مقامات ایرانی بر حمایت از دولت قانونی ترکیه تأکید کردند
ستایش مقاومت شجاعانه مردم در برابر کودتا
کودتای یکشبه ترکیه از پس دولت اردوغان برنیامد و آنطور که سفارت این کشور در تهران دیروز در بیانیهای آورد «اتحاد مردم ترکیه کودتا را خنثی کرد». بههرحال، جمعهشب پرحادثه در کشور همسایه موجب شد مقامات کشورمان واکنشهایی داشته باشند؛ برای مثال محمدجواد ظریف، وزیر خارجه کشورمان که در همان چند ساعت، سه تماس تلفنی با همتای ترک خود داشت، در توییتر خود نوشته بود: «دفاع شجاعانه مردم ترکیه از دموکراسی و دولت منتخبشان ثابت کرد کودتاها جایی در منطقه ما ندارند و محکوم به شکست هستند». شکستی که بنا به اعلام سفارت ترکیه نشانه اتحاد و همبستگی مردم این کشور بود. سفارت ترکیه در بیانیهای با تأکید بر اینکه رئیسجمهوری و دولت امور را بر عهده دارند، اعلام کرد: «همه بخشهای نیروهای مسلح ترکیه در این کودتا درگیر نبودند و این اقدام با یک گروه از نیروهای مسلح انجام شد که پاسخشان را نیز از ملت ما دریافت کرد». وزارت خارجه کشورمان نیز از دولت منتخب مردم در ترکیه حمایت و تأکید کرد ترکیه را باثبات و امن میخواهیم. بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت امور خارجه، روز گذشته با اشاره به بحران سیاسی بهوجودآمده در ترکیه گفت: «جمهوری اسلامی ایران با دقت و حساسیت بالا تحولات در کشور همسایه خود را دنبال میکند». قاسمی تأکید کرد: «جمهوری اسلامی ایران ضمن توصیه به پرهیز از توسل به خشونت، از دولت منتخب مردم حمایت میکند. برای جمهوری اسلامی ایران ترکیهای باثبات، امن و مردمسالار اولویت دارد و امیدواريم ثبات و آرامش کامل هرچه سریعتر به کشور دوست و همسایهمان بازگردد». او با اشاره به سه تماس تلفنی ظریف با همتای ترک خود گفت: «ما عمیقا نگران ثبات، امنیت، وحدت، مردمسالاری و حاکمیت قانون در ترکیه هستیم». گفتنی است وزیر خارجه کشورمان در سومین تماس تلفنی خود با مولود چاووش اوغلو، درباره آخرین تحولات داخلی ترکیه رایزنی و تبادل نظر کرد. علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی نیز دیروز در پیامی به رئیس مجلس ملی کبیر جمهوری ترکیه پیروزی اراده مردم، حاکمیت ملی و دموکراسی را بر اقدام مذبوحانه و محکوم به شکست علیه نهادهای منتخب در این کشور تبریک گفت. او در پیام خود آورد: «جمهوری اسلامی ایران به عنوان نظامی متکی به آرا و خواست مردم با تکیه بر اصول و مبانی خود منبعث از دین مبین اسلام، همواره از حاکمیت ملی و اراده ملتها و نظامهای برآمده از انتخابات پشتیبانی کرده است. در همین راستا پارلمان اسلامی ایران ضمن محکومکردن اقدام نظامی علیه نهادهای منتخب مردم، بهویژه حمله به پارلمان ترکیه به عنوان مظهر دموکراسی، اراده و خواست مردم بر حمایت همهجانبه دولت و ملت جمهوری اسلامی ایران از مردم مسلمان کشور دوست و برادر جمهوری ترکیه تأکید میکند». موضع رسمی ایران محکومیت اقدام کودتاگران بعد از کودتا در ترکیه و اتفاقات جمعهشب در این کشور، شورای عالی امنیت ملی کشورمان نیز جلسهای برگزار کرد و آنطور که علی شمخانی، دبیر این شورا اعلام کرد، ضمن بررسی جامع تحولات ترکیه بر موضع رسمی جمهوری اسلامی ایران در محکومیت اقدام کودتاگران و حمایت از خواست و اراده مردم