|

رهبران ناتو بر سر استقرار نیروهای نظامی در بالتیک و لهستان توافق کردند

هیاهو در جبهه شرق

72 سال پیش، کرانه‌های شرقی «ویستولا»، طولانی‌ترین رودخانه لهستان، در شرایطی میزبان نیروهای خسته ارتش شوروی بود که کمی آن‌سوتر در ورشو، نازی‌ها درحال قلع‌وقمع جنبش مقاومت بودند. امروز اما شاید دیگر خبری از رایش سوم و ائتلاف رنگارنگ متفقین نباشد، اما آن‌طورکه پیداست، اردوکشی‌های جنگ سرد هنوز که هنوز است پابرجاست. شاهد این مدعا نیز توافقات حاصله در نشست اخیر ناتو است که برای دو روز رهبران این پیمان سیاسی-نظامی را حول محور تهدید ماجراجویی‌های ارضی روسیه، در استادیوم ملی لهستان، یعنی همان‌ نقطه‌ای گردهم آورد که سال‌ها پیش از ساخته‌شدن ورزشگاه، شاهد خیمه‌زدن سربازان ارتش سرخ در ماه‌های پایانی جنگ جهانی دوم بود. رهبران ناتو در حالی روز جمعه گذشته برای اولین‌بار توافق کردند تا برای اطمینان‌بخشی به متحدان خود در کرانه‌های شرقی، گشت‌های هوایی و دریایی خود را افزایش داده و نیروهای نظامی بیشتری به شرق لهستان و کشورهای حوزه بالتیک اعزام کنند که به نظر می‌رسد، الحاق جزایر «کریمه» به خاک روسیه، حالا حالاها ظرفیت ایجاد تحولات ژئوپلیتیک بیشتری را در منطقه دارد. در میان 28 کشور عضو پیمان ناتو که بناست از این پس به صورت گردشی مسئولیت اعزام چهار گردان نظامی، بالغ بر چهار‌هزار سرباز را به شرق اروپا برعهده داشته باشند، این ایالات متحده است که همچون گذشته بیشترین نقش را در تقویت این دژ نظامی ایفا می‌کند. اعزام 1000 نیرو به شرق لهستان «باراک اوباما»، رئیس‌جمهوری ایالات متحده در حالی اعلام کرده کشورش برای افزایش حضور پیش‌قدمانه خود در مرکز و شرق اروپا، فرایند اعزام حدود ‌هزار سرباز به شرق لهستان را به‌زودی آغاز می‌کند که مسئولیت رهبری گردان‌های نظامی تقویت‌شده در کشورهای لیتوانی، استونی و لتونی به ترتیب برعهده آلمان، بریتانیا و کانادا خواهد بود؛ ترکیبی چندملیتی که از منظر «ینس استولتنبرگ»، دبیرکل ناتو، تأکیدی دوباره بر این اصل است که حمله به یکی از متحدان ناتو، حمله به تمامی کشورهای عضو این پیمان است. دبیرکل ناتو پس از پایان روز اول نشست، در کنفرانسی خبری خاطرنشان کرد با وجود تمامی اقدامات دفاعی، ناتو همچنان در تلاش است تا مذاکرات خود با روسیه را از سر بگیرد؛ هرچند الحاق کریمه و حمایت مسکو از جدایی‌طلبان شرق اوکراین، امکان ازسرگیری همکاری‌های گسترده‌تر را منتفی ساخته است. استولتنبرگ همچنین در حالی مدعی شده جنگ سرد به تاریخ پیوسته و نباید دوباره از بایگانی تاریخ بیرون آورده شود که به نظر می‌رسد اختلاف‌نظر رهبران ناتو درباره چگونگی رویارویی با تهدید روسیه همچنان به قوت خود باقی است. اگر از تأکید «فرانسوا اولاند»، رئیس‌جمهوری فرانسه، مبنی بر گسترش همکاری‌ها با روسیه و موضع مخالف وزیر خارجه لهستان که هشدار داده تا مادامی‌که مسکو در حال تهاجم به همسایه‌های خود است، باید خیال خام همکاری‌های پراگماتیک با این کشور را دور اندازیم؛ بگذریم که گویا این اختلاف‌نظرها دامان کاخ سفید را نیز گرفته است. «بن رودس»، جانشین