ترامپ، برگزیت و امید به تغییر
ترجمه: هادی آذری
سال تازهواردهای سیاسی، ماه آینده با برگزاری کنگره دو حزب دموکرات و جمهوریخواه به اوج خود خواهد رسید؛ کنگرههایی که دیگر در آنها از گزافهگوییهای تصنعی نامزدهای انتخاباتی خبری نیست. «دونالد ترامپ» در مراسم معارفهاش بهعنوان نامزد نهایی حزب جمهوریخواه در کلیولند، بهدنبال اجرای یک نمایش جدید است؛ نمایشی برای جانبخشیدن به نطقهای خستهکننده و کلیشههایی که نامزدها در راه رسیدن به کاخ سفید ادا میکنند. سلطان جُنگهای تلویزیونی سرانجام رهبران حزب جمهوریخواه را متقاعد کرد که از او حمایت کنند. پیشبینی میشود که «هیلاری کلینتون» هم در فیلادلفیا تکلیف حزب دموکرات را مشخص کند. علاوه بر چهرههای شناختهشده موردنظر کلینتون، «کرنل وست»، یکی از چهرههای برجسته علمی آمریکا نیز در این کنگره حضور خواهد داشت. همین کرنل وست بود که سال گذشته با متهمکردن «باراک اوباما» به خیانت بهخاطر «برتریدادن به سفیدپوستان»، جنجالی در دولت دموکرات بهپا کرد. شاید بتوان این را حرکتی زیرکانه از سوی کلینتون دانست که امید دارد تا حزب متبوعش را علیه ترامپ متحد کند .چهار هفته مانده به آغاز کنگره ایالات متحده، میلیونها رأیدهنده بریتانیایی برای تعیین اینکه این کشور، اتحادیه اروپا را ترک کند یا نه، در یک همهپرسی شرکت خواهند کرد؛ مسئلهای که میتواند شکل و ساختار دومین بلوک اقتصادی جهان را برای همیشه تغییر دهد. اگر جواب بریتانیاییها «آری» باشد، این مسئله میتواند همهپرسی دیگری درخصوص استقلال اسکاتلند از بریتانیا را نیز بهدنبال داشته باشد؛ مسئلهای که «جرمی کوربین»، رهبر حزب «کارگر» بریتانیا که اشتراکات فراوانی با «برنی سندرز»، رقیب دموکرات هیلاری دارد، با پرسشهای تازهای مواجه خواهد کرد. اوضاع در قاره سبز خیلی هم آرام نیست. هفته قبل، یک نامزد چپگرای مستقل با پیروزی در یک رقابت تنگاتنگ و شانهبهشانه اجازه نداد که اتریش، اولین کشوری از اتحادیه اروپا نام بگیرد که یک حزب راست افراطی در آن به قدرت میرسد. در فرانسه نیز هزاران معترض با تحصن در خیابانهای پاریس، خاطره جنبش تسخیر را در یادها زنده کردند. در شرایطی که اکثرا این تازهواردان سیاسی چپگرا از جمله حزب «سیریزا» در یونان و «پودموس» در اسپانیا بودند که بر موج اعتراضات مردمی سوار شدند، اما در تابستان پیشرو احزاب راستگرای افراطی از جمله «جبهه ملی» فرانسه و حزب «آلترناتیو» آلمان در کانون توجه قرار خواهند گرفت. هرچند برخی از این احزاب، دشمن قسمخورده هم محسوب میشوند و از نحلههای فکری بسیار متفاوتی ریشه میگیرند، بااینحال طبق گفته شمار زیادی از تحلیلگران مسائل سیاسی، بر سر مسائل زیادی با هم اشتراکنظر دارند. از نظر «تام رایت»، مدیر پروژه نظم و استراتژی بینالمللی در مؤسسه «بروکینگز» واشنگتن، پوپولیسم چتر گستردهای است؛ نقطه مشترک تمام این گرایشهای پوپولیستی، بدبینی آنها نسبت به جهانیشدن و عطش آنها برای راهحلهای ملی است. این فضا مسری است. حمایت مدافعان تولیدات داخلی از ترامپ و سندرز بهویژه در ایالتهای تولیدکننده که دوران سختی را میگذرانند، باعث شد تا کلینتون نیز به فکر تغییر سیاستهای خود در قبال توافقهای بازار آزاد بیفتد. احتمالا بزرگترین اختلاف و تفاوت میان استدلالات جناح چپ و راست، مخالفت با مهاجرت است که آرایی را به سمت ترامپ و گروههای ضداتحادیه اروپا از جمله جنبش برگزیت بریتانیا جلب کرده است که البته در گفتمان نسبتا سوسیالیستی سندرز و کوربین جایی ندارد. اما از بسیاری جهات دیگر، این واکنشهای بسیار متمایز از دغدغههایی مشترک ریشه میگیرد؛ اصلیترین این دغدغهها، حفظ استانداردهای معیشتی است که از زمان وقوع بحران مالی در سال 2008 همچنان بهبود نیافته است. پیروزی کلینتون در برابر ترامپ در انتخابات ماه نوامبر و پیروزی جناح طرفدار بقای