نخستوزیر ترکیه از آمادگی کشورش برای عادیسازی روابط با سوریه خبر داد
موسمی بیبازگشت
هنوز خاک سوریه رنگ خون نگرفته بود که «رجب طیب اردوغان»، رئیسجمهوری ترکیه از همتای سوری خود بهعنوان دوست یاد کرد و تمامی تلاش خود را میکرد تا روابط اقتصادی و نظامی دو کشور را تا سرحد ممکن تقویت کند. روابط حسنه این دو همسایه تا آنجا پیش رفته بود که سفیر سوریه در ایالات متحده در سخنانی در سال 2009 از آنکارا بهعنوان بهترین دوست دمشق نام برده بود. اما دیری نپایید که با شعلهورشدن آتش جنگ داخلی در همسایه جنوبی، ورق بهکلی برگشت. یکی دیگری را مسئول کشتار مردمانش نامید و دیگری آن یکی را به مداخله در امور داخلی کشور و براندازی متهم کرد. از آن پس بود که ترکیه نهتنها آشکارا به حمایت از شورشیان مخالف دمشق برآمد، بلکه در مقام میزبانی بیش از دو میلیون پناهجوی سوری، به میعادگاه اول مخالفان سوری و نشستهای رنگارنگ آنان بدل شد. امروز اما با گذشت بیش از پنج سال از آغاز جنگ و خصومتها و در شرایطی که گذشته از تمامی تهدیدهای تروریستی روزافزون، سایه تشکیل یک دولت کرد خودمختار در منطقه خواب آرام را از آنکارا ربوده است، به نظر میرسد دست نوازشگر دولت «عدالت و توسعه» اینبار نصیب سوریه نیز خواهد شد؛ دستی که در دو هفته گذشته موفق شده خاطره اختلافات و رویاروییهای نظامی گذشته را تا حدودی از اذهان رهبران روسیه و اسرائیل بزداید. شاهد این مدعا نیز اظهارات «بنعلی ییلدیریم»، نخستوزیر ترکیه است که روز گذشته در سخنانی تلویزیونی از عزم دولت عدالت و توسعه برای عادیسازی روابط با سوریه خبر داده است؛ هرچند خود بهدرستی میداند که راه رسیدن به دمشق بسیار پرسنگلاختر از مسیر مسکو و تلآویو خواهد بود. البته نخستوزیر تازهکار ترکیه که حدود 50 روز پیش جانشین «احمد داووداوغلو» شد، مشخص نکرد که آیا ترکیه تاکنون گامی برای ازسرگیری روابط رسمی دیپلماتیک برداشته است یا خیر، اما اطمینان داده کشورش عاقبت مانند مورد روسیه و اسرائیل، روابط خود با دمشق را نیز به حالت عادی بازخواهد گرداند. او که در دوران کوتاه صدارت خود بارها و بارها بر لزوم کاهش خصومتهای ترکیه با دیگر کشورها و افزایش دایره کشورهای دوست تأکید کرده، در سخنان روز گذشته خود نیز توسعه روابط دوستانه با سوریه، عراق و تمامی همسایگان حاشیه مدیترانه و دریای سیاه را مهمترین هدف ترکیه در حوزه سیاست خارجه دانسته که لازمالاجرا بوده و نباید فدای منافع رقابتی شود. ییلدیریم با اشاره به این نکته که آنکارا از دیگر قدرتهای منطقه نیز میخواهد تا منافع خود را کنار گذاشته و بر هیچکدام از فجایع انسانی جاری در منطقه چشم نبندند، مدعی شده کشورش از همین حالا مأموریت گسترش دایره دوستان خود را آغاز کرده و مطمئن است بهزودی سوریه را نیز به فهرست روسیه و اسرائیل خواهد افزود؛ چراکه پیروزی در جنگ علیه تروریسم در وهله اول مستلزم بازگشت ثبات به سوریه و عراق است. نخستوزیر ترکیه پیشتر و در جریان نشست حزب متبوع خود نیز بر لزوم توسعه و پیشبرد روابط با کشورهایی مانند عراق، سوریه و مصر تأکید و اظهار کرده بود دیگر هیچ دلیلی برای ادامه منازعات با این دست کشورها وجود ندارد. او که دوشنبه گذشته و در دفتر مرکزی حزب عدالت و توسعه در آنکارا سخن میگفت، وعده داده تا دولت نهتنها از خصومتهای خارجی بکاهد، بلکه درصدد برآید با دوریجستن از گفتمانهای تهی و بیمعنا، فضای سیاسی داخلی را نیز به سمت دوستی و همگرایی سوق دهد. این در حالی است که برخی کارشناسان بر این باورند دلیل اصلی چرخش آنکارا به سمت دولت «بشار اسد» رئیسجمهوری سوریه که در حقیقت بخشی از استراتژی بازگشت به گذشتهای بیدردسر با همسایگان است، بیش از آنکه ناشی از نیاز ترکیه به مزایا و منافع اقتصادی-تجاری چنین سازشهایی باشد، محصول توافق همهجانبه دو کشور بر سر برخورد با مسئله کردستان و چشمانداز قریبالوقوع استقلال آن است؛ بهخصوص که پشتیبانی ایالات متحده از مبارزان کرد سوری در جریان جنگ با تروریستهای داعش نیز خشم هر دو دولت را به همراه داشته است. همین موضع مشترک در مخالفت با تقویت مبارزان کرد و بهتبع آن، دمیدن بر طبل خودمختاری کردستان، نهتنها بنا بر برخی از گزارشها، از مدتها پیش کانالهای ارتباطی مخفی بین دمشق و آنکارا را بازگشایی کرده، بلکه حتی به دیدار مخفیانه مقامات ارشد دو کشور در الجزایر نیز منتهی شده است. در نتیجه جای تعجب نیست که به باور بسیاری از منابع دولتی ترکیه، تصمیم «رجب اردوغان» رئیسجمهوری این کشور برای عادیسازی روابط با سوریه، زاده نیاز به همکاریهای منطقهای در راستای ایجاد ثبات بوده و به هیچ عنوان متضمن تغییر رویکرد او در قبال سوریهای به ریاستجمهوری اسد نیست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.