گفتوگو با شهرام مکری
صداوسیما؛ گزینه آخر
بیمهری سیما به سینما، پدیده تازهای نیست. شاید همین بیمهریها بود که سبب شد تیزرهای سینمای ورشکسته ایران سر از ماهوارهها در آورند. سالهای زیادی است که سینما و سیما رابطه حسنهای با هم ندارند. در این میان، هزینه بالای تبلیغات فیلمها در تلویزیون و نگاه سلیقهای برای تبلیغ بعضی از فیلمها و غربالکردنشان در نبود این ارتباط بیتأثیر نبوده است. چندی است که با تبلیغات ماهوارهای، خونی به رگهای سینمای گیشه تزریق شده است. دلایل دلچسببودن تبلیغات فیلمها در ماهواره، خارج از حوصله این متن است؛ هرچند نمیتوان منکر این شد که سلیقه مخاطب شبکههایی چون «جم تیوی» نزدیک به مخاطب گیشه است. دادستان عمومی و انقلاب تهران در نشستی که دیروز با سرپرستان دوایر نظارت زندانهای تهران و قضات ناظر شعب محکومان زندانی دادسرای عمومی و انقلاب تهران برگزار کرد، به صداوسیما و شهرداری توصیه کرد زمینه تبلیغ فیلمها را فراهم کنند تا فیلمسازان سراغ شبکههای ماهوارهای نروند. به همین بهانه با شهرام مکری کارگردان فیلم ماهی و گربه گفتوگوی کوتاهی کردیم... .
تبلیغات ماهوارهای برای سینماگران ایرانی چه اهمیتی دارد؟ در تجربههایی که شاهد بودیم، دیدیم فروش فیلمها در نوروز به خاطر حجم بالای تبلیغات در ماهواره و شبکههای جم بالا رفت و حتی مرز 10 میلیارد را هم رد کرد. البته تبلیغ بعضی از فیلمها هم در فروش آنان تأثیر زیادی نداشت؛ مثل فیلم «کفشهایم کو». درواقع تبلیغات همیشه باعث آشنایی چشم و گوش مخاطب با محصول میشود اما در ایران همواره مهمترین تأثیر تبلیغاتی، پیشنهاد مخاطبان به یکدیگر بوده حالا یا از طریق شبکههای مجازی یا به صورت تلفنی یا رودررو... . فکر میکنم یکی از دلایل فروش فیلمهایی مثل «50 کیلو آلبالو» یا «من سالوادور نیستم» به این خاطر بود که همسو با سلیقه کسانی بود که مخاطب شبکههای جم و... هستند؟ ما هنوز به تحلیل و بررسی دقیقی در این مورد نرسیدهایم که آیا فیلمهای پرفروش در شرایط عادی هم فروش قابلقبولی دارند یا نه ولی به نظر میرسد تبلیغات ماهوارهای تأثیر مکمل دارند؛ یعنی بیشتر باعث افزایش بیننده هستند تا تولید بیننده. همیشه تبلیغات سعی دارند مخاطب خاموش را هم به سالنهای سینما بکشانند اما تا اینجا تبلیغات صرفا سعی کردند مخاطب را با محصولاتی مشابه چیزهای دیگری که قبلا مصرف کرده، آشنا کنند. تبلیغات در صداوسیما چقدر برای سینماگران اهمیت دارد؟ در صداوسیما دو اتفاق عمده رخ داده است؛ اعتماد مخاطب به صداوسیما و محصولاتش از بین رفته است. همینطور به تبلیغات این رسانه هم اعتمادی ندارند. اگر یک مجموعه و برنامههایش نتواند اعتماد مخاطب را جلب کند، نمیتواند تبلیغاتش را به خورد مخاطب بدهد. صداوسیما در سالهای گذشته کاملا مخاطبانش را از دست داده و در واقع به گزینه آخر خانواده تبدیل شده است. همه یا دارند ماهواره میبینند یا فیلمهایی که شخصا تهیه کردهاند یا گیم بازی میکنند و در نهایت شاید تلویزیون ببینند؛ حتی تبلیغات محدود تلویزیون هم تماشاگر ندارد و حتی اگر مخاطب در حال دیدن برنامهای باشد، موقع تبلیغ کانال را تغییر میدهد. چنین وضعیتی پروسه تبلیغات را پیچیده میکند. باید برای تبلیغ هر کالایی مخاطب هدف مشخص شود و به نظرم در «50 کیلو آلبالو» این اتفاق به صورت هوشمندانهای افتاد. شما اگر تبلیغ را در مسیر درستی قرار دهید، طبعا بازخورد بهتری از طرف مخاطب خواهد داشت. تبلیغات دیگر مثل فضای مجازی، بیلبوردها و رسانههای بینالمللی در کجا قرار میگیرند و برای یک فیلم و محصول ایرانی چه جایگاهی دارند؟ برای سینما تبلیغات شهری خیلی مؤثر است؛ مثل «بیلبوردها»، متأسفانه ما تبلیغات خلاقانه شهری نداریم و تبلیغات محیطی در ایران تعریف نشده است، ولی باز در این میان تراکتها و آگهیهای تصویری که در چارچوب تبلیغات تصویری و گرافیک شهری قرار میگیرد، خیلی مهم است. بین شهرداری و ارگانهای شهری هماهنگی وجود ندارد، برای همین تبلیغات شهری خلاصه میشود در بیلبوردها که آنها هم آنقدر گران هستند که برای سینماگران بهصرفه نیست و شهرداری بزرگترین دارنده بیلبورد در تهران است و آنها را با هر قیمت و هر شرایط و زمانی که میخواهد، به هرکس که دوست دارد میدهد! و جالب است با اینکه هزینه بالایی هم دریافت میکند، ما شاهد صرف آن هزینه در سطح شهر نیستیم. با تمام این تفاصیل، به نظر شما چرا گفتهاند اگر فیلمی در ماهواره تبلیغ شود، مجوز اکرانش باطل میشود؟ من یک سؤال دارم؛ اگر در ایران کسی محصولی کاملا مطابق با موازین اسلامی و موردتأیید مراجع فرهنگی و اسلامی تولید کند، چطور آن را در سطح جهان معرفی کند وقتی اینترنت ملی است، وقتی ماهواره محلی برای دیدن برنامههای خارجی ممنوع است. وقتی ما هیچ ارتباطی با سینمای جهان نداریم، مردم دیگر نقاط جهان از کجا بفهمند در ایران فیلم ترسناک یا کمدی تولید میشود؟ خب وقتی محصولی در یک شبکه ماهوارهای با قیمت پایین و تعداد دفعات زیاد تبلیغ میشود، چرا ما آن محصول را در صداوسیما تبلیغ کنیم؛ حالا از فیلم گرفته تا شامپو یا پفک!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.