دستاوردهای بیپایان «روزتا»
انتحار در پایان راه
فاطمه کاظمی
فضاپیمای روزتا که در سالهای گذشته بسیار خبرساز بود، خود را برای آخرین مرحله از زندگی پرماجرایش آماده میکند. فضاپیمای روزتا که از جمله کاوشگرهای سازمان فضایی اروپاست، در سال 2004 به فضا ارسال شد که پس از 10 سالوپنجماه و چهارروز (6 آگوست 2014) به دنبالهداری به نام 67 پی/چوریوموف-گراسیمنکو (که به اختصار چوری نام دارد)، رسید. از جمله فعالیتهای بسیار جالب روزتا این بود که کاوشگری به نام فیله را به سمت دنبالهدار فرستاد تا روی سطح آن فرود آید و به انجام آزمایشهای علمی بپردازد که در زمان خود، یکی از مهمترین اخبار و دستاوردهای علمی جهان محسوب میشد زیرا اولین فضاپیمایی بود که به دیدار یک دنبالهدار میرفت. دانشمندان میگویند کاوشگر فیله که روی دنبالهدار 67پی فرود آمد، با استفاده از دستگاه تجزیه و تحلیل گاز (که روی آزمایشگاه این کاوشگر نصب شده بود)، جو این دنبالهدار را بررسی و «نخستین مولکولهای آلی» را کشف و شناسایی کرد. تحلیلهای انجامشده توسط «فیله» روی این ستاره دنبالهدار همچنین مشخص کرده است که سطح دنبالهدار 67پی از یخ و آب تشکیل شده که لایهای نازک از گردوغبار آن را پوشانده است. کاوشگر روزتا اسیدآمینه گلایسین و همچنین عنصر فسفر را در هاله غبار اطراف دنبالهدار چوری یافته است. پیداشدن گلایسین و فسفر این نظر را تقویت میکند که دنبالهدارها، مولکولهای اصلی پیشنیاز حیات را به منظومه شمسی و بهویژه کره زمین منتقل کردهاند. به بیان دیگر «بذر» حیات را اجرام فضایی در کره زمین کاشتهاند. اما اکنون مسئولان این برنامه تحقیقاتی میگویند قرار است این فضاپیما، طبق برنامه ازپیشطراحیشده، در تاریخ 30 سپتامبر (نهم مهر) با چوری برخورد کند و دوره فعالیت و کار آن به پایان برسد. مسئولان در توجیه اتمام عمر این فضاپیما میگویند این فضاپیما در حال دورشدن از خورشید است و در نتیجه صفحههای خورشیدی آن نمیتوانند انرژی لازم برای ادامه کار آن را فراهم آورند. البته این عملیات انتحاری نیز به شیوهای طراحی میشود که بتوان بیشترین دادههای علمی را از آن استخراج کرد. روزتا در حال سقوط نیز به اندازهگیریها و نقشهبرداریهای خود ادامه میدهد و عکسهای بسیار باکیفیت از سطح این دنبالهدار را به زمین میفرستد که به دلیل نزدیکی بیسابقه آن به 67پی، بسیار منحصربهفرد خواهند بود. گفتنی است تأمین انرژی برای فضاپیماها و کاوشگرهای فضایی، ازجمله مهمترین و دشوارترین بخشهای طراحی و ساخت فضاپیماست. روزتا پیش از این و در سال 2011 نیز به مدت 31 ماه به وضعیت تعلیق یا (خواب زمستانی) درآمد زیرا در آن زمان از خورشید بسیار دور بود و به منبع انرژی دسترسی نداشت. فاصله کنونی آن نیز بهقدری زیاد است که فراهمکردن انرژی برایش دشوار شده است. مسئولان این پروژه درباره وضعیت این پروژه پس از 30 سپتامبر میگویند: «30 سپتامبر به معنای پایان عملیات این فضاپیما و درعینحال شروع مرحله تازهای است. در این مرحله، تمرکز اصلی گروه در زمینه دستاوردهای علمی این فضاپیما خواهد بود. مأموریت روزتا نیز در اصل برای دستیابی به همین هدف طراحی و راهاندازی شده است». گفتنی است کار در زمینه تحلیل اطلاعات بهدستآمده از فضاپیمای روزتا و کاوشگر فیله، سالها طول میکشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.