فرایند طراحی «خیابانیان»
شهود در عرصه معماری
شرق: در دوران معاصر بیشتر افرادی که به بحث فرایند طراحی پرداختهاند، مراحلی را برای آن قائل شدهاند. افراد مختلف این مراحل را از راههای مختلف طی میکنند. بسیاری از طراحان، فرایند طراحی را کاملا شهودی و غیرقابلتوضیح میدانند. افراد دیگری طراحی را فرایند عقلی دانستهاند و گروهی دیگر آن را فرایندی جدلی میدانند که هرکدام از این نظریات بحثهای جداگانهای میطلبد. اما تقریبا تمام طراحان، اهمیت شهود را در فرایند طراحی قبول دارند و دقیقا این نکته وجه مشترک آثار و معماران آنها بهشمار میرود، ارتباط با هستی و رهایی در دامن طبیعت که در لحظهای خاص، ایدهها و افکاری بر ذهن و دل هنرمند جاری میشوند و وی سرمست از انرژی، شروع به آفرینش میکند حالتی است که در اکثر معماران موفق میتوان مشاهده کرد. «علی خیابانیان» ازجمله معماران جوانی است که در چندسال اخیر، فعالیتهای متنوعی در زمینه فرایند طراحی انجام داده است. او از اوایل دهه 80 در کنار کار معماری، در مطبوعات معماری نیز به صورت جدید فعالیت میکند تا جایی که خودش میگوید، «قلمم بین طراحی و نوشتن جابهجا میشود. نمیتوانم بین خطکشیدن و نوشتن که البته کار دشوارتری است فاصلهای قائل شوم». غالب نوشتههای خیابانیان، برگرفته از تجارب عملی است در تدریس و طراحی معماری؛ گذری است از تجربه عملی به تئوری. کتابهایی که خیابانیان در ششسال گذشته تألیف کرده نیز چنین حالوهوایی دارند؛ پاسخی هستند شخصی به دغدغهها و سؤالاتی که در رابطه با معماری ایجاد میشوند و ذهن را به چالش میکشند.خیابانیان بازگشت به خود و شروع تفکر شخصی خود را اینگونه توضیح میدهد: «ماجرا از همایش «کانسپت در معماری» در سال 1385 شروع شد. وقتی پس از پایان همایش و شنیدن اظهارات بزرگان معماری ایران، شیوه یا ذهنیت درست و شفافی از فرایند طراحی و معنای کانسپت دستگیرم نشد، به فکر افتادم تا در این زمینه شروع به تحقیق و طراحی کنم. گویا تازه وارد عرصه معماری شدهام و باید ابتداییترین مفاهیم و تکنیکها و اصول را دوباره تجربه کنم و راهحلی بیابم».تحقیقات انجامشده در قالب سه کتاب «خلاقیت در فرایند طراحی معماری 1و2و3» توسط انتشارات مهرایمان منتشر شدند؛ تعریفی تقریبا مشخص از فعالیت نیمکرههای مغز و نقش و جایگاه آنها در فرایند طراحی معماری بههمراه پروژهها و اسکیسها و کانسپتهای حجمی از ایشان و دانشجویان که توضیح و نمایش عملی تئوری تدوینشده در زمینه فرایند طراحی معماری است. کتاب خلاقیت1 بیشتر شامل مطالب نظری و دیاگرامهای فرایند طراحی است و برعکس کتاب خلاقیت 2 بهنوعی کتاب تمرین، کتاب قبلی است. کتاب خلاقیت در فرایند طراحی معماری3 از اولین کتابهایی است که در زمینه طراحی مقداری «پارامتریک» با مجموعه مقالاتی از پاتریک شوماخر، شریک زندهیاد زاها حدید، منتشر شده است؛ کنجکاوی و بیتابی شاعرانهای که خیابانیان را از تمرکز بر حوزهای مشخص و تداوم روندی مشخص بازمیدارد، در کنار تولید آثار متعدد، باعث نواقصی شده که خواننده در تکمیل پازل روند و تفکر معماری ارائهشده به مشکل برمیخورد. البته او با قبول این مطلب، میگوید: «مرا با محققان و مؤلفانی که با ساختاری مشخص عمل میکنند مقایسه نکنید.» کتاب فرایند طراحی 1 و 2 با پیشنهاد و راهنمایی زندهیاد دکتر سیروس صبری، استاد دانشگاه ویرجینیا، اخیرا با نام «نقش نیمکرههای مغز در طراحی معماری» توسط انتشارات قرن عالی «Supreme Century» در آمریکا منتشر شد».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.