بریتانیا در اتحادیه اروپا در همهپرسی برگزیت، بخشی از مشکلات را برطرف خواهد کرد اما پرسشی که ذهن افراد بسیاری را در واشنگتن به خود مشغول خواهد کرد، این است که آیا میتوان جلو خواست و فشار بیشتر برای تغییر را گرفت یا نه. بهعنوان مثال، نرخ پایین اشتغال در ایالات متحده حاکی از آن است که حتی کفگیر بهبود اوضاع اقتصادی برای افراد کمدرآمد نیز به ته دیگ خورده است. در شرایطی که قشر متوسط هنوز تا بازگشت به وضعیت پیش از بحران، فاصله زیادی دارد، یک افت اقتصادی دیگر میتواند آتش گرایشهای ضدجهانیشدن را تندتر کند؛ آن هم بعد از حملات شدیدی که از سوی ترامپ، سندرز و ناسیونالیستهای اروپایی صورت گرفته است. یکی از نشانههای این دغدغه و نگرانی، سخنرانی «جفری ایملت»، مدیر اجرائی جنرالالکتریک، بود که در میان هیاهوی نطقهای انتخاباتی گم شد. او اقتصاد جهانی را یکی از نامطمئنترین پدیدههایی که در زندگی با آن مواجه شده، توصیف کرد. ایملت با اعلام اینکه زمان «بومیسازی» برای شرکتها فرارسیده، گفت: «جنبش حمایت از تولیدات داخلی روزبهروز گسترش مییابد. جهانیشدن بیش از هر زمان دیگری زیر ضرب قرار گرفته است». «تد آلن»، یکی از کارکنان ارشد شورای روابط خارجی در واشنگتن، این سخنرانی را «مهمترین نطق سال در سیاست خارجی» توصیف میکند. او دراینباره میگوید: «با نگاهی به مبارزات انتخاباتی و قدرتگیری پوپولیسم راستگرایانه دونالد ترامپ، شاید سادهترین کار این باشد که چشمهایمان را ببندیم و آرزو کنیم که اینها همه یک خواب بد باشد». او در ادامه میافزاید: «اما مالک یک شرکت 300میلیارددلاری بر پایه بخت و اقبال شرطبندی نمیکند. پس وقتی ایملت برایناساس از تجدید قوای شرکت متبوع خود میگوید، بنابراین حمله به جهانیسازی نه یک خواب بد بلکه واقعیتی جدید است که تجارت امروز گریزی از آن ندارد». «رونالد ریگان»، رئیسجمهوری سابق آمریکا، نیز زمانی که بهعنوان فرماندار کالیفرنیا خدمت میکرد، مانند ترامپ، فردی ضددولتی محسوب میشد. اما پوپولیسم ریگان از طریق سیاستهایی کانالیزه میشد که نهایتا نظم اقتصادی و سیاسی جهان را استحکام بخشید؛ سالهایی که بسیاری از جمهوریخواهان نسبت به آن خوشبین نیستند. شاید این مسئله مادامی که رأیدهندگان نسبت به آن احساس نگرانی کنند، آنقدرها هم بد نباشد. از زمانی که ریگان توانست رأی کارگرهای یقهآبی را از دموکراتها بدزدد، جمهوریخواهان کوشیدهاند تا با همین ترفند، پیروز انتخابات ریاستجمهوری شوند. «تنها انتخاباتی که با خیال راحت در آن پیروز شدیم، انتخابات سال 1988 بود». این را «رینس پریبوس»، رهبر حزب جمهوریخواه، بهتازگی در نشستی خبری بیان کرده است. کلینتون اکنون خیال برخی از واشنگتننشینان که نگران میزان آمادگی کلینتون برای رویارویی با این موج پوپولیستی بودند را تا حدی آسوده کرد. تخریب سیاست خارجی ترامپ در سخنرانی کلینتون در لسآنجلس به دموکراتها نشان داد که شاید آنها هنوز در مسائل داخلی با هم متحد نشده باشند اما همگی از بازی ترامپ با مقوله هستهای هراس دارند. چه این مسئله را «پوپولیسم» بدانیم، چه آنطور که سندرز و کوربین ترجیح میدهند، از آن صرفا با عنوان «دموکراسی مردمی» یاد کنیم، عده زیادی معتقدند که حداقل به این زودیها، آب رفته به جوی باز نخواهد گشت. تایم رایت دراینباره میگوید: «حتی اگر کلینتون برنده رقابت باشد، باید به این مسئله اندیشید که برای حل مشکلات و ناامنیهای اقتصادی مردم، چه گامهایی باید برداشته شود. داستان دهه 1930 فرق داشت چون گامهایی که دولتها برمیداشتند، مشکلات اقتصادی را بدتر میکرد. الان هم اگر ترامپ پیروز شود، ممکن است بار دیگر این قضیه در آمریکا تکرار شود. آغاز یک جنگ تجاری و تشکیل ائتلافهای راهبردی سرسری میتواند بسیار مخرب باشد». منبع: گاردین
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.