|

چرا اعراب شکست خوردند

وقتی در سال 1963 سنگاپور از سلطه بریتانیا خارج شد، بسیاری از کشورهای عربی مثل سوریه، عراق، مصر، مراکش و اردن چنین استقلالی را سال‌ها بود تجربه می‌کردند؛ برای مثال مصر در آن زمان شاهد جریانی از رنسانس بود و در حوزه‌های مختلف، از صنایع سنگین تا سینما پیشرفت داشت. امروزه تولید ملی سنگاپور با 5/5 میلیون‌ جمعیت (که 40 درصدشان خارجی هستند) به 308 میلیارد دلار می‌رسد، حال آنکه مصر با داشتن جمعیتی 15 برابر این، دارای چنین درآمدی نیست. موفقیت سنگاپور تنها به جنبه‌های اقتصادی محدود نمی‌شود بلکه این کشور توانمندی فوق‌العاده‌ای به‌خصوص در غلبه بر مسئله تنوع قومیت‌ها و ادیان داشته است. سنگاپور توانسته است این تنوع قومیتی را به منبعی از قدرت ملی تبدیل کند و به‌دور از گرایش‌های شوونیستی پروژه شهروندی را در کشور به پیش برد. اکثریت مردم در این کشور نژادی چینی دارند (74درصد)، در کنار آنها 14 درصد ملاوی هستند و 9 درصد هندی و بقیه هم گروه‌های دیگر که تعدادشان کمتر است. «لی کوان یو»، رهبر استقلال سنگاپور و بنیان‌گذار این کشور، گرچه خود چینی بود اما قبول نکرد یک اکثریتی بر اقلیت‌ها سیطره داشته باشند. بنابراین قانون شهروندی را به طور مساوی برای همگان قرار داد. دوران طولانی‌ استعمار نیز کمک کرد تا انگیزه استقلال‌طلبی با گوشت و خون این مردم عجین شود. لی کوان تأکید داشت که وابستگی به میهن بر هرگونه وابستگی دیگری اولویت دارد. تحکیم تدریجی حقوق شهروندی و ایمان جمعی به تبعیت از دولت تازه‌تأسیس‌شده، موجب ازبین‌رفتن تفرقه‌های قومی و دینی شد و فرصت‌های خوبی را برای موفقیت هر فرد در این کشور پدید آورد. ازهمین‌رو اشتغال به کار و پیشرفت‌های اقتصادی یا کسب رفاه مالی در نزد مردم بر هر امر دیگری ارجحیت دارد. اتکای افراد بر شایستگی فردی‌شان و برابری در فرصت‌های شغلی، فضایی رقابتی را به وجود آورده است که زیربنای آن توان تحصیلی است نه وابستگی به این دین یا آن فرقه مذهبی یا گروه نژادی. البته در اینجا هم همه‌چیز رؤیایی نیست و اینجا هم شکست و پیروزی وجود دارد اما تصویر کلی این است که راه برای موفقیت همواره باز است و همین مسئله به انسان انگیزه می‌دهد، به‌خصوص وقتی با فضای کشورهای عربی مقایسه شود. شاید اگر سنگاپور رهبرانی نظیر لی کوان نداشت نمی‌توانست به چنین پیشرفت‌هایی نائل شود. او یک دهه نخست‌وزیر این کشور بود و به‌عنوان پدر معنوی سنگاپور جدید قلمداد می‌شود. او کسی است که حزب «کار مردمی» را در اواخر دهه 90 تأسیس کرد و به کمک این حزب در برابر چین و اندونزی ایستاد و روند توسعه در کشورش را پیش برد. وقتی در سال 1990 از قدرت کناره گرفت، تا زمان مرگش در سال 2015، به‌عنوان مشاور در خدمت دولت‌های بعدی بود. میراث سیاسی و فکری او که در یادداشت‌هایش تحت عنوان «از جهان سوم به اول: داستان سنگاپور» آمده است، باید برای هر مسئول عربی یک کتاب درسی واجب باشد. اما داستان سنگاپور چه درسی برای ما دارد؟ با دیدن سنگاپور من به یاد داستان تاجری یمنی به نام «سیدعمر الجنید» افتادم که در سال 1816 وارد سنگاپور شد. او یکی از تاجران مهم عرب بود که به دلیل نسبش به او سید می‌گفتند. این فرد نخستین مسجد را در سنگاپور تأسیس کرد که هنوز پابرجاست. می‌گویند سید در کنار این مسجد زمینی داشت و آن را وقف ساختن کلیسای سنت‌اندروز و بیمارستان مشهوری در کنار آن کرد. تلاش‌های جنید زمینه‌ای شد تا سنگاپور شاهد تاریخی از هم‌بستگی ملی و همزیستی قومی باشد. وقتی یک مسلمان ثروتمند بیاید و کلیسایی بسازد، قطعا ما در آن حال به درجاتی بالا از شهروندی رسیده‌ایم! منبع: الحیات

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.