پیشانینوشت
«انیس با آن شكم بزرگش میان دو لنگه باز در رو به حیاط نشسته بود. تنش الو داشت، سرمای بیرون كه به داغی تنش مینشست خوشش میآمد. پاهای ورمكردهاش را دراز كرده بود، طبق سبزی را گذاشته بود بینشان و بلندبلند حرف میزد. شب چهارشنبهسوری كه بدون ترشهتره و دستبیج ماهی نمیشود. سدرقیه و ربابه هم حكما رفتهاند بازار. آخر به زبانم نیامد به ربابه بگویم برای من هم تازه گمج بخرد. اصلا خوب شد نگفتم. هر دستی كه سبك نیست. مستأجرها هیچكدام نبودند، نه خودشان نه بچههای قدونیمقدشان. بچهها را دختر و پسر مثل انیس فرستاده بودند ملاخانه كلبهخانم. انسی دختر بزرگ انیس همه را رخت و لباس پوشاند و برد. الهی انسیام سفیدبخت شود؛ بودند با قیلوقالشان خانه را روی سرشان میگذاشتند...» اینها جملات ابتدایی داستان «پیشانینوشت» از مجموعه داستان «زرد كادمیوم و داستانهای دیگر» نوشته مرسده كسروی است. این مجموعه شامل یازده داستان كوتاه است كه عناوینشان بهترتیب عبارت است از: «راه»، «كارشناس»، «محبوبههای شب»، «واحد سیزدهم»، «وروره»، «بازار چینیها»، «پیشانینوشت»، «زرد كادمیوم»، «اتاق آخری»، «داستان آن گوی» و «سپیده». ویژگی مشتركی كه در بیشتر داستانهای این مجموعه دیده میشود مسائل زنان در جامعه امروزی است. اگرچه فضای قصهها متفاوت از یكدیگر است اما محور اصلی قصههای این مجموعه مشكلات و دغدغههای زنان در موقعیتهای مختلف است و در هر داستان زنانی از تیپهای اجتماعی مختلف حضور دارند. قصه اول مجموعه، با نام «راه»، برشی است كوتاه از زندگی دو زن با نامهای مهرنوش و شیوا كه با هم به قهوهخانهای رفتهاند و در آنجا مهرنوش از مشكلش با شوهرش و دشواریهای جدا شدن از او میگوید. او مدتی است كه خانهاش را ترك كرده تا از شوهرش طلاق بگیرد اما اوضاع آنطور كه او میخواهد پیش نمیرود و روند دادگاه به نفع او نیست. در داستان دوم این مجموعه، به مشكلات زنان در محیط كار و مشخصا كارخانهها توجه شده است. در این داستان كه «كارشناس» نام دارد، زنی جوان و تحصیلكرده در اولین تجربه كاریاش در یك كارخانه چای مشغول به كار شده و با مسائل مختلفی در محیط كارخانه روبروست و مهمترین مشكلش پذیرفتهنشدن او در محیط مردسالار كارخانه است. در این قصه همچنین تصویری از زنان كارگر نیز به دست داده شده. در كارخانه چای، «علی آقای كارشناس» از سالها پیش مشغول به كار بوده و به همه كارها نظارت داشته است و حالا او حضور یك زن تحصیلكرده را در قلمرو خود نمیپذیرد: «میگفت دیگر چای یك غنچه دوبرگ را خدا بیامرزد. با حرفهای قلمبهسلمبه بعضیها برگ خشك و آفتزده زر پس نمیدهد. منظورش از بعضی معلوم بود كه من بودم. یك جورهایی من را وصله ناجور میدانست. از همان اولش هم بنای ناسازگاری داشت. روی دیوار سالنها دستورالعمل میچسباندم، میكند... جلسه میگذاشتم، شركت نمیكرد به كارگرها میسپردم رأیشان را میزد و كار میماند...» قصههای این مجموعه، مسائل و درگیریهای روزمره و آشنای آدمها و خاصه زنان را به تصویر كشیده. زنانی كه برخیشان هنوز عقایدی سنتی دارند و برخیشان میخواهند در جامعه مدرن به حقوق و جایگاه خود برسند و البته با مشكلات مختلفی روبرو هستند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.