چند پرسش درباره فیلمهایی که در ماهواره تبلیغ میشوند
بهمن کشاورز- حقوقدان
یک) صورت مسئله بر مبنای شنیدهها و خواندهها این است که فیلمهایی که تبلیغ آنها از طریق شبکههای ماهوارهای خارجی پخش شود، ممکن است- باوجود اینکه مجوزهای لازم برای آنها صادر شده است- توقیف و از اکران برداشته شوند. دراینباره توجه به مواردی لازم است.
دو) این بحث مطرح است که آیا اینگونه تبلیغها صرف نظر از اینکه تبلیغکننده چه کسي یا شخصی باشد، وصف مجرمانه دارد یا خیر؟ با توجه به اینکه تبلیغ این فیلمها از منابع و مبادی داخلی هم پخش و عرضه شده و میشود، ظاهرا نفس تبلیغ بلامانع است و اگر مشکلی هست ناشی از «مبلغ» است، نه تبلیغ؛ بنابراین اگر توافق و مذاکرهای هم دراینباره صورت گرفته باشد، برخورد قضائی با سازندگان فیلم درخور تأمل خواهد بود، زیرا برای انجام كاري مباح و بلااشکال توافق کردهاند. به طریق اولی، اگر هیچ قرارداد و توافقي بین فیلمساز و ماهواره احراز نشود- که ظاهرا نشده است- آنگاه ایجاد اشکال برای فیلمسازی که فیلم مجاز ساخته پذيرفتني نخواهد بود. سه) آنچه در سطح ملی و کشوری ممنوع است، نگاهداری ابزارهای دریافت از ماهوارههاست. واضح است فیلمسازان در این زمینه گناهی یا تقصیری ندارند و قانون مورد بحث بههرحال و با همه مسائلی که درباره آن مطرح است، لازمالاجراست و اجرا هم میشود. اینکه وجود این قانون و اجرای آن تا چه حد بازدارنده بوده و اگر نبوده چرا نبوده، بحث جداگانهای است، زیرا در اینکه این قانون اجرا شده است و میشود- و بسیار شدید هم میشود- تردیدی نیست، همچنان که در موارد بسیار دیگری قوانینی وجود دارد و بهشدت هم اجرا میشود؛ اما بازدارندگی کافی ندارد. چهار) در ضمن این سؤال را هم ميتوان طرح كرد که وقتی فیلمی با گذشتن از مراحل مختلف ممیزی، سرانجام اجازه پخش میگیرد و مفهوم این اجازه این است که از دیدگاه حکومت و نظام، ایرادی و اشکالی بر آن وارد نیست، چرا تشکیلات صداوسیمای خودمان به صورت مأجور و در قبال گرفتن وجه بعضی از آنها را تبلیغ نمیکند تا براي مثال اشخاصی در خارج از کشور به تبلیغ مجانی آنها نپردازند؟! البته شاید این اقدام را بايد توصیه كرد که مقامات ایرانی در خارج از کشور درباره استیفای حقوق هنرمندان ایرانی بهویژه فیلمسازاني که آثار آنها بدون رعایت و ایفای حقوقشان در ماهوارهها پخش میشود قدمی بردارند. شش) بهطورکلی به نظر میرسد بسیاری از ما باید با جلوههای گوناگون ذهن انسانها بهویژه هنر هفتم که تأثیری انکارناپذیر در فرهنگسازی دارد، آشتی کنیم. چگونه است که دیگران آثار هنرمندان ما را تحسین و تأیید میکنند و ما اگر همین آثار را تقبیح نکنیم، حداقل بیاعتنایی در پیش میگیریم. خلاصه اینکه تا آنجایی که به فیلمسازان اعم از تهیهکننده و کارگردان و دیگر عوامل تهیه یک فیلم مربوط میشود، این مجموعه مشتمل بر جرمی نیست تا درباره آن مقوله مباشرت، معاونت یا شرکت بتوان بحث كرد، از آنجایی که اقدامات محدودکننده آزادی- به معنای اعم- لزوما باید مسبوق به احراز وقوع جرم و صدور حکم از مرجع قضائی باشد، عنوان منع پخش این فیلمها مجهول است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.