جای چه کسی تنگ شده
فرزانه ابراهیمزاده
«پژمان جمشیدی»، «امیرمهدی ژوله» و... این روزها جای چه کسی را در تئاتر تنگ کردهاند؟ این سؤالی است که این روزها لابهلای اظهار نظر بسیاری از دوستان تئاتری معروف و غیرمعروف درباره افرادی که از سینما و تلویزیون و حتی ورزش وارد صحنه تئاتر میشوند و از حضور آنها شکایت دارند، تکرار میشود. پیش از پرداختن به موضوع، بايد بگويم میدانم بسیاری از دوستان تئاتری و فرهیخته از این جمله و مطلبی که در ادامه خواهید خواند خوششان نميآيد و حتی به آن اعتراض ميکنند؛ اما این جمله بهانهای است برای موضوع مهمی که شاید پرداختن به آن، از شكايتكردن به حضور افراد غيرتئاتري مهمتر باشد. به همین دلیل جمله اول این مطلب خطاب به بعضي دوستان است که واقعا کسانی که از رشتههای دیگر وارد تئاتر میشوند، جای چه کسانی را تنگ میکنند.
تا چند سال پیش اگر کسی به حضور برخی از چهرههای شناختهشده در هنرهای دیگر بهويژه تئاتر اعتراض میکرد، میشد به آنها حق داد که چرا برخی کارگردانان، از غیرتئاتریها در نمایشهای حرفهای استفاده میکنند؛ در آن زمان سالنهای تئاتر در تهران در چهار تا پنج سالنِ «تئاتر شهر» و دو سالن «تماشاخانه ایرانشهر» و چند سالن پرت در اینسو و آنسوی پایتخت خلاصه ميشد که خیلی از تئاتریهای ما سالبهسال هم سراغ آنها نمیرفتند؛ اما حالا به همت بخش خصوصی هر روز یک سالن کوچک و نیمهبزرگ در تهران راهاندازی میشود؛ سالنهایی که برای حیات خود به هیچجایی وابسته نیستند و باید هزینههای خود را از محل اجرای تئاتر و فروش بلیت تأمین کنند تا بتوانند چراغشان را روشن نگه دارند. سالنهایی که بدون هیچ وام و هیچ حمایتی در حال گسترش رؤیایی هستند که در دهه 80 از سوی برخی مسئولان تئاتری کشور با عنوان «تئاتر برای همه» مطرح شد. حالا سالنهای حرفهای نمایش نه فقط در مرکز شهر که از شمال تا جنوب و شرق و غرب با حضور چهرههای شناختهشده راهاندازی شدهاند. سالنهایی که کمکاری برخی نهادهای مسئول در راهاندازی تئاترهای جدید را پوشش میدهند و البته از سوی همین نهادها با مشکلات زیادی روبهرو هستند. شاید بسیاری از این دوستان تئاتری که این روزها از حضور برخی چهرهها در تئاتر گله دارند، باید کمی پیکان انتقادهایشان را بهسوي جاهای دیگر از جمله شهرداری تهران ببرند که بیش از 10 سال است چندین سالن نمایش را با هزینههای بالا ساخته؛ اما هیچکدام را تحویل نداده است. در همه شهرهای بزرگ جهان این شهرداریها هستند که مجموعههای بزرگ را میسازند و در اختیار نهادهای فرهنگی میگذارند. در همین شهر تهران هم روزگاری کافهای به اسم شهرداری بود که یکی از شهرداران پایتخت که همین هفته گذشته در مشهد درگذشت، آن را تخریب كرد و به جایش تئاتر شهر را ساخت؛ اما در سالهای اخیر شهرداری تهران فقط وعده ساخت سالن جدید را داده است. قصد ندارم به سالنهای بسیار مجهزی که در تپههای عباسآباد ساخته شده و چند سالی است رها شدهاند اشاره كنم؛ منظور سالنهایی است که خاص تئاتر ساخته شده است. نمونهاش مجموعه چهار سالن تئاتر حرفهای تهران در خاوران است که در سال ۱۳۸۶ ساختوساز آن در منطقه خاوران آغاز شد و گفته میشود چند وقتی است کار ساختوساز آن به پایان رسیده است. این سالن براساس اطلاعات منتشرشده: «در زمینی به مساحت 28هزار متر مربع در منطقه 15 شهر تهران ساخته شد. سالن نمایش اصلی این مجموعه در فضایی به وسعت دوهزارو 400 متر مربع و با ظرفیت هزار نفر فراهم شده است و در کنار آن چهار سالن نمایش تئاتر تجربی، هریک به ظرفیت 150 نفر، سالن نمایش تئاتر عروسکی با ظرفیت 120 نفر و نیز سالن نمایش سینما و آمفیتئاتر با ظرفیت 150 نفر پیشبینی شده است». در کنار این از سال ۸۵ نیز سالن تئاتر دیگری در خیابان شریعتی با عنوان مجموعه حرفهای تئاتر آیینی سنتی صبا در حال ساخت است؛ مجموعهای که بخش خصوصی در نیمه راه نیز برای ساخت آن به شرط دریافت مجوز ساخت مجتمع تجاری در کنارش وارد ساختوسازش شد و تابهحال وعده افتتاحش برای سه جشنواره آیینی سنتی داده شده است؛ اما به نظر میرسد این مجموعه به جشنوارهای که سال آینده هم قرار است برگزار شود نخواهد رسید. حالا سؤال اینجاست که چه کسی جای تئاتریها را برای فضای بیشتر تنگ کرده است؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.