نقد و نقبی بر مایبر به نویسندگی و کارگردانی ابوالفضل کاهانی
آمدهاند ما را به بازی بگیرند
رضا آشفته
برخی از جوانان از همان ابتدای شروع به کار هنریشان، حضور پررنگ، مستعد و درخشانی دارند برای مثال ابوالفضل کاهانی با «مایبر» در تالار مولوی همه را میخکوب میکند. نمایشی که پارامترهای متفاوتی دارد. این نمایش دو پاره میشود. در پاره یکم، محمد (با بازی محمد علیمحدی) و مجتبی (مجتبی یوسفی) برای علی (علی نورانی) و به کمک مجید (مجید یوسفی) دارند شرح میدهند که کدامیک و چگونه میثم را به دلیل موارد ناموسی کشتهاند. این دو برادر هر کدام مدعی قتل است و علی، جای قاضیای را بازی میکند که در مسیر آمدن است! در پاره دوم، دوربین عکاس گروه تئاتر گم میشود. مجید دوربین را به علی داده و او هم آن را در کوله محسن عکاس (محسن محبی) گذاشته است. اما محسن سوار خودرو خود شده و متوجه شده که دوربینش نیست. دوربین که بزرگ است و برخلاف نظر مجتبی نیفتاده است و محمد که در آنجا - محل تمرین- شیشه کشیده، میخواهد بداند که علی دوربین را در کدام یک از کولهها گذاشته است. این میشود که این جوانها عصبانی میشوند و تکرار گفتارها همان عصبانیتی را که شاید منجر به قتل بشود، یادآوری میکنند. این وضعیت بر پایه واقعیت، بازآفرینی واقعیت و انجام و تکرار یک حرکت در تمرین تئاتر شکل میگیرد و نوعی مواجهه خلاقانه است و بیانگر یک پدیده نوین است که میتواند در میان نسل نوین تئاتر گفتنیهای بسیاری را به صحنه بیاورد. در این نمایش عصبانیت و خشونت که منجر به قتل میان نسل جوان میشود بهطور غیرمستقیم نشان داده میشود؛ چون هدف ارائه یک فرم هیستریک است و در آن تئاتر هم بهانه و انگیزهای است که چگونگی قتل در آن بازسازی میشود. حتی در اتفاق دوم که گم شدن یک دوربین نسبتا گرانقیمت باعث برهمریختن سیستم عصبی است؛ ما را به چالش دوبارهای میکشاند که در آن بازآفرینی قتل در یک موقعیت دیگر به تماشا در میآید. این همان حس و حالتی است که میتواند موقعیت اول را کامل کند. هرچند پایان باز و خرده پیرنگ برای این دو وضعیت درهمتنیده درنظر گرفته شده است که نوعی مواجهه مینیمالیستی است که میخواهد با طرح پرسش، سرنوشت این آدمها را به تماشاگران واگذار کند و تماشاگران همچنان منفعل نباشند، بلکه بنابر نیروی اراده و تصمیم و تأمل درونی به پایان آن، وارد عمل شوند. این درنگ و تأمل است که کنشمندی اثر را بالا میبرد. اثری که در آن بازیگر، حضور پررنگ و خلاقانهای دارد و هر لحظه را چنان بازی میکند که انگار در جهان واقعی درحال رویدادن است بیآنکه اغراقی باشد؛ عصبانیتها و خشونتآمیزی رفتارها منطبق با واقعیت روزمره است. اما با تکرار و چالشانگیزی و مشارکت ذهنی تماشاگر این واقعیت هیستریک درهمشکسته خواهد شد؛ چون اینان فقط آمدهاند که ما را به بازی بگیرند. یک بازی متفاوت که ریشه در اجتماع دارد و از همه فرمولهای رایج و کلیشههای مستعمل پرهیز میکند. به همین دلیل هم است که تأثیر دامنهداری را بر تماشاگر خواهد گذاشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.