يادداشت
سیاستهای ترکیه در قبال داعش تغییر میکند رحمان قهرمانپور. کارشناس مسائل ترکیه
با تغییر «داووداوغلو» و رویکارآمدن نخستوزیر جدید، به نظر میرسید، رجب اردوغان بهدنبال تغییراتی در این کشور است. با رویکارآمدن «بنعلی ییلدیریم»، نخستوزیر بعدی، اردوغان همانطور که پیشبینی میشد، سیاستهای جدید را پیش گرفت. عادیسازی روابط ترکیه و اسرائیل و همچنین روسیه در همین راستا بود. به نظر میرسد دلیل این تغییرات فشارهایی است که از پایین بر حزب «عدالت و توسعه» و شخص اردوغان وارد شده است. پس این تغییرات پیشبینی میشد و اردوغان منتظر شرایط مساعدی است که این تغییرات را ادامه دهد. اما در این شرایط حملات فرودگاه آتاتورک اتفاق افتاد که از چند جنبه دارای اهمیت است: اول اینکه این حملات در ابتدای فصل تابستان که فصل اوج ورود گردشگران به استانبول است، اتفاق افتاده و اگرچه اینگونه حملات پیشتر هم اتفاق افتاده بود اما بمبگذاری انتحاری در فرودگاه آتاتورک که یکی از اصلیترین مکانهای ورود گردشگران به استانبول است نشان میدهد که تقابل داعش با ترکیه جدی است. از طرف دیگر، این حمله نشان داد که ترکیه اقتدار ملی لازم را ندارد. درواقع مبارزه دولت ترکیه با پکک این فرصت را به داعش داده که از خلأهای امنیتی بهوجودآمده نهایت استفاده را ببرد و به فرودگاه آتاتورک حمله کند. دراینمیان واضح است که ادامه این درگیریها نه بهنفع جامعه ترکیه است و نه بهنفع امنیت این کشور. پیشتر و پس از حمله به گردهمایی کُردها در شهر آنکارا، آقای «صلاحالدین دمیرتاش»، رهبر حزب دموکراتیک خلقها، دولت ترکیه را متهم به دستداشتن در این حمله کرد و مدعی شد که داعش توان چنین حملاتی را در درون خاک ترکیه ندارد اما حالا و با حملهای با چنین وسعت به فرودگاه آتاتورک مشخص شد که قدرت مانور داعش در ترکیه بهمراتب بیشتر از آن است که تصور میشود. بنابراین به نظر میرسد این حمله نقطه عطفی در تغییر سیاستهای ترکیه در قبال داعش باشد. دولت ترکیه پیشتر گفته بود که دشمن شمارهیک این کشور پکک است و دشمن شماره دو داعش، اما حالا ممکن است این سیاست تغییر کند. چراکه پکک بیشتر در حملاتی سازماندهی شده مکانهایی امنیتی مثل پاسگاهها و اتوبوسهای نیروهای امنیتی را مورد هدف قرار میدهد و در مکانهای شلوغ ترکیه حملات انتحاری انجام نمیدهد. از آنجایی که پکک بیشتر نظامیان را مورد هدف قرار میداد، مردم عادی نسبت به حملات پکک نگران نبودند و با این حمله، نگرانی از داعش در میان مردم عادی بیشتر خواهد شد و این بهنفع اردوغان و دولت او نیست. درگیری دولت با پکک بیشتر به خاطر کسب رأی در انتخابات بود و حالا و پس از حمله به فرودگاه آتاتورک مشخص شد که این سیاست حزب عدالت و توسعه ممکن است هزینههای زیادی داشته باشد و حتی ممکن است مردمی که بهخاطر برقراری امنیت به حزب عدالت و توسعه رأی دادهاند از دولت کنونی دلسرد شوند.
پیامی بینالمللی برای اردوغان بهرام امیراحمدیان. کارشناس مسائل ترکیه اتفاقاتی که ترکیه اکنون با آن دستبهگربیان است، جنبه داخلی و بینالمللی دارد. برقراری دوباره روابط با روسیه که مقدمات آن پس از ضیافت روز ملی روسیه در سفارت ترکیه در آنکارا بنا گذاشته شد، نکته بسیار سرنوشتسازی است. مقامات ترکیه در حالی اظهار علاقه کردهاند تا روابط خود با روسیه را دوباره برقرار کنند که اخیرا هم نامه تأسفآمیزی از سوی رئیسجمهور این کشور به مسکو فرستاده شده است؛ نامهای که در آن ادعا شده ماجرای سقوط هواپیمای روس غیرعمدی بوده و ضمن ابراز تأسف بابت این اتفاق و اظهار تسلیت به خانواده خلبان، از آمادگی ترکیه برای پرداخت غرامت خبر داده شده است. تحول دیگری که در عرصه بینالمللی رخ داده، برقراری روابط دوباره یعنی عادیسازی روابط با اسرائیل است. اما دراینمیان اسرائیل موافقت نکرد تا محاصره غزه را پایان دهد؛ بااینحال، یکی از اولین بازتابهای بمبگذاری انتحاری دیروز در فرودگاه آتاتورک، پیام روسیه و گفتوگوی تلفنی پوتین با اردوغان بوده است که نشان از تأثیرگذاری این حادثه غمانگیز در روابط دو کشور دارد. رئیسجمهوری آمریکا، اوباما، هم اعلام کرده در کنار ترکیه و دولت ترکیه خواهد بود؛ بنابراین تحول مهمی که در ترکیه رخ داده، هم ابعادی داخلی داشته است، هم بینالمللی. همچنین باید بدانیم حمله به فرودگاه آتاتورک، یکی از بزرگترین فرودگاههای جهان نشان از آن دارد که با ایجاد ناامنی و اختلال در امکان تردد آزادانه، حملونقل بینالمللی لطمات شدیدی را متحمل خواهد شد. از این نظر، بمبگذاری سهشنبهشب حادثه بسیار مهمی است که مستلزم تلاش مقامات برای مدیریت هوشمندانه بحرانهاست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.