اطلاعات دانش نیست
مهدی بهلولی . آموزگار
«بسیاری حقایق از فرط بداهت از نظر پنهان میمانند. کیست که پس از گذشت سالها از روزگاران نوجوانی و جوانی به یاد نیاورد که چراغ علاقه به فلان موضوع را که بعدها نور زندگی او شد نخستینبار همان آموزگار فروتنی در دل او روشن کرد که اکنون معلوم نیست کجاست و چه میکند. و آیا زندهماندن و بیمرگی معنایی بهجز این دارد؟ پداگوژی به غیر از این نیست و نباید باشد. استادان گرانقدر دانشگاه کلمبیا در نیویورک که سالها از محضرشان سود بردم و رهین منتشان بودهام به کنار؛ ولی من هنوز به روح پُرفتوح آموزگاران و دبیرانی درود میفرستم که با سخنان پاک و بیشائبه در دل من نوجوان بیخبر از ظرایف جهان دانش چراغی افروختند که هرگز خاموش نشد. گاهی فکر میکنم که چه خوب شد که من در آن ایام نوجوان بودم - ایامی که هنوز از انقلاب دیجیتال خبری نبود و برای آنکه چیزی بیاموزی یا باید کتاب میخواندی یا به داناتر از خود مراجعه میکردی! در این مقوله بنده با کمال میل اتهام عقبماندگی را میپذیرم! و شما را ارجاع میدهم به سخن یکی از دانشمندان بزرگ معاصر فرانسوی که چندی پیش در جملهای فراموشنشدنی گفت: «اطلاعات دانش نیست». اطلاعات میتواند و باید پایه دانش باشد. اطلاعات شرط لازم دانش است ولی شرط کافی نیست... و امروز اطلاعات، کالایی چه ارزان و فراوان شده است! کافی است رایانه یا تلفن همراه را روشن کنید و مانند عقاب ناصر خسرو ببینید که ملک جهان زیر پر شماست؛ و سپس نهتنها به روزنامهها بلکه به برخی از نشریات بهاصطلاح فرهیخته ما نگاهی بیندازید تا ببینید که در عین وفور اطلاعات چه غوغایی از بیدانشی برپاست». متن بالا، واکنش استاد عزتاله فولادوند است به یادداشت «بازگشت به پداگوژی» این نگارنده؛ که چند روز پیش، شانزدهم خرداد در صفحه جامعه روزنامه «شرق» منتشر شد. عزتاله فولادوند نام بزرگ و آشنایی است در گستره اندیشه معاصر فلسفی- سیاسی ما. بسیار بعید است که بتوان استاد یا دانشجویی درزمینه علوم انسانی یافت که از ترجمههای ارزنده و ماندگار فولادوند، بهرهمند نشده باشد؛ اما هدف این یادداشت معرفی ایشان نیست و این نگارنده نیز چنین توان و دانشی در خود نمیبیند. این روزها از میان خودِ آموزگاران نیز کمتر کسی را میتوان یافت که به چنین اثرگذاری ژرفی باور داشته باشد. «بازگشت به پداگوژی» که چندی پیش پروفسور محمدرضا سرکارآرانی، استاد دانشگاه ناگویای ژاپن آن را مطرح كرد، بازگشت به آموزشی اثرگذار و فرهیختهپرور است و هشدار و پرهیزی است از آموزش کمیمحور کنونی ما؛ آموزشی که دیری است سایه سنگین خود را بر همه گسترههای پژوهشی و فکری ما انداخته است و متأسفانه روزبهروز بر قدرت و گستردگی آن افزوده میشود. پداگوژی یعنی روح آموزش، هنر آموزشگری و هنر پرورش انسان فرهیخته. کسانی که با استاد فولادوند از نزدیک آشنا هستند میدانند که ایشان تا چه اندازه از گسترش سطحینگری و سطحیاندیشی- همان اطلاعات بدون توان سنجشگری و اندیشهورزی- در میان قشرهای گوناگون جامعه ما آزردهاند و یکی از مسببان این شرایط را نظام آموزشی ناکارآمد ما میدانند. ایشان بیگانگی با کتاب و سرگرم تلفن همراه و غرق در «انقلاب دیجیتال»شدن نسل قدیم و جدید را یکی از زیانبخشترین عادتهای کنونی ما میدانند و دوریکردن منطقی از این فضا را سفارش میکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.