهای که تا ساعات اولیه صبح امروز چندصد محتوا با مضمون طنز در شبکههای اجتماعی منتشر و دست به دست شد. در جریان کودتای نظامی ترکیه یک بار دیگر قدرت شبکههای اجتماعی در ایجاد ارتباط میان مردم در لحظات کلیدی و سرنوشتساز به اثبات رسید. هرچند در لحظاتی آنچه در شبکههای اجتماعی پخش یا بازنشر شد، دلخراش و ناراحتکننده بود، اما در نهایت به کمک این ابزار مهم و کاربردی مردم توانستند کودتای روز پانزدهم جولادی ترکیه را خنثی کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.