|

اعتدال یعنی چاقویی که نمی‌برد؟

حسین هاشم‌پور: وقتی رئیس‌جمهوری در ضیافت افطار با هنرمندان گفت «این دولت تنها به فکر سیاست خارجی و یا اقتصاد نیست، به فکر هنر و فرهنگ هم هست» پیدا بود انبوه گلایه‌ها را شنیده است؛ اما وقتی اظهار کرد «همه توان‌ها و قدرت‌ها در قدرت مجریه جمع نیست» پیدا شد در سال پایانی دولت یازدهم نیز اوضاع فرهنگ و هنر تغییر معناداری نخواهد کرد.یک- «با دست لرزان نمی‌توان نقاشی خوب و با دل ترسان نمی‌توان کار هنری بزرگ تحویل جامعه داد... هنر خلاق با آزادی و امنیت کامل ممکن است... اگر قانون معیار باشد، آنگاه می‌توانیم هنر خلاق داشته باشیم... هنر قدرت نرمی است که می‌تواند با ایران‌هراسی مقابله کند... هنر می‌تواند آسیب‌های اجتماعی را کم کند...» گل‌گفته‌های رئیس‌جمهوری در ضیافت افطار با هنرمندان جذاب بود، این گفته‌ها بوی سال نخست، سال آغاز کار دولت را می‌داد؛ اما امروز انتظار جامعه هنری در سال سوم دولت، تدبیر انبوه مشکلات و امیدبخشی با ارائه راهکارهای شدنی است. دو- دولت یازدهم به‌ «دولت فرهنگی» ملقب شد و به‌همین‌دلیل جامعه هنری با جیب خالی‌اش هم کنار آمد. 29 آبان 1392 در همین ستون نوشتم: «با جیب خالی هم می‌توان رویداد ساخت» در واقع جامعه هنری پرشور به عنوان پشتیبان دولت در متن میدان بود و توقع دارد شاهد گشایش‌های کلان در زاویه نگاه حاکمیتی به هنر باشد و حتی تصور این بود که در چنین روزی شاهد تعمیق اعتماد به هنرمندان در مراجع خارج دولت هم خواهد بود و باور عمومی نهادهای تصمیم‌ساز در سراسر کشور به فعالیت هنری تغییر می‌یابد؛ اما در عمل، حتی مجلس نوآمده در کمیسیون فرهنگی‌اش همان ترکیبی را دارد که داشت؛ چه رسد به زاویه نگاه دیگر نهادها که گاه شخص وزیر فرهنگ هم از آنها نالیده است.سه- تصور این بود که دولت فرهنگی، برای نهادسازی انرژی خواهد گذاشت و راهکارهای قانونی تبیین می‌کند تا انجمن‌های هنری- فرهنگی استحکام و اعتباری یابند که در سال‌های بعدتر تحدید نشوند که به دستاوردهای زیرساختی‌ای برسند که توسعه به معنای پیشرفت‌های برگشت‌ناپذیر در هنر محقق یا دست‌کم افق‌های پدیدارشدنش جلوه‌گر باشد... ارائه آمار چنین رویکردهایی در سال پایانی «دولت فرهنگی» ضروری است.چهار- مثل روز روشن بود برای وابستگی شدید هنر به بودجه‌های دولت و تنگناهای کم‌سابقه دولت بر اثر تحریم‌ها... مشکلات اقتصادی حتی بیش از برخی از اقشار متوسط جامعه، گریبان اهالی فرهنگ و هنر را خواهد گرفت؛ گلایه‌ها از بی‌کاری، نبود امکان تأمین مالی... نشانه‌هایی بدیهی است که این روزها بسیار دیده و شنیده می‌شود؛ به حتم فرایند استقلال مالی فعالیت‌های هنری اتفاقی نیست که در سه، چهار سال ثمر دهد؛ اما انتظار این بود که دولت چاره‌اندیشی‌هایی در‌این‌باره كند؛ به طور مثال ایده بارها گفته‌شده بخشودگی مالیاتی بخش‌های خصوصی که در هنر سرمایه‌گذاری می‌کنند که با چنین مصوبه‌ای هنرمندان مجال مهیایی برای جذب اسپانسر می‌یابند و آبی به آسیاب‌شان می‌افتد. این ایده اکنون هم می‌تواند با تقدیم لایحه‌ای به مجلس در دستور‌کار دولت قرار بگیرد. پنج- اعتدال حتی در لغت هم زیباست، آرزوی آدمی است؛ اما دولت در قامت مجری قانون اساسی، حافظ حقوق شهروندی و در اینجا صیانت از هنر و هنرمند باید بُرِش و قدرت اجرا از خود بروز دهد؛ تکرار مکرر اینکه «همه قدرت دست دولت نیست» اطمینان‌خاطر بخشیدن به دلواپسانی است که قسم یاد کرده‌اند کنسرتی برگزار نشود. جالب است بهمن‌ماه سال گذشته وزیر ارشاد هم همین نکته را یادآور شد که تیتر این ستون شد «کاش وزیر ارشاد این حرف را نمی‌زد»، دود این عقب‌رفتن‌های دولت به چشم هنرمند خواهد رفت و فضای فعالیت هنری را محدودتر می‌کند. نباید چنین تعبیر شود که دولت اعتدال یعنی دولتی که بُرِش لازم برای برخورد با قانون‌شکنان را ندارد؛ مانند چاقویی است که نمی‌برد، در همین راستا کاش به شکل سمبولیک هم شده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برابر قانون‌شکنان و برهم‌زنندگان کنسرت‌ها یا آنها که به جلسه سخنرانی بانوی هنرمند یورش می‌آورند، در دادگاه اقامه دعوا کند.فرصت گفتار درمانی به پایان رسیده، باید در عمل ثابت کرد «این دولت تنها به فکر سیاست خارجی و یا اقتصاد نیست، به فکر هنر و فرهنگ هم هست».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.