آخریننفری که باداب سورت را دید
سمانه رحمتیفر: اگر کمربسته باشیم به خارجنکردن ارز از کشور، به مقصد دوبی و ترکیه و اگر عزم کرده باشیم که تعطیلات را در کنج منزل نمانیم، ایران کم مقاصد غافلگیرکننده برای گردشگری ندارد. جاذبههای تاریخی کشور که برای خارجیها هم جذاب است، به جای خود...؛ اینقدر جاذبه طبیعی داریم که دو، سه روز تعطیل را برایمان تاریخی کند. از شنهای گرمخور و بیانک و مرنجاب تا ژئوپارک قشم و آبشارهای گرگان و لرستان تا ییلاقهای تالش و... . از جمله این دیدنیها که از جهاتی در دنیا یگانه است، حوضچه طبقاتی باداب سورت در استان مازندران است. باداب سورت چشمه پلکانی بینظیر در ایران و کمنظیر در جهان است که در روستای ارست بخش چهاردانگه شهرستان ساری واقع است. این چشمه را سازمان میراث فرهنگی در سال ۱۳۸۷ پس از کوه دماوند بهعنوان دومین میراث طبیعی ایران در فهرست آثار ملی ایران ثبت کرد. این باداب شامل چندین چشمه با آبهای کاملا متفاوت از لحاظ رنگ، بو، مزه و حجم آب است. چشمه پرآب آن دارای آب بسیار شور و استخری با قطر حدود ۱۵ متر و عمق زیاد است. چشمه دوم که در بالادست و شمال غربی این چشمه قرار دارد، ترشمزه و دارای آبی به رنگ قرمز و نارنجی است. در اطراف چشمه کمی رسوب آهن نشسته است. جریان آبهای رسوبی و معدنی این چشمهها طی سالها، در شیب پاییندست کوهستانی خود، صدها طبقه و دهها حوضچه پلکانی بسیار زیبا به رنگهای نارنجی، زرد و قرمز در اندازههای مختلف پدید آورده است. این طبقات و حوضچهها درواقع جاذبه اصلی و ویژگی منحصربهفرد چشمههای باداب سورت است. زیبایی این طبقات و محل ویژه قرارگیری چشمه در دامنه کوهستان و چشماندازهای اطراف بهویژه در غروب تحسینبرانگیز است. در سالها اخیر نام باداب سورت را به لطف تبلیغات شرکتهای مسافرتی زیاد میشنویم. چشمههای آهکی که به دلیل داشتن ترکیبات آهن و مس و گوگرد، بسته به فصل، به رنگهای زرد و نارنجی و آبی و سبز درآمدهاند. کیست که نخواهد ببیند؟ در تعطیلات چند روز پیش، وقتی قصد سفر به باداب سورت کردم، انتظار دیدن منظرهای بديع را داشتم، ولی وقتی رسیدم، صحنههایی غمانگيز دیدم: انسانهایی به اندازه ظرفیت چهار اتوبوس و چندین سواری، در حوضچهها با کفش قدم میزدند و چندین نفر هم در چشمه اصلی در حال آبتنی بودند! مسافرانی که انگار از سفر تنها یک هدف داشتند: ویرانکردن باداب سورت و تنها یک شعار: «منم آن آخرین نفر که باداب سورت را دید». و البته چند سوغات: عکسِ تکی و دستهجمعی، هرچه بیشتر، هرچه خاصتر؛ تورلیدرهایی دیدم که انگار تنها وظیفهشان گرفتن عکس دستهجمعی لابد برای صفحات وبسایت آژانس و تبلیغ سفرهای بعدی بود. نه متولیای، نه بروشور و دستورالعملی...، تنها یک تابلوی هشدار کوچک که رویش چنین عبارتی نوشته شده بود: «باداب سورت هدیه خداست، در حفظ آن کوشا باشیم» و وقتی به خانه برگشتم و به عکسهایم دقیقتر نگاه کردم، سنگچینِ دستی (عکس زیر) را دیدم که لابد منظورش این است که از من به چشمه نزدیکتر نشوید... . با کمی جستوجو متوجه شدم این سنگچین هم مهر 94 توسط گروهی از نیروهای داوطلب گذاشته شده است. من نه زیستشناسم، نه زمینشناس، نه متخصص محیط زیست، ولی تشخیص اینکه اگر هرچه زودتر کاری انجام ندهیم، باداب سورت در آینده نزدیک نابود میشود، نیازی به تخصص ندارد. انتظار میرود توسعه گردشگری با پاسداری از محیط زیست همراه باشد، نه اینکه به نابودی آن، یعنی نابودی زمینه و بسترِ خود، بیانجامد. بر همین اساس به نظر میرسد پیشنهاداتی برای محافظت از این پدیده طبیعی بینظیر که یک مقصد گردشگری منحصربهفرد است، لازم باشد. در چنین شرایطی اتخاذ تصمیماتی از این دست میتواند مفید باشد: 1. یک تیمِ مسئول در محل مستقر باشد و مانع از تعرض انسان به حریم چشمهها شود؛ 2. در اطراف چشمه، با رعایت ملاحظات زیستمحیطی حصارهایی برای جلوگیری از نزدیکشدن انسانها به چشمهها نصب شود؛ 3. آژانسهای مسافرتی پیش از بردن افراد به این منطقه و مناطق مشابه، نکات لازم برای حفظ محیط را اطلاعرسانی کنند و در برابر نحوه رفتار مسافران خود با محیط مسئول و پاسخگو باشند؛ 4. اگر به هر دلیلی هیچیک از این اقدامات ممکن نیست، جاده منتهی به باداب سورت ورودممنوع شود تا این پدیده طبیعی به ویرانه بدل نشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.