|

احیای ارکستر سمفونیک

وعده‌ای که محقق نشد

امیرحسین ناظم‌زاده: با آغاز ریاست‌جمهوری حسن روحانی، اهالی موسیقی امید‌هایی در دلشان ریشه کرد. امید‌هایی که باعث می‌شد آنها فکر کنند شرایط موسیقی کشور رو‌به‌بهبود می‌رود و فضای بازتر و گسترده‌تری را در فضای موسیقی کشور شاهد خواهیم بود. حسن روحانی در دیدار خود با هنرمندان در تالار وحدت با انتقاد از تعطیلی ارکستر سمفونیک وعده احیای زودهنگام آن را داد که البته این اتفاق هم چندان زود رخ نداد. سر‌انجام پس از یک سال سیزدهم اسفند‌ماه سال 93 بود که در یک نشست خبری؛ خبر افتتاح ارکستر سمفونیک اعلام شد. در آن نشست پیروز ارجمند، مدیرکل سابق دفتر موسیقی، بهرام جمالی، مدیرعامل بنیاد رودکی و علی رهبری، رهبر ارکستر، حضور داشتند. رهبری در آن نشست گفت که همه مسئولان عالی‌رتبه کشور دست‌به‌دست هم دادند تا ارکستر افتتاح شود. او تضمین داد که ارکستر در 10 روز با حضور نوازندگان ایرانی برپا شود و هیچ مشکلی از نظر هنری وجود نداشته باشد. او در اولین جلسه‌ای که درباره ارکستر سمفونیک تهران سخن گفت؛ تنها مشکل موجود را مشکل مالی دانست و گفت معاونت هنری از او و ارکستر به طور کامل حمایت می‌کند. این شروع برای ارکستری که نزدیک به چهار سال به‌طور کامل تعطیل بود؛ بسیار عجیب به نظر می‌رسید؛ اما از فردای نشست خبری؛ رهبری و ارکستر سمفونیک به‌تدریج تمرینات را آغاز کردند؛ اما روزهای خوش ارکستر سمفونیک فقط تا همان اجرای اول ادامه داشت. پس از آن بود که مصاحبه‌ها علیه علی رهبری آغاز شد، برخی نوازندگان اخراج شدند و برخی استعفا دادند؛ حتی کسانی که در آغاز کار ارکستر از آن تعریف کرده بودند. یکی از کارهایی که علی رهبری در آن دوره انجام داد، انحلال شورای فنی بود. او پس از انحلال این شورا با پیروز ارجمند، مدیرکل سابق دفتر موسیقی، ‌نیز دچار مشکلاتی شد و از سوی دیگر معاونت هنری دفتر موسیقی و شخص پیروز ارجمند را از رسیدگی به امور ارکستر سمفونیک باز داشت. در نهایت ارکستر سمفونیک تهران به‌طور کامل زیر نظر بنیاد رودکی قرار گرفت. پس از این حاشیه‌ها ارکستر شرایطی ثابت به خود گرفت و اجراها طبق برنامه شش‌ماهه پیش رفت. در‌این‌بین حضور ارکستر چین در ایران در کنار حضور سولیست‌ها و رهبرهای جهانی چهره‌ای بین‌المللی از ارکستر سمفونیک تهران ساخته بود که همه معتقد بودند اینها به خاطر حضور علی رهبری در ایران است؛ پس از آن هم ارکستر سمفونیک توانست در قراردادی با شرکت ناکسوس آثار آهنگ‌سازان ایرانی را ضبط و برای انتشار جهانی آماده کند. تمام این اتفاقات در مدتی کمتر از شش ماه رخ داد و شرایط ارکستر رو‌به‌بهبود بود تا اینکه مسائل مالی و کمبود بودجه به‌تدریج حاشیه‌هایی را ایجاد کرد.