4 ساعت با نظام عامری
ائلیار رهبر آزادی
نظام عامری، فرزند شیخخزعل (از حاکمان جنوب ایران در زمان قاجار) بوده و متولد سال 1305 در تهران است. او پس از گذراندن تحصیلات پایهای خود برای دریافت مدرک دیپلم به انگلستان رفته و پس از مدتی برای تحصیل در دانشگاه عازم آمریکا شد. ابتدا در رشته هنر در دانشگاه کِنت (kent university)، ایالت اوهایو تحصیلات خود را آغاز کرد و بعد از مدتی به معماری علاقهمند شد و در این رشته ادامه تحصیل داد. نظام عامری در دوران دانشجویی شیفته آثار فرانک لویید رایت شد و عزم خود را برای پیوستن به مدرسه معماری رایت جزم کرد. او پس از پایان تحصیلاتش یکی از سه نفری شد که از میان هزاران نفر داوطلب مدرسه رایت موفق شده بودند وارد تالیسین شوند. او در دو سالی که نزد رایت بوده بهسرعت ترقی کرده و مورد علاقه رایت قرار میگیرد تا جایی که رایت او را بهعنوان همکار و نماینده خود در خاورمیانه معرفی میکند، از او در طراحی موزه گوگنهایم کمک میگیرد و تنها شاگردی است که برایش منزل شخصی طراحی میکند. نظام عامری پس از بازگشت به ایران در سال 1342 دفتر خود را با همکاری کمال کمونه و هرمزدیار خسروی تأسیس میکند و سه پروژه مشترک کاخ شمس، ویلای شمس و کالج دماوند را با همکاری بنیاد رایت در ایران به سرانجام میرساند و در طول مدت فعالیت خود بیش از 90 پروژه در زمینههای مختلف همچون دانشگاه اصفهان، دانشگاه شیراز، سینما کاپری (بهمن- تهران)، پارکشهر، بیمارستان الزهرا (اصفهان)، بیمارستان پارس (تهران)، بیمارستان سینا (تهران)، کارخانه کوکاکولا (طرح مرحله یک و دو- اهواز)، دادگستری کرمانشاه، دادگستری گیلان، ساختمان دفینه (موزه پول تهران)، هتل اهواز، هتل خیام مشهد و بسیاری از پروژههای مسکونی و ویلا و... را طراحی و اجرا میکند. آشنایی من با نظام عامری به سه سال پیش بازمیگردد؛ زمانی که او در 89 سالگی در سفری کوتاه به ایران بازگشته بود و آقای مهندس کمال کمونه، دوست و همکار قدیمی او، مرا در جریان این سفر قرار داد و قرار ملاقاتی برای انجام گفتوگو با وی تنظیم کرد. تا آن زمان (و حتی تا به امروز) صحبت زیادی راجع به او نشده بود و اطلاعات زیادی از وی در دسترس نبود. گفتوگوی اول من با نظام عامری حدود چهار ساعت طول کشید. در این چهار ساعت من با زندگی پرفرازونشیب او آشنا شدم و از او بسیار آموختم. متوجه شدم او چگونه سعی داشته همچون استادش معماری را با طبیعت تلفیق کند. با نحوه آموزش معماری رایت آشنا شدم و به تفاوت آن با سایر مدارس معماری پی بردم. او همیشه بر اهمیت انسان و طبیعت در معماری تأکید میکرد و از این میگفت که مسیر پیشرفت در تکامل و اصلاحات است و انقلاب محکوم به شکست است. در این چهار ساعت متوجه شدم عامری بخشی از تاریخ معماری معاصر کشور ماست و شاید یکی از مهمترین بخشهایش، تاریخی است که بخشی از مسئولیت هر دانشآموختهای است آن را مطالعه کند و از آن یاد بگیرد. و ای کاش این روزها که خبر درگذشتش دستبهدست در رسانهها میچرخد، بیشتر حواسمان به تاریخمان باشد!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.