«داعش» خطرناک میشود
باراک اوباما، رئیسجمهوری آمریکا و تعدادی از مقامات این کشور دستاوردهای نظامی اخیر در برابر داعش در عراق و سوریه را ستودند؛ اما گروه دیگری از مقامات آمریکایی در کنار کارشناسان خارج از دایره دولت آمریکا هشدار دادند که حملات هوایی و زمینی تاکنون نتوانسته است داعش را شکست دهد و حتی این مسئله میتواند در آینده تأثیری منفی داشته باشد. به نظر مقامات آمریکایی درحالیکه خسارتهای داعش در عراق و سوریه تقریبا چهره شکستناپذیری این گروه را از بین برده است؛ اما ممکن است این گروه خودش را بهعنوان تشکیلاتی معرفی کند که در چشم اهل سنت مشروعیت داشته و به نیابت از آنها با شیعیان و کُردها میجنگد. خطر دیگری که وجود دارد، آن است که به گفته برخی مقامات آمریکایی، داعش - با ازدستدادن زمینهایی در فلوجه عراق یا مناطق دیگر- رفتهرفته به تاکتیکهای نظامی دیگری روی میآورد که کمتر شناخته شده است. یک مقام اطلاعاتی آمریکا که نخواست نامش فاش شود، هشدار میدهد ازدستدادن فلوجه و دیگر شهرها میتواند داعش را تحریک کند تا به جنگهای پارتیزانی روی آورده و پروژههای خدمترسانی دولت در عراق را مختل کند. او میگوید: «میتوانیم انتظار داشته باشیم داعش نیروهای محلی را در شهرهای مختلفی که مدتهاست زیر سلطه داشته، سازماندهی کرده و برای اهداف خود بهکار گیرد». سرزمینهایی که داعش در اختیار داشت، به این گروه امکان آن را میداد تا از طریق فروش نفت، گرفتن عوارض و گمرکات بتواند درآمد خوبی داشته باشد و از این اماکن حتی برای حمله به بغداد استفاده کند. داعش از این مناطق برای سربازگیری نیروهای جدید و تربیت آنها برای تقویت خلافت خود استفاده میکرد. 14 ژوئن - دو روز بعد از اقدام مسلحانه یک طرفدار داعش در اورلاندوی آمریکا و کشتن 49 نفر در یک کلوب شبانه- باراک اوباما گفت، داعش با ازدستدادن اراضی بیشتر «پولی را که شریان حیاتش است، از دست میدهد». «بریت مکژورک»، فرستاده اصلی ائتلاف جهانی ضدداعش، در کنفرانس مطبوعاتیای که در کاخ سفید برپا شده بود، گفت: داعش نیمی از اراضی تحت کنترل خود را در عراق و 20 درصد اراضی سوریه و 30 درصد از تولید نفتی را که نیمی از درآمد این گروه به حساب میآمد، از دست داده است؛ اما «سیث جونز»، تحلیلگر مؤسسه تحقیقاتی «راند» به رویترز میگوید: نشانههایی وجود دارد که بیانگر رویآوردن ستیزهجویان داعش در عراق به روش جنگهای پارتیزانی است. او میافزاید: «به نظر میرسد داعش به همان میزانی که مناطق تحت کنترلش را از دست میدهد، خود را برای جنگهای آینده آماده میکند». با وجود پیشرفتهایی که بهتازگی به دست آمد، «جان برنان»، رئیس سیا در برابر کمیته اطلاعات سنا گفت: «تلاشهای ما قدرت این گروه برای کارهای تروریستی را محدود نکرده و به وجودش در قلمرو جهانی پایان نداده است». به گفته او، منابعی که تروریسم نیاز دارد بسیار اندک است و باید این گروه خسارتهای بیشتری از لحاظ ازدستدادن بیشتر زمینهای تحت تصرفش، تحلیل توان نیروهایش و کاهش درآمدهایش متحمل شود تا از قدرت تروریستیاش کاسته شود. حملات انفرادی یک کارشناس امور تروریسم در دانشگاه سلطنتی انگلستان میگوید، حمله اورلاندو نشان داد که خسارتهای اخیر داعش باعث ازدستدادن بازوهایش نخواهد شد. به گفته او، داعش یک قدرت برتری دارد و میتواند در سطح بینالمللی کسانی را جذب کند. مقامات عراقی در بغداد میگویند، اهل سنت عراق احساس نمیکنند داعش یک نیروی آزادیبخش است و نقش شیعیان هم در جنگها به نسبت گذشته کمرنگتر شده است. نتیجه اینکه فعالیتهای ارتش عراق برای اهل سنت تا اینجا مقبول بوده و به آن به صورت نیروی طایفهگرایی که شیعیان بر آن مسلط باشند، نمینگرند. این مسئله در دوران «نوریالمالکی»، نخستوزیر سابق چنین نبود. بااینحال، احتمال اینکه حملات علیه داعش به کینههای طایفهای دامن بزند، وجود دارد که اگر این اتفاق رخ دهد، به نفع این گروه تروریستی خواهد بود. بهویژه برخی خبرهایی که منتشر میشود؛ مثل اعدام جمعی 49 سنی از سوی شبهنظامیان در موقع بازپسگیری فلوجه میتواند وضعیت را بدتر کند. مقامات اروپایی مسئول مبارزه با تروریسم میگویند، بین 300 تا 400 ستیزهجو به بریتانیا بازگشتهاند و همین مسئله نگرانیها را در این کشور دوچندان کرده است. «پروس هوفمان» کارشناس امور تروریسم در دانشگاه «جورج تاون» نیز میگوید: داعش بر مهاجمان منفرد تکیه خواهد کرد؛ کسانی که به آنها «گرگهای تنها» گفته میشود؛ مثل مهاجمی که در اورلاندو دست به عملیات زد. به گفته او، هدف اصلی در پشت حملات گرگهای تنها همین است. آنها بهراحتی میتوانند دستگاههای اطلاعاتی را گمراه کنند. مقامات آمریکایی خارج از دولت میگویند، از بین بردن تهدید داعش نیازمند اصلاحات سیاسی و اقتصادی همزمان با دستاوردهای نظامی در عراق و سوریه است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.