|

اینجا سفیدوسیاه نیست

سعید نوری‌آزاد، روزنامه‌نگار: از اواسط زمستان سال قبل تا اواخر اردیبهشت‌ماه سال جاری که برای خودم پروژه تحلیل محتوای دابسمش‌های فارسی را تعریف کردم، به چیزی نرسیدم به‌جز واقعیت جامعه امروز. یعنی اینکه تمایلی بسیار بالا برای لایک‌کردن کلیپ تمسخر دیگران در فضای مجازی وجود دارد، زاده آن محیط نیست، بلکه این واقعیت جامعه ما و فرهنگ پنهانی است که همه با آگاهی، آن را منکر می‌شویم. اما برای اینکه این رفتارها در جامعه غیرمجازی ظهور نمی‌کنند، دو دلیل را می‌توان بر دیگر دلایل مقدم دانست که هر دو دلیل بر پایه خواص محیط ارتباطات آنلاین است: یکی اینکه در این فضا یا هویت پنهان است یا شخص به دلیل احساس ایزوله‌بودن در مقابل بازخوردها و حس امنیتی که رفتارهایش به او می‌دهد، ناخوداگاه آن «من» حقیقی خود را بروز می‌دهد و دلیل دوم نیز خاصیت تجمیع‌کننده بازخوردها در شبکه‌های اجتماعی است. یعنی اگر در کنار خیابان نوازنده‌ای وجود داشته باشد و در هر پنج دقیقه یک نفر به او عکس‌العمل نشان دهد در محیط واقعی تقریبا هیچ‌یک از عابران از رفتار نفر قبلی خبر ندارد؛ اما در شبکه‌های اجتماعی واکنش‌ها تجمیع می‌شود و با اعداد لایک و امثال آن نفرات دیگر را تحریک می‌کند که به آن موضع عکس‌العمل نشان دهند، که این از خاصیت‌های این محیط است. تمایل فوق‌العاده زیاد بر تمسخر، گسترده‌نبودن استفاده از دیالوگ‌هایی با بار معنایی بالا و مواردی مانند اینها که نشانه‌های سطحی‌بودن تولید محتوا در این فضاست، نشان از نبود سواد و شناخت رسانه‌ای در بطن جامعه است؛ زیرا اگر دانش رسانه و شناخت تأثیرات آن در بخشی از جامعه وجود داشت سرعت تشکیل جمع‌هایی برای تولید مجموعه‌های خلاقانه و هدفمند بیشتر می‌بود. بدترین اتفاق در محیط‌های تحلیل و تصمیم‌گیر این است که فضای ارتباطی را سفید و سیاه ببینند و بخواهند محتوا را به خوب و بد دسته‌بندی کنند. پس ابتدا بپذیریم که این محیط آینه جامعه ماست. در مرحله بعد، آموزش فرهنگ حضور در محیط‌های آنلاین به صورت غیرمستقیم است، این ابزار می‌طلبد که با دیدگاهی واقع‌بینانه و جدای از شعار و تبلیغات به سمت مدل‌سازی و نمونه‌سازی در این محیط حرکت کند که این کار هم‌اکنون در شکل کاریکاتورگونه در محیط‌های ایزوله شبکه‌های به اصطلاح داخلی در حال انجام شدن است که هیچ تأثیری بر محیط‌هایی مانند اینستاگرام ندارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.