|

دین و سیاست در مراكش

منبع: قنطره

تصمیم حزب «النهضه» تونس برای جداكردن فعالیت‌های سیاسی از فعالیت‌های دینی، یك‌بار دیگر بحث رابطه بین دین و سیاست را بر سر زبان‌ها انداخت. هنوز نمی‌توان در مورد كار النهضه در تونس داوری كرد. حتی نمی‌توان به صورت قاطع گفت كه این تصمیم یك تاكتیك بوده است یا یك تصمیم استراتژیك. چندی پیش به مناسبت برگزاری كنگره فوق‌العاده حزب «عدالت و توسعه» در مراكش، «عبدالله بن‌كران» دبیركل این حزب، گفت، ما هنوز درباره جدایی دین از سیاست تصمیمی نگرفته‌ایم و به كنایه افزود، «هنوز به درجه‌ای نرسیده‌ایم كه به یك حزب مدنی تبدیل شویم». سخنان بن‌كران معنادار بود. او خودش می‌گوید، تجربه حزبش می‌تواند الگویی برای دیگر كشورهای عرب باشد اما واقعیت این است كه ما سال‌هاست این حرف‌ها را می‌شنویم كه برای مثال مراكش كشوری دموكراتیك است یا موفق شده قدرت را به صورتی مسالمت‌آمیز انتقال دهد. اما همه اینها مقولاتی نسبی است كه صرفا خصوصیات جامعه مراكش را بازتاب می‌دهد و نمی‌تواند مصرف خارجی داشته باشد. این مسائل درواقع بیان‌كننده احساسات ملی داخلی است كه جایی در بحث‌های كنونی ندارد. با مراجعه دوباره به بحث اصلی، یعنی نحوه ارتباط بین دین و سیاست در مراكش، باید گفت این دو كاملا در همدیگر ادغام شده و حتی در همه سطوح دولت با هم درآمیخته‌اند؛ از جمله در سطح هرم قدرت یا پادشاه كه خودش را امیرالمؤمنین می‌داند. توزیع نقش‌ها نگاهی به نقش حزب عدالت و توسعه و بازوهای اعتقادی و ارشادی آن نیز نشان می‌دهد كه آنچه آنها را به‌هم متصل می‌كند، بیش از مواردی است كه آنها را از هم تفكیك می‌كند. حتی به نظر می‌رسد با یك نوع هوشمندی فقط نقش‌ها توزیع شده است؛ به گونه‌ای كه نمی‌توان بین كار ارشادی و اعتقادی با كار سیاسی تفاوتی قائل شد. حتی در چشم‌اندازی وسیع‌تر باید گفت، اقدامات اسلامی مراكش در اكثر بخش‌ها در ابتدا با نظارت و حتی تشویق مستقیم دولت شروع شده است. دراین‌باره جنبش‌های اسلامی مراكش به استثنای حزب «العدل و الاحسان» با سایر جنبش‌های اسلامی كاملا متفاوت است زیرا جنبش‌های اسلامی در سایر كشورهای عربی از اساس و از همان بدو تأسیس، خود را در برابر قدرت حاكم می‌بینند. حال آنكه در مراكش به‌خصوص گروه‌هایی كه در تأسیس حزب عدالت و توسعه سهم داشته‌‌اند در آغوش دولت متولد شدند و رشد كردند و عمدتا تحت نظارت دولت و با گروه‌های چپ در تقابل بودند. در گذشته دولت مراكش درصدد بود تا خلأ ‌موجود در فضای سیاسی این كشور را در تقابل با گروه‌های چپ پر كند. دولت مراكش از همان ابتدا سعی كرد در برخورد با جنبش‌های اسلامی، استراتژی مهار را در پیش گیرد. بنابراین با روش چماق و هویج با آنها مقابله می‌كرد؛ با چماق كسانی را كه باید می‌ترساند و با هویج كسانی را كه باید، به سمت خود جذب می‌كرد. روش نخست برای این دولت آن بود تا نیروهای مخالف را تسلیم و با خود همراه كند؛ كاری كه امروز با گروه‌های سلفی می‌كند. در این كشور به طور ناگهانی می‌بینی، یک‌نفر از زندان‌های تاریك مراكش خارج شده و اقدام به تأسیس حزب می‌كند. بااین‌حال این فرد، حتی اگر یك مأمور اطلاعاتی سابق باشد، همچنان متهم است كه در كشتار مردم در سال‌های گذشته نقش داشته است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.