محمدجواد فتحی:
3 کمیسیون مجلس وجاهت قانونی ندارد
شرق: روز سهشنبه هفته گذشته و در آخرین جلسه علنی مجلس قبل از تعطیلات یکهفتهای، رئیس کمیسیون اصل 90 مجلس با رأی نمایندگان در صحن علنی انتخاب شد. چندروز قبل از آن هم انتخابات هیأترئیسه کمیسیونهای تخصصی برگزار شده بود. در زمان انتخاب رئیس کمیسیون اصل 90 در صحن علنی، محمد دهقان، از اعضای کمیسیون قضائی و حقوقی و عضو سابق هیأترئیسه مجلس، در تذکری خطاب به پزشکیان که ریاست جلسه را برعهده داشت، گفت: «آیا کمیسیون اصل ۹۰ دارای ۱۹ عضو است که درحالحاضر با پیشنهاد هیأترئیسه، برای آن رئیس در صحن علنی انتخاب شود؟ همچنین کمیسیون قضائی و حقوقی درخصوص جان و مال و ناموس مردم تصمیمگیری میکند، بنابراین باید ۱۹ عضو داشته باشد. وقتی کمیسیونی دارای تعداد اعضای کافی نیست، انتخاب رئیس برای آن معنا ندارد». پزشکیان هم در پاسخ به این تذکر گفت: «تا زمانی که ماده ۴۸ وجود دارد، کار میتواند انجام گیرد». اما محمدجواد فتحی، از اعضای حقوقدان فراکسیون امید که انتقال او از کمیسیون آموزش به کمیسیون حقوقی در شب آخر انتخابات هیأترئیسه کمیسیونها حاشیهساز شده بود، هرچه تا پایان جلسه تلاش کرد، هیأترئیسه با ارائه اخطارش موافقت نکرد. او بعد از پایان جلسه علنی و در پاسخ به سؤال چند نفر از خبرنگاران، به بیان استدلال خود درباره غیرقانونیبودن تشکیل سه کمیسیون فرهنگی و قضائی و اصل 90 و در ادامه به برخی حواشی انتخابات هیأترئیسه کمیسیونها نیز پرداخت. فتحی همچنین در مقابل انتقاداتی که از عارف بیان میشد، از رئیس فراکسیون امید دفاع کرد و وعده داد که بعد از تشکیل هیأترئیسه دائمی این فراکسیون، طرحهایی به مجلس خواهد آمد که مردم با بررسی آنها میتوانند درباره عملکرد این فراکسیون قضاوت کنند. مشروح گفتوگوی فتحی با خبرنگاران را در ادامه میخوانید. شما در طول جلسه علنی اصرار به دادن اخطار داشتید و هیأترئیسه به شما اجازه بیان اخطار نداد. موضوع اخطار شما چه بود؟ اخطار من در مورد غیرقانونیبودن تشکیل کمیسیونهای اصل 90 و حقوقی و قضائی و همچنین کمیسیون فرهنگی بود که هیچکدام به حد نصاب 19 نفر نرسیدهاند و درباره غیرقانونیبودن آنها استدلال قوی حقوقی وجود دارد. ماده 42 آییننامه داخلی مجلس بهصراحت میگوید تعداد اعضای کمیسیونهای مجلس و کمیسیون اصل 90 باید حداقل 19 و حداکثر 23 نفر باشد. متأسفانه درمورد این کمیسیونها این ماده آییننامه رعایت نشده و به همین دلیل معتقدم انتخاب رئیس و هیأترئیسه این کمیسیونها هم وجاهت قانونی ندارد. آقای پزشکیان در پاسخ به آقای دهقان که همین تذکر را داد، به ماده 48 آییننامه استناد کرد. الان در توجیه وضعیت فعلی به ماده 48 که میگوید هشت نفر عضو ثابت کمیسیون اصل 90 هستند، استناد میشود. اما این ماده مصوب سال 87 است، درحالیکه ماده 42 در سال 92 تصویب شده و تأکید دارد که اعضای همه کمیسیونهای تخصصی و اصل 90 بین 19 تا 23 نفر باشند. بنابر تعریف حقوقی، ماده اخیرالتصویب، ماده 48 را نسخ ضمنی میکند. بنابراین انتخابات هیأترئیسه و تشکیل جلسات این کمیسیونها فاقد وجاهت قانونی است. من برای انتخاب رئیس کمیسیون اصل 90 در صحن مجلس رأی ندادم و در جلسه کمیسیون حقوقی و قضائی برای انتخاب هیأترئیسه این کمیسیون هم در رأیگیری شرکت نکردم و رأی ندادم. چون لااقل در کمیسیون حقوقی و قضائی مجلس که اعضای آن حقوقدان هستند، این انتظار را داریم که کار غیرقانونی و فاقد مبنای حقوقی انجام نشود. آقایان