ستایش یا نکوهش محمود عباس
«محمود عباس»، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، شخصیت متناقضی دارد و برای همین سخنانی را علیه او میگویند که عکس آن هم صادق است. او شخصیتی دارد که نه میتوان گفت مثبت است و نه منفی. او رهبری نیست که دیگران را جمع کرده یا متحد کند و بهمثابه نمادی برای گروهی و جامعهای باشد. در شخصیت او بقایای یک رهبر یکپارچهساز هست اما این بقایا آنچنان اندک است که نمیتواند بهانهای برای یک حرکت تاریخی باشد. او در عملکردش نیز مقدمات یک سلوک سیاسی را به وجود آورده اما درعینحال میترسد کسی بعد از او آمده و آن را بهنفع خود مصادره کند. او درواقع شخصیتی است که به سرعت در بین دو زمان متفاوت در نوسان است: یکی دوران مبارزه ملی و سراسری و دیگری دوران منازعات سیاسی داخلی. او همچنان بین این دو زمان در حرکت است. او مردی است که در دایرهای از ارادهها و راهحلها حرکت میکند. تصمیمات او کاملا بیانگر همین روش است. او خود نیز قربانی انتقال از زمان انقلاب به زمان دولت است و تا حدودی شریک در تدارک چنین روندی که این خود مسئله دیگری است و باید جای دیگری به آن پرداخت. در ستایش او گفته میشود ابومازن از حق تعیین سرنوشت ملی و تأسیس دولتی مستقل بر اساس مرزهای ژوئن 1967 کوتاه نیامده است. او همچنان قدس شرقی را پایتخت دولت فلسطین میداند. او در جریان مذاکراتی طولانی که با دولت اشغالگران داشت، حتی بر سر هیچیک از اینها چانهزنی نکرد، زیرا اینها را جزء اصول ثابت انقلاب فلسطین میدانست و به همین دلیل خیلیها را از خود سرخورده کرد؛ یعنی تمام کسانی را که میپنداشتند او اهل معامله سیاسی است یا کمتر از یاسر عرفات در «گفتوگوهای نهایی» یا «کمپدیوید دوم» قادر خواهد بود حق فلسطینیها را پس بگیرد. او میگوید: اسرائیل اگر خواهان صلح با همسایگان عرب خود است، باید از اراضی فلسطینی عقبنشینی کرده و حقوق ملت فلسطین را به رسمیت بشناسد و با اشاره به اینکه نیروهای اسرائیل در وهله نخست باید از اراضی فلسطینی خارج شوند و این رژیم حقوق ما را به رسمیت بشناسد، تأکید میکند که این بهنفع اسرائیل است و امکان اجرای طرح صلح عربی پس از آن وجود دارد. عباس بر این باور است که ادامه اشغالگری اسرائیلیها و شهرکسازی در اراضی فلسطینی، منطقه را در دایره خشونت و افراطیگری و همچنین خونریزی قرار داده است. یکی از نخستین گروههایی که از سیاستهای محمود عباس سرخورده شدند، اسرائیلیها بودند که فکر میکردند او روی اصولش پافشاری نخواهد کرد. همچنین فلسطینیهای «اسلو» که احساس میکردند واقعیتها برایشان مانند یک اسب تروا زین شده است تا سرنوشت آنها را با خودش ببرد. این عجیب نبود که آمدن محمود عباس از سوی همه از جمله دشمنانش مورد استقبال قرار گرفت. اما بهزودی متوجه شدند اشتباه کردهاند و بنابراین مانند یاسر عرفات با او بازی کردند و او را در تنگنا گذاشتند. ممکن است کسی بگوید فلسطین ابومازن همه فلسطین نیست بلکه بخشی از آن سرزمین به حساب میآید. بنابراین حتی اگر آن چیزی را که ابومازن میگوید بتواند به دست آورد، بیش از نیمی از حقوق غصبشده فلسطینیها نخواهد بود. پس دیگر متعهد بودن به اصول فلسطین چه معنایی دارد؟ بیتردید این حرفی درست است اما این محمود عباس نیست که باید مسئول چنین وضعیتی شناخته شود. او مسئول تقسیم قدس به شرقی و غربی یا کرانه باختری و غزه نیست. او مسئله حق تعیین سرنوشت و تأسیس یک دولت فلسطینی بر مرزهای 67 را اختراع نکرده است، عدهای میگویند محمود عباس فقط به همین حداقلها دلخوش کرده است. برداشت آنها از یاسر عرفات نیز همین بود و همانطور که عرفات آنها را غافلگیر کرد، ابومازن نیز آنها را غافلگیر خواهد کرد. تکیه بر حداقلها یکی از دستاوردهای مهم ابومازن است و به همین دلیل او میتواند بهعنوان یکی از رهبران ملی فلسطین وارد تاریخ شود. اما درمقابل منتقدانش میگویند او در مقایسه با رهبران تاریخی فلسطین بیشتر به صورت انفرادی عمل میکند یا شیوه مقاومت را نمیپسندد و بهشدت و به صورت علنی با آن مخالفت میورزد. او با نظامیکردن انتفاضه مخالف است و همواره به روند صلحی چشم دوخته است که هیچ چشماندازی برای آن متصور نیست! گفته میشود او حتی بهجای اینکه بر لزوم اجرای قطعنامه 194 درباره آوارگان تأکید داشته باشد، حاضر شده است بر سر حق بازگشت آوارگان گفتوگو کند. بین محمود عباسی که از او ستایش میشود و محمود عباسی که او را نکوهش میکنند، بهتر است ما اولی را در نظر داشته باشیم و نسبت به دومی اعتراض کنیم. هرچند باید بدانیم که این دوگانگی در محمود عباس ماحصل همان چیزی است که در جامعه سیاسی فلسطین وجود دارد و همه گروهها و تشکلها نیز بهگونهای آن را با خود حمل میکنند. تنها فرق محمود عباس با دیگران در این است که او آنچه را در دل دارد بر زبان میآورد اما دیگران آنچه را در دل دارند، پنهان میکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.