اسرائیل و ترکیه روابط دیپلماتیک خود را پس از ۶ سال از سر گرفتند
گرهگشایی در رم
بنبست ششساله روابط دیپلماتیک ترکیه و اسرائیل به پایان رسید؛ بنبستی که با حمله کماندوهای اسرائیلی به کشتی ماوی مرمره و کشتهشدن 10 فعال ترکیهای و زخمیشدن دهها سرنشین دیگر این کشتی که برای ارسال کمکهای انساندوستانه عازم غزه بود، آغاز شد. 10 نفر از مجروحان چندی بعد بر اثر شدت جراحات درگذشتند. توافق دو طرف روز یکشنبه در رم، پایتخت ایتالیا، حاصل شد که به بازگرداندن روابط دو کشور در سطح سفارتخانهها منجر میشود. بر پایه بندهای توافق، اسرائیل به خانوادههای قربانیان حادثه کشتی ماوی مرمره 20 میلیون دلار غرامت میپردازد و از آن سو راه را برای قراردادهای سودآور انتقال گاز طبیعی به ترکیه باز میکند. ترکیه نیز همه اقدامات قضائی علیه افسران و تکاوران ارتش اسرائیل را در دیوانعالی این کشور و دادگاههای جهانی متوقف میکند و در مقابل میتواند از طریق بندر اسرائیلی اشدود به غزه کمک ارسال کند و برای ساخت یک نیروگاه برق، بیمارستان و آبشیرینکُن در این منطقه اقدام کند. بنعلی ییلدریم با تأیید این توافق در آنکارا گفت؛ اولین محموله کمکهای انساندوستانه جمعه آتی به غزه فرستاده میشود؛ هرچند بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل به طور همزمان در رم اعلام کرد که محاصره دریایی غزه همچنان از سوی اسرائیل ادامه خواهد داشت. یکی از مقامات ارشد ترکیه، جزئیات توافق روز یکشنبه را اینچنین شرح داد: - اسرائیل با پرداخت غرامت به خانوادههای قربانیان کشتی ماوی مرمره موافقت کرده و همچنین به ترکیه اجازه میدهد در بحران انسانی غزه مداخله کند. - ترکیه کمکهای انساندوستانه و سایر محصولات نظامی را به غزه ارسال خواهد کرد و به سرمایهگذاری زیربنایی در این منطقه میپردازد. در کنار ساخت بناهای مسکونی جدید، ترکیه ساخت یک بیمارستان 22 تختخوابی در غزه را تکمیل خواهد کرد. - گامهایی جدی برای مقابله با بحران انرژی و آب در غزه برداشته خواهد شد. آب و برق در مناطق مسکونی غزه افزایش مییابد و نیروگاههای برق جدیدی ساخته خواهد شد. - توافق ترکیه و اسرائیل به ترکیه این امکان را میدهد که پروژههای بزرگی را در کرانه باختری، ازجمله منطقه صنعتی «جنین» آغاز کند. با فرض آنکه این توافق هفته آینده از سوی کابینه امنیتی اسرائیل تصویب شود، اسرائیل به یکی از طولانیترین روابط خود با یک کشور مسلمان باز میگردد. ترکیه در سال 1949 اولین کشور مسلمانی بود که کشور جدید اسرائیل را به رسمیت شناخت. دو طرف همچنین سفرای خود را به پایتختها باز میگردانند. به گفته این مقام ترکیهای در این توافقنامه هیچ ارجاعی به حماس داده نشده و ترکیه همچنان حمایت خود از دولت فلسطین و مردم این کشور را ادامه خواهد داد. او در ادامه گفت این توافقنامه نشاندهنده «پیروزی دیپلماتیک» ترکیه بود و حمایت از دولت فلسطین و حماس را به دنبال خواهد داشت. به گزارش رسانههای داخلی ترکیه، رجب طیب اردوغان پیش از سفر خود به رم با خالد