|

چهار دهه رهبری جبهه پولیساریو

«محمد عبدالعزیز»، بنیان‌گذار جبهه پولیساریو و رئیس‌جمهور صحرای‌غربی، بعد از چهار دهه رهبری این جنبش در اثر بیماری درگذشت. او متولد سال 1948 و پدرش یك سرباز ارتش مراكش بود كه با استعمار فرانسه و اسپانیا مبارزه كرد. همسرش خدیجه بنت حمدی، رئیس شورای شهر تیندوف و نماینده این جبهه در الجزایر است كه از عبدالعزیز سه فرزند دارد. او تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در مراكش گذراند و برای تكمیل آن به رباط، پایتخت مراكش، منتقل شد تا در دانشكده پزشكی تحصیل كند. اما در نیمه راه تحصیل را رها كرده و به الجزایر رفت تا در سال 1973 جبهه پولیساریو برای آزادسازی صحرای‌غربی را تأسیس كند. بعد از كشته‌شدن مصطفی السید الرقیبی در سال 1976، او به رهبری این جبهه برگزیده شد و تا لحظه مرگ در این مقام بود. عبدالعزیز، هم فرمانده نظامی و هم رهبر سیاسی این جبهه تلقی می‌شد. در دهه 90 قرن گذشته، اوضاع سیاسی و امنیتی این جبهه تغییر كرد و دچار بحران‌های سیاسی و امنیتی متعددی به‌خصوص از سوی الجزایر شد كه حامی اصلی و منطقه‌ای این جبهه بود. از آن گذشته در درون جبهه نیز اختلافاتی بروز كرد به‌طوری‌كه منتقدان می‌گفتند اكثر مقام‌های سیاسی و نظامی بین افراد قبیله «رقیبات» (قبیله عبدالعزیز) تقسیم شده و افراد وابسته به سایر قبایل از مقام‌های مهم كنار زده شده‌‌اند. همین نزاع تحت عنوان «جناح‌بازها» به رهبری ابراهیم غالی، نماینده این جبهه در مادرید و نزدیك به عبدالعزیز از یك‌سو و «جناح میانه‌رو» به رهبری عمر منصور كه یكی از طرفداران جدی گفت‌وگو با دولت مراكش بود، استمرار پیدا كرد. حتی این احتمال می‌رود كه مرگ عبدالعزیز جدال درونی این جبهه را تشدید كند. نوفل البعمری، یكی از آگاهان به امور صحرای غربی، می‌گوید مرگ عبدالعزیز اختلافات داخلی این گروه بین جناح‌های مختلف را تشدید خواهد كرد، به‌خصوص اینكه همسرش از مدت‌ها پیش نقش رهبری را بازی می‌كند، درحالی‌كه دیگران او را قبول ندارند. به گفته او، در تعیین جانشینی عبدالعزیز، دولت الجزایر نقشی كلیدی دارد. درواقع این كشور است كه جانشین عبدالعزیز را تعیین خواهد كرد. چون جبهه پولیساریو به‌شدت وامدار الجزایر است. بگذریم كه در سال‌های گذشته الجزایر به دلیل مشكلات اقتصادی ناشی از كاهش بهای نفت، كمتر قادر به حمایت از این جبهه بوده است. درمجموع ناظران بر این باورند كه انتقال به مرحله بعد از عبدالعزیز برای جبهه پولیساریو توأم با نزاع‌ها و مخاطرات زیادی خواهد بود. كسانی هستند كه از نسل‌های اول به‌شمار می‌روند و از امتیازاتی برخوردار شده‌‌اند كه دیگران آن را نمی‌پسندند. بااین‌حال كارشناسان بعید می‌دانند که در رویكرد این جبهه از جمله در دست‌یافتن به یك راه‌حل سیاسی تغییری جدی به وجود آید. محمد عبدالعزیز در برخی از مناسبت‌ها و گفت‌وگوهای مطبوعاتی خواستار بازگشت از راه‌حل جنگ شده بود اما درعین‌حال حاضر نبود سلاحش را زمین بگذارد. او یك‌بار در گفت‌وگو با الجزیره اظهار کرد: «بعد از 35 سال مبارزه، می‌دانم آگاهی ملت چندبرابر شده است. حالا دیگر همه بر استقلال این منطقه اجماع‌نظر دارند. ما به این مبارزه ادامه می‌دهیم. ما نمی‌خواهیم وارد جنگی دیگر شویم اما اگر بر ما تحمیل شد، از حق خودمان و مقاومت مشروعمان دفاع خواهیم كرد».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.