تأکید شد. شمخانی با بیان اینکه «منطقه و محیط پیرامونی ما دستخوش حوادث و تنشهای مختلفی است»، خاطرنشان کرد: «امنیت، ثبات و آرامش حاکم بر کشور ما به برکت خون شهدا، بهویژه شهدای مدافع حرم، رهبری داهیانه مقام معظم رهبری، هوشیاری مراکز و نهادهای امنیتی و دفاعی و مشارکت جدی و اثرگذار مردم در امنیت است». او ضمن تقبیح هرگونه اقدام نظامی برای تحمیل اراده سیاسی، انجام هرگونه کودتا را با خواست واقعی مردم در تضاد دانست و با اشاره به پیگیری لحظهبهلحظه تحولات از ابتدای وقوع کودتا در ترکیه و تماس نزدیک با نهادها و مقامات ترکیه، تصریح کرد: «ما از دولت قانونی ترکیه حمایت میکنیم و با هر نوع کودتا چه داخلی و چه با پشتیبانی طرفهای خارجی مخالف هستیم. آنچه فرجام تحولات ترکیه را رقم زد، اراده و حضور مردم و هوشیاری احزاب سیاسی است که با مشارکت خود این کودتا را ناکام گذاشتند». شمخانی با تأکید بر ضرورت بررسی همهجانبه دلایل، زمینهها و پیامدهای کودتای نافرجام در ترکیه افزود: «با تداوم تماسهای نزدیک با مقامات سیاسی و امنیتی ترکیه تلاش خواهیم کرد به درک دقیقتری از این رخداد دست یابیم». دبیر شورایعالی امنیت ملی درباره امنیت مرزهای کشور نیز گفت: «مرزهای شمال غرب کشور در همسایگی با ترکیه از امنیت کافی برخوردار است و آمادگی لازم در نیروهای زمینی و هوایی نیز برای صیانت وجود دارد و در این رابطه جای هیچگونه نگرانی نیست». ایرانیان آسیب ندیدند شمخانی به هموطنانمان در ترکیه نیز توصیه کرد از حضور در محلهای درگیری دوری کنند و در مراکز اقامتی خود تا زمان بازگشت به کشور باقی بمانند. گفتنی است یک منبع آگاه نیز دیروز با تأکید بر اینکه تاکنون هیچ موردی از بروز خسارت جانی و مالی به ایرانیان مقیم و هموطنان مسافر در ترکیه گزارش نشده است، به ایسنا گفته بود: «هموطنان ایرانی که پاسپورتهایشان در سفارتخانه سایر کشورها در ترکیه است تا روز دوشنبه و بازگشایی سفارتها صبر کنند». این توصیه در حالی به مسافران ایرانی در ترکیه شده است که رئیس هیأتمدیره انجمن دفاتر خدمات مسافرتی ایران با اعلام اینکه از آخرین وضعیت مسافران ایرانی در ترکیه اطلاعی در دست ندارد، گفت: «کودتا و شرایط بحرانی حاکم در ترکیه به خدمات آژانسهای مسافرتی ارتباطی ندارد و مسافرانی که در استانبول یا آنکارا ماندهاند و مدت تورشان تمام شده، خودشان باید هزینههای اضافی ماندگاری در ترکیه را پرداخت کنند». حسن قشقاوی، معاون ایرانیان خارج از کشور وزارت خارجه، با بیان اینکه ایرانیان در جریان کودتای ترکیه آسیب ندیدهاند، از تلاش این وزارتخانه برای عادیشدن پروازهای ایران - ترکیه به منظور بازگشت ایرانیان به کشور خبر داد. او بیان اینکه «حدود ۱۰ هزار ایرانی بهعنوان گردشگر یا ساکن در ترکیه حضور دارند»، گفت: «با پیگیریهای فراوان و همچنین رصد اخبار و پیگیری تحولات توانستیم نسبت به وضعیت بسیاری از ایرانیان حاضر در ترکیه آگاهی پیدا کنیم. خوشبختانه به دلیل تعامل ایرانیان با سفارتخانه و نمایندگیهای ایران در ترکیه و تماسهای مکرری که میان نمایندگیهای ما و مرکز وجود داشته است، از وضعیت ایرانیان اطلاع پیدا کردهایم». قشقاوی با بیان اینکه گزارشی مبنیبر آسیبدیدن ایرانیان در حادثه کودتا وجود ندارد، تصریح کرد: «خوشبختانه