والسهایی برای تهران
زینب تبریزی
تصویر از روی شهری آغاز میشود که خاکستری است؛ شهری که دیگر متعلق به ماشینها و ساختمانهاست و انسانهایش کمرنگ و کمرنگتر شدهاند. مادامی که تهران وسعت مییابد، زندگی انسانی از آن رخت برمیبندد. ما هر روز در این شهر بدون پرنده، شهر بدون اکسیژن و شهر بدون هویت تردد میکنیم و بیشترین چیزی که در این پیادهراهرفتنها میبینیم، آدمهایی هستند که عجله دارند، عصبانی هستند، حوصله ندارند و هرکدام هم میدانیم این خلقوخوی را شهر برایمان به ارمغان آورده است؛ شهری شلوغ که آدمهایش با بوق با یکدیگر صحبت میکنند. اما اگر تمام این بدیها را کنار بگذاریم و بخواهیم جنبههای مثبت زندگی شهری را بهعنوان کوچکترین هدایای آن بپذیریم، شاید با عناصری روبهرو میشویم که گهگاه با خود میگوییم: شاید بد هم نیست که من در این شهر زندگی میکنم. وقتی خسته و کوفته مسیر محل کارت را تا خانه یا ایستگاه اتوبوس یا مترو پیاده قدم میزنی، در بعضی از نقاط همین شهر اعصابخردکن، آدمهایی را میبینی که قصد دارند اعصابت را آرام کنند و با نواختن موسیقی برای ما عابران، کنسرت کوچک و مجانیای به پا کردهاند که خالی از لطف نیست، در کنارشان بایستی و به کارشان گوش دهی و اگر حالت بهتر شد، کمکی هم به آنها بکنی. شهر تهران هرچه که نداشته باشد موسیقی خیابانی دارد مثل همه شهرهای دیگر دنیا، اما تفاوتهای اساسیای بین شهر ما و شهرهای دیگر دنیا وجود دارد. در تهران یا هر شهر دیگری در ایران، نوازنده خیابانی با مشکلات فراوانی روبهروست. پیداکردن یک گوشه دنج در کنار پیادهرو که برای مردم مزاحمت ایجاد نکند و البته صاحبان مغازههای اطراف اجازه این کار را به او بدهند، حالا نوبت میرسد به اینکه سازها را از کیسهایشان بیرون بیاورند. شروع به نواختن میکنند، برخی خودشان گروهی تشکیل دادهاند و موسیقی خود را مینوازند و برخی موسیقی کاور میکنند، البته در هر دو شکل، خیلی قابل تحسین هستند مگر اینکه موسیقی خالتور لسآنجلسی بنوازند! حالا خداخدا میکنند مأموران محترم سد معبر شهرداری به سراغشان نیایند یا اینکه مأمورین محترم پلیس به آنها تذکر ندهند. بله اینجا با کسی که بخواهد موسیقی خود را بهطور آزادانه و بیدستمزد به مردمش ارائه دهد، برخورد مجرمانه میکنند؛ درست شبیه یک بزهکار! درصورتیکه در قانون اساسی ایران جرمی برای این فعالیت تعریف نشده است. نوازندگان موسیقی خیابانی ما بسیار شریف هستند و مظلوم، گاه در خبرها میخوانیم که قرار است از طرف وزارتخانه، کار آنها را ساماندهی کنند و مثل بسیاری از نقاط دیگر دنیا به نوازندگان کارت نوازندگی بدهند، اما به شرطی که موسیقی مورد تأیید خودشان را بنوازند. مگر میشود هنرمند خیابانی را به امری مجبور کرد که با ذات هنرش در تناقض است؟ تنها خواسته نوازندگان خیابانی از همه دستگاههای متولی این است که راه را برای گسترش این هنر سهل کنند نه اینکه با ارائه قوانین عجیبوغریب، راهی جز مهاجرت این استعدادها پیشِرویشان نگذارند. در طول روند ساخت این مستند با نام «والسی برای تهران»، من خود شاهد مهاجرت چند نفر از اعضای گروهی بودم که موضوع فیلم هستند و آنها چارهای نداشتند جز اینکه برای کسب درآمد و مهمتر از آن رشد در موسیقی، به کشورهای اطراف مهاجرت کنند. اما آنهایی که میمانند و به کارشان در این شرایط سخت ادامه میدهند، بیشک نماینده نسلی هستند که سعی در تغییر نگرش حاکم بر این موضوع دارند و برای من یکی جای بسی مسرت و خوشحالی است که با وجود همه این سختیها، هر روز شاهد حضور گروههای جدیدی در خیابانهای تهران هستم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.