مشاور امنیت ملی کاخ سفید، در حالی اظهار کرد ادامه ماجراجویی‌های ارضی روسیه سبب خواهد شد ناتو با درپیش‌گرفتن رویکردی تهاجمی‌تر، بر حضور نیروهای نظامی خود در شرق اروپا بیفزاید که اوباما در جریان نشست ورشو، خواستار ازسرگیری گفت‌وگوها با کرملین شده است؛ گفت‌وگوهایی که به باور رئیس‌جمهور آمریکا می‌تواند، حتی در صورت پایبندی مسکو به توافق آتش‌بس در شرق اوکراین، منجر به لغو تحریم‌ها علیه روسیه شود. استقبال با آغوش باز «دیمیتری پسکوف»، سخنگوی کرملین، در واکنش به توافقات حاصله در نشست ورشو، اعلام کرده کشورش گذشته از آنکه بر تعداد سربازان خود در منطقه خواهد افزود، با آغوش باز به استقبال مذاکرات با ناتو می‌رود؛ البته به این شرط که گفت‌وگوها پاسخ‌گوی منافع مشترک دو طرف باشد. او ضمن اشاره به این نکته که صحبت از تهدید روسیه، آن‌هم در دوره و زمانه‌ای که روزانه ده‌ها و صدها نفر در قلب اروپا و خاورمیانه کشته می‌شوند، به‌راستی تعجب‌آور است، خاطرنشان کرد وقتی سربازان ناتو روزبه‌روز به مرزهای روسیه نزدیک‌تر شده و جنگنده‌های ناتو در امتداد خطوط مرزی آن کشور به پرواز درمی‌آیند، دیگر این روسیه نیست که در حال نزدیک‌ترشدن به مرزهای ناتو است. نشست ناتو در حالی روز گذشته پایان یافت که قرار است رهبران ناتو روز چهارشنبه آینده در دیداری رسمی با مقامات روس، موضوع مذاکره با مسکو را پیگیری کنند. توافقات ثانویه اما نشست تنها منحصر به دفع تهدید روسیه نبود. جدای از عملیاتی‌شدن اولیه سیستم دفاع موشکی بالستیک در اروپا که شامل کشتی‌های جنگی آمریکایی مستقر در اسپانیا، رهگیرهای دفاع موشکی دوربرد در رومانی و رادارهایی در ترکیه است؛ اتحادیه اروپا و ناتو بیانیه مشترکی برای تقویت همکاری‌ها با هدف مقابله با چالش‌های امنیتی مشترک امضا کرده‌اند که شامل حملات ترکیبی و سایبری و همچنین ورود غیرقانونی پناه‌جویان و مهاجران به خاک اروپا می‌شود. دبیرکل ناتو که این بیانیه مشترک را با «دونالد تاسک»، رئیس شورای اروپا و «ژان کلود یانکر»، رئیس کمیسیون اروپایی، به امضا رسانده است، با تاریخی خواندن این توافق‌نامه، اظهار کرده ناتو و اتحادیه اروپا به‌صورت مجزا نمی‌توانند با چالش‌های امنیتی بی‌سابقه کنونی‌، مواجه شوند؛ اما به صورت گروهی، این دو، تیمی توانمند با ابزار لازم تشکیل می‌دهند که قادر است از امنیت شهروندان و ثبات در کشورهای همسایه محافظت کند. این در حالی است که موضوع افزایش سهم متحدان اروپایی ناتو در هزینه‌های نظامی این پیمان نیز که مدت‌هاست به بحث داغ سیاست‌مداران آمریکایی بدل شده، یکی دیگر از محورهای توافق بوده است. به گفته دبیرکل ناتو، متحدان اروپایی این پیمان بار دیگر متعهد شده‌اند دو درصد از تولید ناخالص داخلی خود را برای حوزه‌های دفاعی هزینه کنند. رقمی که نه تنها اعتراض شهروندان اروپایی آسیب‌دیده از سیاست‌های ریاضت اقتصادی را به همراه خواهد داشت، بلکه با نظر به سهم ایالات متحده در تأمین بودجه دفاعی ناتو، احتمالا نمی‌تواند صدای اعتراض مقامات آمریکایی را نیز خاموش کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.