|

پیامدهای «خروج»

کریم ارغنده‌پور

چرا مردم بریتانیا به خروج از اتحادیه اروپا رأی دادند و پیامدهای این خروج چیست؟ این مهم‌ترین پرسش امروز در مواجهه با اعلام نتیجه غیرمنتظره رفراندوم در این کشور است. باید یادآوری کرد در رفراندوم سطح تحصیلات، طبقه اجتماعی و تا حدود زیادی عامل سن دخیل بوده‌اند. تحصیل‌کردگان جوان و صاحبان مشاغل حرفه‌ای مثل وکلا، پزشکان و نیز دهک‌های درآمدی بالاتر از ادامه عضویت در اتحادیه اروپا حمایت می‌کردند. از نظر آنها خروج از نظر سیاسی می‌تواند به تضعیف کلیت اروپا و در نتیجه کشور خودشان بینجامد. شعار مشهوری در این زمینه وجود داشت که می‌گفت: با اتحاد، همه می‌ایستیم و با جدایی می‌افتیم! از نظر اقتصادی هم معتقد بودند که جدایی موجب رشد تورم و در نتیجه گرانی، کاهش صادرات، کاهش سرمایه‌گذاری خارجی، کاهش صدور کارگران و متخصصان برای کار در سایر نقاط اروپا و در نتیجه رشد ضریب بی‌کاری می‌شود. از طرف مقابل طرفداران خروج که بیشتر افراد کم‌درآمدتر با تحصیلات پایین و سنین بالاتر بودند، این ادعا را که با پیوستن به اتحادیه اروپا از هیمنه سابق کشور کاسته می‌شود، می‌پذیرفتند؛ آنها تصور می‌کنند این خروج می‌تواند به کشورشان کمک کند تا دوباره به شرایط اقتدار گذشته نزدیک‌تر شود. از نظر اقتصادی هم آنها می‌گفتند ما در گذشته خودکفا بوده‌ایم، الان وابسته‌تر هستیم و باید به سمت خودکفایی حرکت کنیم و همین سبب رشد ضریب اشتغال و بی‌نیازی از دیگران خواهد شد. محک اینکه سخن کدام‌یک از این دو گروه صحیح است، در دست تاریخ است. 10 سال بعد می‌توان قضاوت کرد. ولی بنا بر آمار و شواهد از حدود 40 سال قبل که بریتانیا به اتحادیه اروپا پیوست، نرخ تورم و ضریب بی‌کاری در آن کاهش ملموسی یافت. مسئله اقتدار ملی، هم به مجموعه شرایط بین‌المللی و هم داخلی باز می‌گردد و روشن است که صرف خروج از اتحادیه اروپا نمی‌تواند برای بریتانیا اقتدار 50 سال قبل و پیش از آن را بازسازی کند. در نتیجه ابعاد سخن مدافعان خروج، بیشتر احساسی و کمتر مبتنی بر واقعیت است. اما امروز در هر صورت این خروج تثبیت شده و امکان بازگشت وجود ندارد و بنابراین پیامدهای آن گریزناپذیر است. به نظر کارشناسان این خروج در آینده نزدیک موجب کاهش رشد اقتصادی، بالارفتن بی‌کاری و افزوده‌شدن بر جمعیت دهک‌های پایین می‌شود. طبیعتا امکان مهاجرت محدودتر می‌شود. صدای استقلال‌خواهی و انزواطلبی در سایر نقاط اروپا قوی‌تر و رفته‌رفته از انسجام اروپا کاسته می‌شود. به نظر من خروج بریتانیا محرک اولیه برای خروج پاره‌ای دیگر از کشورهای ناراضی در آینده خواهد بود. در نظام قدرت بین‌الملل، تضعیف اروپا موجب تقویت سایر بلوک‌های قدرت و در رأس آن آمریکا و سپس چین خواهد شد. از سوی دیگر موجب تقویت گفتمان‌های افراطی و نیز گرایش‌های سوپرراست ملی‌گرایانه، حتی نژادپرستانه، ضدمهاجرت و بی‌اعتنا به مشکلات دیگران، با شعارهای تبعیض‌طلبی، خشونت‌خواهی، ضد مدارا، بی‌توجه به منافع جمعی و مخالف حقوق برابر اجتماعی خواهد شد. در صحنه سیاست داخلی هیچ‌گاه دو حزب اصلی تا این اندازه از شکاف داخلی رنجور نبوده‌اند. این شکاف‌ها نتیجه تردیدهای اجتماعی را در کیفیت آرای روز گذشته نشان داد. مهم‌ترین پیامد این شکاف‌ها ضعیف‌شدن هر دو حزب اصلی و ممکن‌نبودن رهبری اجتماعی مطلوب است. باید منتظر ماند و دید این دو حزب چگونه بر این مشکل خانمان‌برانداز غلبه می‌کنند. از نظر اجتماعی هم این رفراندوم باعث بروز شکاف عمیق اجتماعی می‌شود. حالا که خروج رأی آورده، امکان بازسازی آن در آینده نزدیک دشوارتر است. عمیق‌ترشدن این شکاف و هم‌زمان سخت‌ترشدن شرایط اقتصادی به افزایش ناامیدی و عدم تکاپوی اجتماعی، افزایش فقر و کاهش اعتماد به دولت می‌انجامد. این خروج، بریتانیا و سپس اتحادیه اروپا را در آینده ضعیف‌تر می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.