همه ایرانیان سالم هستند و به توصیهها و هشدارهای نمایندگیهای ایران در ترکیه گوش دادهاند. ما با سازمان هواپیمایی از نخستین ساعات این ماجرا در ارتباط بودیم، هماکنون پروازها به صورت دوطرفه لغو شدهاند. تلاشهای ما این است که با عادیشدن شرایط و در اولین ساعات این اقدامات لازم صورت گیرد». به گفته سیدتقی کبیری، نماینده خوی، مرز ترکیه نیز بسته است و تردد مرزی وجود ندارد. به گفته او، اگرچه مشکل خاصی در مرز وجود ندارد اما نیروهای امنیتی و نظامی در حالت آمادهباش هستند. شورای تأمین استان آذربایجانغربی نیز برای بررسی شرایط تشکیل جلسه داد و بهطورکلی اوضاع تحت کنترل است. سعید شبستری، معاون سیاسی و امنیتی استاندار آذربایجانشرقی، نیز خبر مربوط به پرواز تعدادی از جنگندهها از سایر استانهای کشور به تبریز جهت کنترل اوضاع و مقابله با تهدیدات احتمالی را تکذیب کرد و گفت: «خوشبختانه مشکلی وجود ندارد. تمامی اوضاع و احوال منطقه در حوزههای مختلف، رصد میشود و پیشبینی میکنیم مشکل خاصی را شاهد نباشیم». ناگفته نماند که بستهبودن مرز و لغو پروازها به معنی ایجاد خلل در روند مناسبات بازرگانی دو کشور نیست. به گفته سیدجلال ابراهیمی، دبیرکل شورای مشترک بازرگانی ایران و ترکیه، صادرات ایران به ترکیه متوقف نشده است اما درحالحاضر به دلیل حفظ امنیت کامیونها و امنیت بار، مرزهای زمینی و هوایی با ترکیه تا رسیدن به وضعیت ثبات بسته خواهد بود. اردوغان هم به رأی مردم سوریه احترام بگذارد حمایت مقامات ایرانی از دولت حاکم در ترکیه در حالی است که این دو کشور اختلافنظر قابلتوجهی درباره بحران سوریه با یکدیگر دارند. این همان موضوعی است که علیاکبر ولایتی، مشاور رهبر معظم انقلاب در امور بینالملل، ضمن محکومکردن کودتای ترکیه به آن اشاره کرد. او با بیان اینکه «جمهوری اسلامی ایران با کودتا در ترکیه و اساسا هرگونه کودتا و تحمیل نظر با زور مخالف است»، گفت: «ترکیه کشور همسایه و برادر ماست و این نوع اقدامات مانند کودتا که موجب میشود کشوری از مدار پیشرفت، عدالت و مردمسالاری به دور بیفتد، هیچوقت مورد تأیید ما نخواهد بود؛ مضافا اینکه حکومت فعلی ترکیه براساس مدعای اصلی آقای اردوغان، بهدنبال احیای ارزشهای اسلامی است و این مسئله او را به ما نزدیکتر میکند. هرچند ما و ترکیه درباره مسائلی مثل سوریه با هم اختلافعقیده داریم و امیدواریم روزی برسد که دولت ترکیه هم به نظرات مردم سوریه و آرای مردم سوریه احترام بگذارد و تعیین حکومت در سوریه را به مردم این کشور واگذار کند». ولایتی با تأکید بر اینکه بدونتردید حاکمیت یک عده نظامی که با زور میخواهند نظرشان را تحمیل کنند به ضرر مردم ترکیه است، گفت: «ما سعادت مردم ترکیه را میخواهیم، بنابراین طبیعی است که جمهوری اسلامی ایران مخالف هرگونه کودتا باشد؛ بنابراین امیدواریم انشاءالله این مشکلاتی که پیش آمده است بهزودی با پیروزی کامل مردم ترکیه و حکومتی که ناشی از رأی این مردم است پایان بپذیرد». او تأکید کرد: «در این ماجرا شاهد بودیم همه احزاب سیاسی، چه آنها که با اردوغان موافقند و چه آنها که مخالفند، کودتا را محکوم کردند؛ این نشان میدهد اجماعی بین مردم ترکیه علیه کودتا وجود دارد و این طبیعی هم هست. بنابراین کماکان مثل گذشته امیدواریم انشاءالله