آیا بشر مهرهای در دست حوادث است؟
فرهاد بهبهانی
بنا بر گزارش «شرق» (30/03/1395) آقای عباس عبدی فعال سیاسی اصلاحطلب، در گفتوگویی با ایرنا عملکرد رئیسجمهور پیشین، محمود احمدینژاد، را نتیجه افزایش قیمت نفت دانسته و گفته است: «از زمانی که قیمت نفت افزایش پیدا کرد، شرایط سیاسی داخل ایران احمدینژاد را میطلبید... . اگر چنین درآمدهایی وجود نداشته باشد، تقریبا غیرممکن است یک دولتمرد به این رفتارها گرایش پیدا کند... . افزایش قیمت نفت ساختاری را برای ایران پدید آورد که اگر هرکسی جای احمدینژاد بود، همان کارها را میکرد»بیشک این مطالب که انسان را صرفا تابعی از شرایط محیط و حوادث زمان در نظر میگیرد، از جهات مختلف موردسؤال است. زیرا اگر بنا بر پذیرفتن چنین اصلی باشد، نه گناهی برای خاطیان میماند و نه حسنی برای خادمان! درباره محمدرضا شاه هم بنا بر این اصل میتوان گفت که هرچه کرد، به خاطر افزایش سریع قیمت نفت بود و هرکس دیگر هم جای او بود، همان کارها را میکرد! ولی آیا واقعیت این است؟ آیا ما اگر بنا بر شرایط و پیشامدها، صاحب درآمد غیرمنتظرهای شدیم، این خود میطلبد که فردی بیاید و آنچه را فرا رسیده به باد فنا دهد؟ یا فرض بر این است که خصوصا در بستر دین، انسانها چنان با ایمان و اخلاق و امانت ساخته و پرداخته میشوند که حوادث نمیتواند آنها را در اختیار گیرد، بلکه آنها هستند که در فراوانی و تنگی، آنچه را که دین و وجدان و وطن میطلبد شناخته و برگزیده و دنبال میکنند. بنده ابدا فکر نمیکنم که هرکس دیگر اگر به جای محمود احمدینژاد در آن شرایط زمانی میبود، قهرا همان کارها را مانند او انجام میداد و بهناچار همان ضایعات به کشور وارد میشد! بلکه برعکس مطمئنم که اگر مثلا همین دولت آقای روحانی آن زمان میبود، اوضاع خیلی فرق میکرد. حتما دنیا سخنان سنجیدهتری از ما میشنید و روابط بهتری با ما برقرار میکرد. بعید میدانم که آن درآمد نفتی آنچنان تاراج میشد، بلکه حداقل بخشی از آن به چند پروژه تولیدی و عمرانی میرسید که امروزه چنین دست به دهان برای تأمین ضروریاتمان نباشیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.