در هیأترئیسه میگویند تفسیر ما این است. من هم در پاسخ به آنها گفتم که این تفسیر برخلاف اصل 73 قانون اساسی است. این اصل صراحتا میگوید: «شرح و تفسیر قوانین عادی در صلاحیت مجلس شورای اسلامی است». هیأترئیسه شأن نمایندگی دارد و نمایندهتر از بقیه نمایندهها نیستند. هیأترئیسه مرجع تفسیر قوانین عادی نیست. وقتی من این مسئله را به دوستان گفتم، پاسخشان این بود که این برداشت ماست نه تفسیر ما! آقایان فکر میکنند قرار است با کلمات بازی کنیم، درحالیکه برداشت من از قانون یعنی تفسیری که من از قانون دارم. متأسفانه در کل جلسه علنی، من درخواست ارائه اخطار قانون اساسی را داشتم و هیأترئیسه به من برای بیان اخطارم وقت نداد. این در حالی است که براساس ماده 196 آییننامه داخلی مجلس، «اخطار راجع به منافیبودن طرحها و لوایح و سایر موضوعات مورد بحث در مجلس با قانون اساسی مقدم بر اظهارات دیگر است و مذاکرات در موضوع اصلی را متوقف میکند». اما بههرحال به من اجازه ندادند اخطارم را بیان کنم و من حضوری به آقای پزشکیان گفتم که این کار شما یعنی رأیگیری برای انتخاب رئیس کمیسیون اصل 90 در صحن مجلس، خلاف صریح قانون اساسی و حتی مغایر با ماده 42 آییننامه داخلی مجلس است. پاسخ هیأترئیسه به شما چه بود؟ دوستان در پاسخ به من گفتند که چون موضوع تشکیل کمیسیون اصل 90 با هشت عضو اصلی در ماده 48 آییننامه داخلی آمده و درواقع در مجموعه آییننامه داخلی به آن اشاره شده، معاونت قوانین مجلس باید درباره آن نظر بدهد. من تعجب کردم. چون تشخیص ناسخ و منسوخ در اختیار ماست، نه در اختیار اداره کل قوانین. من به دوستان گفتم با این تفسیری که شما میکنید، بنده الان مجوز دارم که شراب هم بخورم. چون قرآن کریم هم آیات ناسخ و منسوخ دارد و منسوخها هم در قرآن وجود دارند، اما به اعتبار آیات بعدی منسوخ شدهاند. مثلا در جایی از قرآن گفته که وقتی شراب میخورید به نماز نایستید، یعنی در غیر از وقت نماز میشود شراب خورد. اما بعدها با نزول آیات بعدی و تحریم شراب، این آیات نسخ شدهاند. قرائت دوستان هیأترئیسه از آییننامه داخلی مثل این است که بگوییم چون در مجموعه قرآن، آن آیات هم وجود دارد، پس میشود شراب هم خورد! متأسفانه دوستان آییننامه را نادیده گرفتند و به نظر من تحت هیچ شرایطی نمیشود از این تخلف گذشت. قوه قانونگذاری کشور نباید غیرقانونی عمل کند یا اینکه تفسیرش از قانون خلاف قواعد مسلم حقوقی باشد. این را دانشجوی ترم اول رشته حقوق در کتاب مقدمه علم حقوق میخواند و من نمیدانم چرا هیأترئیسه مجلس این را نمیداند. حالا این هیأترئیسه و این کمیسیونها شکل گرفته و در مقابل این فعل و انفعالاتی که انجام میشود، کار منسجمی از فراکسیون امید نمیبینیم. دراینباره توضیح میدهید؟ فراکسیون خیلی جدی ایستاده و ما از آقای عارف هم خواستهایم زودتر مجمع عمومی را برای تشکیل هیأترئیسه دائم برگزار کنند. آقای عارف گفتند با توجه به اینکه در این تعطیلات ایام قدر، نمایندگان به حوزههای انتخابیه خود میروند، صبر میکنیم تا در اولین هفتهکاری بعد از تعطیلات، مجمع را برگزار کنیم. در موضوع تعیین رؤسای کمیسیونها، انتقاداتی به عملکرد ضعیف فراکسیون امید مطرح شد. نظر شما دراینباره چیست؟ اولا این را خدمت شما عرض کنم که رئیس و اعضای هیأترئیسه کمیسیونها هیچ فضیلتی نسبت به دیگر اعضای این کمیسیونها ندارند. تنها چیزی که در تعیین این سمتها خیلی دخالت داشت و متأسفانه من با تمام وجود آن را لمس کردم، این بود که خیلی از نمایندهها برای استفاده منطقهای و محلی خودشان، خیلی سعی میکردند اسمشان در هیأترئیسه یک کمیسیون باشد تا بتوانند در حوزه انتخابیه خود از این سمت استفاده تبلیغاتی بکنند. من واقعا تعجب کردم چرا نمایندگان این اندازه به دنبال عضویت در هیأترئیسه کمیسیونها هستند و وقتی یکی از دوستان به من گفت چون موکلانم در شهرستان از من میخواهند رئیس یا نایب رئیس یک کمیسیون بشوم، واقعا تعجب کردم و مایهتأسف من بود که ما برای حلکردن مشکلات مردم سوگند خوردهایم و اینجا درگیر چنین نگاههای نازلی میشویم. درباره مدیریت آقای عارف هم نقدهایی مطرح بود و میگفتند ایشان نتوانست سازماندهی مناسبی برای گرفتن هیأترئیسه کمیسیونها انجام دهد. آقای عارف با کمال نجابت و صداقت و پاکی، پای همه حرفهایی که زده ایستاده است. ممکن است ما در مصاف با آنهایی که بازیگری و بداخلاقی میکنند، شکست بخوریم؛ اما فضائل اخلاقی و ارزشهای انسانی را پاسداری میکنیم و مطمئنیم که بهره آن را خواهیم برد. آنها هم به بازیگریهای خود ادامه دهند و این موفقیتهای ظاهری مبارکشان باشد. بعد از 1400 سال هنوز ما به اینکه حضرت امیر آن فضیلت اخلاقی را پاس داشت افتخار میکنیم. آقای دکتر عارف هم یک انسان اخلاقگرا و متدین است و حاضر نیست برای گرفتن یک منصب، فضائل اخلاقی را زیر پا بگذارد. درباره حذف برخی از افراد متخصص از کمیسیونهای تخصصی، مثل اتفاقی که برای دکتر ساری و دکتر فرمند در کمیسیون انرژی افتاد، یا مواردی در کمیسیونهای دیگر و جابهجایی شما از کمیسیون آموزش، بازهم همین رقابتهای منطقهای دخیل بود یا اهداف و برنامههای دیگری باعث این نوع اتفاقات میشد؟ نه، اینها را مهندسی کردند. اما از تمایلات نمایندگانی که میخواستند برای استفادههای تبلیغاتی در هیأترئیسه کمیسیونها باشند، در راستای مهندسی خود بهرهبرداری کردند. در این فضا فراکسیون امید چه کار کرد؟ فراکسیون امید نگاهش ملی و کلان است. ما به مردم قولهایی دادهایم و به دنبال بهبود وضعیت مردم هستیم و در این جهت حرکت میکنیم. ما نه نگاه منطقهای داریم و نه به دنبال این هستیم با کارهای تبلیغاتی از امروز به فکر رأی چهارسال بعد خود باشیم. من اگر کارم را درست انجام دهم و این باعث شود چهارسال بعد رأی نیاورم، سرم را بلند میکنم. اما این را که به بهرهبرداریهای عوامفریبانه بپردازم و چهارسال خود را مشغول این حاشیهها کنم و درآخر هم کاری برای حل مشکلات مردم و کشور انجام ندهم و در مقابل بتوانم رأی بیاورم، نمیپذیرم. به نظرم این افراد باید در پیشگاه خدا و مردم پاسخگو باشند. ما طبق اصل و قاعده عمل میکنیم. باید از آنهایی که قاعده تکلیف و وظیفه نمایندگی را به هم میریزند، سؤال کنید چرا این کار را میکنند. بههرحال در عمل آنها کار خود را میکنند و با توصیه به اخلاق و تکلیف، چیزی تغییر نمیکند. زمان ثابت میکند که اصل چیست و چه کسانی خارج از اصول و قاعده عمل کردهاند. وقتی هیأترئیسه دائم فراکسیون ما تشکیل شد، مباحث کلان و عمدهای را که معتقدیم ورود به آنها وظیفه مجلس است، در دستور کار خود قرار میدهیم و به آنها ورود میکنیم. ما طرحهای خوبی به مجلس میآوریم و ملت را از آنها آگاه میکنیم. این را هم میدانیم که ممکن است همین آقایان با همین نگاههای سیاسی یا منطقهای، به طرحهای ما رأی ندهند. این اشکالی ندارد. ما به مردم گزارش میدهیم تا بدانند ما کار خود را کردهایم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.