مشعل، رئیس دفتر سیاسی حماس در استانبول دیدار کرده است. بیشتر مذاکرات اخیر بین دو طرف بر سر غزه تحت کنترل حماس بوده است. ترکیه در این مذاکرات تقاضای قبلی خود مبنی بر پایان محاصره غزه را کنار گذاشت و به جای آن به ارسال کمکهای انساندوستانه به غزه از طریق بندر اشدود و تحت نظارت اسرائیل رضایت داد. حماس که کنترل نوار غزه را برعهده دارد، اعلام کرده است در تصمیم ترکیه برای عادیسازی روابط خود با اسرائیل دخالتی نداشته است؛ اما مقامات این گروه ابزار امیدواری کردهاند که این توافق بتواند تأثیرات گستردهتری در سرزمینهای فلسطینی داشته باشد. دراینمیان رسانههای اسرائیل گفتهاند، ترکیه شرط اسرائیل را برای محدودکردن فعالیت حماس در خاک ترکیه پذیرفته؛ ازجمله نماینده ارشد حماس در استانبول صلاح العروری دیگر حق بازگشت به ترکیه و فعالیت از این کشور علیه اسرائیل را ندارد. این توافق برنامهریزیشده البته در اسرائیل، اعتراض خانوادههای دو سرباز اسرائیلی را به همراه داشت که در طول جنگ 2014 غزه کشته شدند. خانوادههای این دو سرباز پیشتر از دولت اسرائیل خواسته بودند که بازگشت جنازه دو سرباز از سوی حماس را یکی از شروط توافق قرار دهد. مقامات اسرائیلی مدعی هستند که اردوغان اطمینان داده است از نفوذ خود بر حماس برای تأمین آزادی اسرائیلیها و بازگشت جنازه دو سرباز اسرائیلی استفاده میکند. به گزارش رسانههای اسرائیل، بنیامین نتانیاهو که یکشنبهشب به رم رفته بود تا این تفاهم را نهایی کند، در تماس تلفنی با جو بایدن، معاون رئیسجمهوری آمریکا، از حمایت واشنگتن از گفتوگوهای آشتی اسرائیل و ترکیه قدردانی کرد و جان کری، وزیر خارجه آمریکا، نیز که یکشنبهشب در رم با نتانیاهو دیدار کرد، از عادیسازی روابط اسرائیل و ترکیه ابراز خشنودی کرد. نتانیاهو در رم گفت نفع اقتصادی بسیار زیادی از آشتی با ترکیه نصیب اسرائیل خواهد شد. ------------------------------------------------------
عذرخواهی اردوغان از پوتین بالاخره اردوغان تسلیم شد و به خاطر کشتهشدن خلبان روسی از مسکو عذرخواهی کرد. به گفته «دیمیتری پسکوف»، سخنگوی کرملین، «رجب طیب اردوغان»، رئیسجمهوری ترکیه، با ابراز تأسف از آن حادثه برای مقابله با بحران میان دو کشور تمایل نشان داده است. آنطور که پسکوف گفته، اردوغان با خانواده خلبان سوخو 24 که در مرز ترکیه کشته شد، ابراز همدری کرده است. تنش در روابط روسیه و ترکیه پس از سرنگونی هواپیمای روسی شرکتکننده در عملیات ضدتروریستی در سوریه، بهشدت افزایش یافت. هواپیمای بمبافکن سوخو 24 روسیه 24 نوامبر 2015 ازسوی دو جنگنده اف-16 ترکیه بر فراز سوریه هدف قرار گرفت و در چهارکیلومتری مرز ترکیه سرنگون و یک خلبان آن نیز با شلیک تروریستها هنگام فرود کشته شد. پوتین پیشتر ازسرگیری همکاریها با ترکیه را مشروط به عذرخواهی، پرداخت غرامت بابت هواپیمای سرنگونشده و تعهد به تکرارنکردن چنین حوادثی در آینده از سوی این کشور عنوان کرده بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.