آن زمان بهرام جمالی درباره وضعیت بودجه ارکستر سمفونیک تهران گفت: بودجه مصوب سال 93، چهار‌ میلیارد تومان بود و نیمی از آن هنوز واریز نشده است. امسال نیز پنج‌‌و‌نیم میلیارد بودجه مصوب شد که فعلا فقط 800‌ میلیون تومان از آن واریز شده و تا پایان سال هم نهایتا 56 درصد از بودجه دریافت می‌شود. او معتقد بود که برنامه‌های حرفه‌ای رهبری نیاز به بودجه دارد و درصورتی‌که این بودجه تأمین نشود برنامه‌های ارکستر باید تغییر کند؛ البته پس از این اتفاقات دولت متعهد شد که بودجه ارکستر را تأمین کند؛ اما رهبری راه‌هایی مثل همکاری با شهرداری برای تأمین بودجه انتخاب کرد که نیمه‌کاره و نامشخص ماند. هرچند برنامه شش‌ماهه ارکستر سمفونیک با نظم کامل طبق برنامه پیش رفت؛ اما برنامه مهر تا مهر ارکستر سمفونیک تهران حاشیه‌های فراوانی داشت. حاشیه‌های اپرای عاشورا و لغو چند اجرای ارکستر سمفونیک، ازجمله بی‌نظمی‌های این برنامه بود که همه آنها از جایی جز ارکستر سمفونیک ناشی می‌شد. نهم دی 94؛ علی رهبری کنسرت ارکستر سمفونیک تهران را لغو کرد و گفت کمبود امکانات باعث لغو این کنسرت شده. او گفت تا زمانی که مشکلات ارکستر حل نشود؛ همکاری نخواهد کرد. پس از این اظهارنظرها او در گفت‌وگو با ایلنا از پرداخت‌نشدن حقوق نوازندگان انتقاد کرد و خواستار رسیدگی به شرایط ارکستر شد. این اتفاق سرآغاز بحران بزرگ ارکستر سمفونیک بود. پس از جشنواره موسیقی فجر؛ مشکلات مالی و حمایت‌نکردن دولت و بنیاد رودکی باعث شد تا علی رهبری پس از حاشیه‌هایی که برای ارکستر پیش آمد، به انتقاد از عملکرد بنیاد رودکی بپردازد و از پایبند‌نبودن بنیاد رودکی به تعهداتش شکایت کند. شکایات این رهبر ارکستر از بنیاد رودکی نهایتا به برگزاری جلساتی برای حل‌وفصل مشکلات منجر شد؛ اما رهبری در این جلسات نتوانست با بنیاد رودکی به نتیجه‌ای مشترک برسد. او سرانجام در تاریخ یازدهم اسفند سال گذشته، یعنی دقیقا یک ‌سال پس از حضورش در ایران؛ از مدیریت هنری و رهبری ارکستر سمفونیک تهران استعفا داد و در بخشی از نامه خود خطاب به وزیر ارشاد نوشت: بنده هم تا به امروز تمام مشکلات را تحمل کرده‌ام؛ ولی نه‌تنها دیگر امیدی برای ادامه کار با این بنیاد غیرحرفه‌ای ندارم؛ بلکه با تقدیم استعفای خودم از سمت رهبر دائم و مدیر هنری این ارکستر، راه را برای نوازندگان باز می‌کنم تا شاید بتوانند سازمان دیگری را در این مملکت برای ادامه کار خود پیدا کنند. پس از این استعفا با ورود وزیر ارشاد و درخواست وی از معاونت هنری برای پیگیری امور ارکستر سمفونیک و همچنین درخواست از علی رهبری برای ادامه کارش؛ رهبری بار دیگر به ارکستر سمفونیک بازگشت؛ اما این بار پس از یک ماه دوباره مجبور به استعفا شد. او پس از استعفای خودش از دخالت‌های شورای فنی تازه‌ای که بنیاد رودکی برای ارکستر در نظر گرفته بود، انتقاد کرد و معتقد بود رئیس‌جمهوری، وزیر و معاونانش، با دعوت وی به ایران تنها قصد توهین به او را داشتند. اما پیروز ارجمند، مدیرکل سابق دفتر موسیقی، درباره عملی‌نشدن وعده رئیس‌جمهوری و سرآغاز کار ارکستر سمفونیک گفت: از ابتدای انقلاب اسلامی تاکنون؛ چنین بودجه‌ای، یعنی 10 ‌میلیارد تومان برای احیای ارکستر در نظر گرفته نشده است و این نشان می‌دهد که دولت عظم احیای ارکستر را دارد؛ اما واقعیت این است که مدیریت معیوب مدیران میانی باعث شده تا نه‌تنها ارکستر احیا نشود؛ بلکه با بحران‌های جدی و بنیادین نیز مواجه شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.