دولت آقای اردوغان در ترکیه بتواند بر این مشکلات پیروز شود و مردم ترکیه راه پیشرفت و ترقی خود را ادامه بدهند و همانطور که در آرمان حزب عدالت و توسعه آمده، ارزشهای اسلامی احیا شود». نتیجه حمایت از تروریستها برخی از چهرههای سیاسی نیز این کودتا را بهانه کردند تا برای چندمینبار به اردوغان و دولتش تذکر دهند که باید به خواست مردم سوریه احترام بگذارد. سیدحسین نقویحسینی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، یکی از همین چهرههاست و با بیان اینکه «کودتای اخیر ترکیه بهخاطر حمایت دولتمردان ترک از تروریستهاست»، گفت: «از این کودتا عبرت بگیرید و به خواست مردم سوریه احترام بگذارید». او با اشاره به اینکه ترکیه از لحاظ مراودات گسترده اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی با ایران، کشوری مهم و استراتژیک است و هر نوع تغییر و تحول در آن کشور برای ما حساسیت دارد، کودتای اخیر را محکوم کرد و گفت: «جمهوری اسلامی ایران هرگونه کودتا، اقدامات تروریستی و دخالت در امور کشورهای دیگر را بهشدت محکوم میکند و اعتقاد ندارد تغییر در نظامی با کودتا انجام شود». سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با توصیه به مقامات کشور ترکیه مبنی بر اینکه اقدامات اخیر در ترکیه نتیجه اعمال خودشان است، افزود: «ترکیه تاوان کارهای خود را به جهت حمایت از تروریست پرداخت میکند. دولتی که رسما از تروریست حمایت کرده و پشتیبانی مالی و تجهیزاتی از تروریستها دارد، تا دولت مردمی کشور دیگر را سرنگون کند، باید حالا بایستد و ببیند این تیرها بهسمت خودش برگشته و نتیجه دخالتهای خودش را مشاهده کند». نماینده ورامین در مجلس با بیان اینکه دولتمردان ترکیه همانطور که در این کودتا طعم حضور مردم را چشیدند و متوجه شدند وقتی دولتی پایگاه مردمی داشته باشد، سقوط نمیکند، خواستار شد: «ترکیه هم به خواست سایر ملتها بهویژه مردم سوریه احترام گذارده و بدون دخالت بیجا، بگذارد تا مردم خودشان تصمیم بگیرند که چه دولتی و چه رئیسجمهوری را انتخاب کنند. نباید قدرتهای دیگر برای مردم کشورهای دیگر تصمیمگیری کنند و موجبات آشفتگی منطقه را به وجود آورند». بررسی تحولات ترکیه با حضور ظریف در مجلس ماجرای کودتای ترکیه به همین واکنشها ختم نمیشود و آنطور که محمدجواد جمالی، عضو هیأترئیسه کمیسیون امنیت ملی مجلس، گفته است، قرار است اعضای این کمیسیون روز سهشنبه در جلسهای با حضور ظریف به بررسی این تحولات بپردازند. به گفته او، براساس دستور کار کمیسیون مذکور، رئیس دستگاه دیپلماسی روز سهشنبه برای تقدیم گزارشی درباره اجرای برجام و همچنین ارائه دومین گزارش برجام، در جلسه این کمیسیون حضور مییابد و در ادامه جلسه درباره تحولات اخیر ترکیه نیز گفتوگو میشود. لازم به ذکر است قرار بود روز سهشنبه هفته جاری، هیأت بزرگ کشاورزی با همکاری شورای بازرگانی ایران و ترکیه و به ریاست وزیر جهاد کشاورزی ایران به آنکارا عزیمت کند تا ملاقاتها و مذاکراتی را در مرکز فدراسیون، اتاقهای بازرگانی ترکیه و همچنین با صاحبان صنایع کشاورزی این کشور داشته باشند، اما با توجه به شرایط پیشآمده، سفر این هیأت فعلا متوقف شده و به زمان دیگری موکول میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.