این روزهای دانشگاههای افغانستان
فیسبوک، رمضان، داعش و تعطیلی دانشگاه
اخترمحمد ماکویی
از چند روز قبل پستهای شبکههای اجتماعی خبر از آمادگی و جورکردن وضعیت برای ایجاد یک «تجمع اعتراضی» میدهد که هدف آن درسنخواندن است. تجمع اعتراضی برگزار میکنند تا به دولت بگویند: «ما را تعطیل کنید» و حتی کار به جایی کشیده میشود که پلیس ضدشورش و ماشین آبپاش به محل تجمع میآید تا از ایجاد تنش احتمالی جلوگیری کنند. با یکدیگر نیز هماهنگ هستند و همزمان در چند شهر، مقابل دانشگاهها اعتراض میکنند و میگویند حاضر نیستند در ماه رمضان درس بخوانند. جلو در دانشگاه ایستادهاند و هرازگاهی جوش میآورند و به جان شیشههای پنجره نگهبانی میافتند. بعضی نیز از روش «صعود از دیوار» استفاده میکردند و از دیوار دانشگاه بالا میرفتند؛ دلیل این کارشان معلوم نبود، چون در را خودشان قفل و زنجیر کرده بودند. برخی هم بلندگوبهدست از دیگران میخواستند شعار دهند. شعارهایی هم که میدهند، جالب است: «از لوبیاخوردن بهفغانیم؛ تعطیلی میخواهیم». شعاری که میدهند، اشارهای است به غذایی که در خوابگاه دانشجویی میخورند و میخواهند به خانههای خود بروند که در استانهای دیگر است. بیشتر این افراد کسانی هستند که از شهرهای دیگر افغانستان به هرات آمده تا در دانشگاه این شهر درس بخوانند. این افراد درِ ورودی دانشگاه چند شهر، ازجمله هرات را برای چند روز بستند و اجازه ندادند دانشجویان وارد کلاسهای خود شوند. در جریان این سه روز تا حدود ساعت چهار بعدازظهر جلو دانشگاه مینشستند تا به «حق مسلم»! خود برسند. روز چهارشنبه (نوزدهم خرداد)، دانشجویان دانشکده «شرعیات» و دانشکده طب دانشگاه کابل هم هماهنگ با چند جای دیگر دست به اعتراض زده و خواستار تعطیلشدن دانشگاه شدند. این دانشجویان با شعارهایی مانند «ما خواهان حفظ ارزشهای اسلامی هستیم»، به جاده ریخته و درِ ورودی دانشگاه را بستند. با آنکه در ماه رمضان، دانشگاهها سختگیری نمیکنند و ساعت درسی را نیز کم میکنند، اما این اقدام باعث اخلال در نظم عمومی شده و راه را مسدود کرده بود. اما در بین این اعتراضات؛ دانشکده «شرعیات» دانشگاه کابل خبرساز شد و دلایل مختلف و حیرتآوری برای تعطیلشدن خود داشتند. آنها با گفتن«پوشش بد»، «بیحجابی» دانشجویان دختر و دلایلی که اخلاق حکم میکند آن را ذکر نکنیم، خواستار تعطیلشدن در ماه رمضان بودند. میگفتند در صورت ادامه كلاسها، روزههایشان باطل و ارزشهای اسلامی در «خطر» قرار میگیرد. فردی دراینباره نوشته است: اگر دولت به خواستههای غیرقانونی و خودسریهای این افراد تن دهد، شکی نیست در تظاهراتهای بعدی، خواستار جداکردن کلاسها و حتی ايجاد دانشگاههای دختران خواهند شد. همانگونه که چندی قبل، دانشجویان معترض در استان تخار، خواستار جداسازی کلاسها و راه عبور دانشجویان دختر شده بودند. حضور گروههایی در دانشگاههای افغانستان که تفکرات طالبانی دارند، بارها خبرساز شده است؛ مانند تجمعی که چند ماه پیش در شهر جلالآباد در شرق افغانستان برگزار شد. در آن تجمع تعدادی با برافراشتن پرچم داعش و طالبان، به خیابانها ریخته بودند. در اوایل که خبرهایی مبنی بر حضور داعش در افغانستان منتشر شد، بر دیوار دانشگاه کابل نیز «زندهباد داعش!» نوشتند. اما پاسخ دولت صریح بود و نگذاشت اعتراضات ادامه یابد. وزیر «تحصیلات عالی» افغانستان در صفحه فیسبوک خود نوشت هیچ تعطیلیای در ماه رمضان برای دانشجویان در کار نیست و به مسئولان نهادهای آموزشعالی دستور داده به حضور و غیاب دانشجویان توجه جدی کنند. در واکنش به این موضوع، فردی پست کرده بود: ای کاش خانم وزیر به جای دستور صادرکردن برای توجه بیشتر به حضور و غیاب، برای امکانات و بهترشدن شیوه تدریس استادان دستور صادر میکردند. بیشتر واکنشها فیسبوکی بود؛ مثل خود تجمعها که از سوی پیامهایی در این شبکه اجتماعی به راه انداخته شده بود. «معاون سخنگوی» رئیسجمهور نیز بهعنوان موضع رسمی دولت، پست کرد: «نیروهای امنیتی کشور در گرمای سوزان دشتهای هلمند، ارزگان، نیمروز، کندز و... مشغول نبرد با تروریستها هستند. آنها به هیچ بهانهای سنگرهای خود را رها نمیکنند؛ آیا شرایط مراکز آموزشعالی سختتر از دشتهای سوزان و میدانهای جنگ است». به همین پست آقای معاون سخنگو نیز واکنشها بسیار بوده و از وی انتقاد میکردند چرا این دو موضع که «هیچ ربطی» به یکدیگر ندارند را با هم ربط میدهد. مثل این پست: «راستی یک سؤال؛ چند روز قبل که آقای رئیسجمهور به هرات آمده بود و همه جادهها و حتی دانشگاها را بست، چرا در فیسبوکتان چیزی ننوشتید؟ مگر تعطیلی دانشگاهها بهخاطر سفر ولو رئیسجمهور، قانونی است؟ بگذریم از اینکه بستن جادهها چه مشکلاتی را برای مردم عام به بار آورده و چقدر سبب آزار و اذیت مردم شد»؛ اشارهای است به سفر رئیسجمهور افغانستان و نخستوزیر هند به هرات که برای افتتاح سد «سلما» به هرات آمده بودند که در آن شهر هرات برای چند روز به وضعیت جنگی درآمده و چند هزار نیروی ارتش به خیابانها ریخته بودند و حتی برای چند ساعت، جادههای منتهی به بزرگترین بیمارستان غرب کشور بسته شد. بعد از این تجمعات، معترضان از «خط قرمز» خود عبور کرده و دانشگاهها دوباره باز شد. اما اینبار در حال آمادهشدن برای تعطیلکردن خودسر هستند تا همه با هم در دانشگاه حاضر نشوند تا دانشگاهها خودبهخود تعطیل شود. در افغانستان برخی از استانهایی که در مناطق گرمسیر واقع شدهاند، تابستانها تعطیل هستند، ولی سیستم آموزشوپرورش و آموزشعالی در بیشتر مناطق بهگونهای است که در تابستان درس میخوانند و در زمستان تعطیل است؛ درست برعکس سیستم آموزشی ایران.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.