از دزدها و شیاطین دیگر
بهرنگ رجبی : آیا خجالتکشیدن برای آدمها لازم است؟ روز شنبه، بیستونهم تیرماه، در پردیس چهارسوی تهران جلسه نمایشنامهخوانیای برپا بوده از متنِ مارتین مکدونا به نام «مراسم قطع دست در اسپوکن». من سفر بودم و همین چندروز اخیر از اجرا باخبر شدم. این متن را من ترجمه کردهام، نشر بیدگل در سال 1393 منتشرش کرد و الان چاپ چهارمش در بازار است. کارگردان اجرا آقای عباس غفاری بوده و بازیگرانش بهناز جعفری، فرزین صابونی، وحید آقاپور و هومن کیایی. در انتهای مراسم هم از خانم جعفری بابت سابقهشان در کار تئاتر تقدیر کردهاند. اما هیچکس لازم ندیده از مترجم کتاب و صاحب اثر، برای اجرای متنش اجازه بگیرد و حتی خیلی بدیهیتر از این، دستکم اسم او را روی پوستر و بروشور اجرا یا در خبرها یا در صفحه این نمایش در وبسایتهای تئاتری ذکر کند. اولش فکر کردم لابد ترجمه من نبوده که اجرا کردهاند، اما در عکسهای منتشرشده کاملا مشخص است که بازیگرها دارند متن را از روی کتاب من میخوانند. از ناشر کتاب پرسوجو کردم و فهمیدم به آنها هم کسی خبری نداده است. در دنیا چیزهای زیادی هستند که حد دارند. به کل جامعه تعمیم نمیدهم اما در عرصه تئاتر ایران گویا دیگر حق مسلم آدمها شده که با داشتههای دیگران هر کاری دلشان میخواهد بکنند. سالهای قبل بهکنار، امسال این سومینبار است که گروهی دارند بدون اجازه یکی از ترجمههایم را اجرا میکنند و اگر آن دوتای قبلی، جمعی تازهوارد و آماتور و جاهطلب بودند که حرجی بهآنها نبود، اینیکی گروهی حرفهای است که هرکدام از اعضایش فهرستی بلندبالا از اجرا و افتخار در کارنامه دارند و بابت این کارنامه از همدیگر تقدیر هم میکنند. صِرف سالها رویصحنهرفتن ارجی دارد؟ یکی از نقشآفرینان همین نمایشنامهخوانی، فرزین صابونی، بازیگر یک اجرای بیمجوز دیگر از همین متن هم بود و از دلخوری من بابت کار آن گروه خبر داشت. اهمیتی دارد؟ اینهمه آدم هرروز ناراحت میشوند، من هم رویشان، مهم این است که هرکسی کاری را که دلش میخواهد بکند. «مراسم قطع دست در اسپوکن» درباره آدمی است که سالها پیش چیزی از دست داده و حالا هنوز در پی انتقام از کسانی است که آن چیز را بدون رضایت از او گرفتهاند. عصبانی است چون به او احترام نگذاشتهاند. همه متنهای دنیا به کنار، جمعی که حتی فقط همین یک متن را از رو خوانده باشند، نباید فکر کنند دستکم مشابه همین کار را با مترجم نمایشنامه پیشرویشان نکنند. پس تئاتر قرار است چی یاد آدمها بدهد؟ آیا خجالتکشیدن برای آدمها لازم است؟ هرازگاه بله. دیگر تحمل نمیکنم. ميخواهم همین امروز بروم از گروه اجرائی و پردیس چهارسو شکایت کنم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.