نتانیاهو و پوتین برای چهارمین بار در سال گذشته با یکدیگر دیدار کردند
اتحاد، بیقید و شرط
دیگر تقریبا همه میدانیم «ولادیمیر پوتین»، رئیسجمهوری روسیه و «بنیامین نتانیاهو»، نخستوزیر اسرائیل، چه ید طولایی در ملاقاتهای سرد و سنگین با دیگر رهبران جهانی دارند؛ اما آنان احتمالا نمیتوانستند از این خوشحالتر باشند، وقتی روز سهشنبه برای چهارمین بار در یک سال گذشته، دستان یکدیگر را این بار در کرملین میفشردند. قضیه هنگامی جالبتر میشود که بدانیم دلیل سفر نخستوزیر اسرائیل به مسکو چه بوده است: بزرگداشت بیـستوپنجمین سالگرد آغاز روابط دیپلماتیک مسكو و تلآويو که اگر تا پیش از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، حتی از یک کانال ارتباطی مستقیم نیز بیبهره بود؛ اما در گذر زمان چنان تنگاتنگ شده که متحد سنتی تلآویو، یعنی ایالات متحده را نیز به کلی تحتالشعاع قرار داده است. البته روابط تاریخی و فرهنگی اين دو پیشینه بلندتری دارد؛ پیشینهای که مدیون مهاجرت بیش از یک میلیون یهودی روستبار به سرزمینهای اشغالی در سالهای ابتدایی اعلام موجودیت اسرائیل و پیش از جنگ ششروزه 1967 است. اما هرچند این پل انسانی بین روسيه و اسرائيل یکی از محورهای اصلی کنفرانس خبری دو رهبر بود، آنچه این روزها حلقه اتصال تلآویو و مسکو را تنگتر از پیش کرده، لزوم تقویت همکاریهای نظامی منطقهای است که بنابر گزارشها، مهمترین توافق حاصلشده در دیدار روز سهشنبه بوده است. دو رهبر در حالی موافقت کردهاند تا با افزایش همکاریهای دوجانبه در جنگ علیه تروریسم، به انواع و اقسام خشونتهای منطقهای، ازجمله آنچه در سوریه در جریان است، پایان دهند که طرف روس نیز باری دیگر بر لزوم توقف منازعات کوتاهمدت و بلندمدت اسرائیل با ترکیه و فلسطین تأکید کرده است. نتانیاهو در کنفرانس خبری مشترکی پس از دیدار با پوتین، اعلام کرده دو طرف پیرامون استمرار هماهنگیهای نظامی و منطقهای بین ارتشها به توافق رسیده و درصددند تا از این طریق مانع از وقوع هرگونه درگیری و نزاعی شوند که میتواند امنیت تمامی منطقه را تهدید کند. گفته میشود نیروهای هوایی روسیه و اسرائیل همچنان بر فراز سوریه در حال انجام عملیات بوده و در نتیجه هماهنگی دقیق نظامی بین ارتش روسيه و اسرائيل میتواند مانع از تکرار حوادثی مانند سقوط هواپیمای روس به دست ارتش ترکیه در سال گذشته میلادی شود. رئیسجمهوری روسیه نیز ضمن اشاره به ضرورت تجمیع تلاشهای جهانی برای مبارزه با تروریسم بینالملل، خاطرنشان کرده اسرائیل دراینباره متحدی بیقیدوشرط برای کشورش خواهد بود. پوتین همچنین در حالی بر حمایت مسکو از فرایند آشتی اسرائیل و ترکیه تأکید کرده که ساعاتی پیشتر، «مولود چاووشاوغلو»، وزیر خارجه ترکیه، از امضای قریبالوقوع پیمان آشتی بین مقامات دو دولت خبر داده بود. روابط اسرائیل و ترکیه که سابق بر این متحدانی جدی بودند، از سال 2010 و پس از آنکه کماندوهای اسرائیلی با حمله به کشتی ماوی مرمره و کشتن 10 نفر از شهروندان ترکیه، مانع از ورود این کشتی کمکرسان به نوار غزه شدند، به تیرگی گراییده و سخنان روز سهشنبه پوتین در حقیقت اولین اعلام حمایت رسمی کرملین از عادیسازی روابط، آنهم از سوی کشوری است که خود دل خوشی از دولت «رجب طیب اردوغان»، رئیسجمهوری ترکیه، ندارد. اما این تنها مناقشهای نبود که طرف روس خواستار پایاندهی به آن شد. رئیسجمهوری روسیه در جریان کنفرانس خبری مشترک از حضور نتانیاهو استفاده کرد تا باری دیگر از ضرورت حلوفصل مسئله فلسطین از طریق راهحل دودولتی سخن بگوید. پوتین ضمن اشاره به استقبال کشورش از یک راهحل فراگیر و منصفانه برای منازعه دیرپای اسرائیل و فلسطین، اظهار کرده اکنون وقت آن است تا تلاشهای مشترک جمعی، بهویژه در چارچوب گروه چهار خاورمیانه، بیش از همیشه جدی گرفته شود. روسیه که به عنوان یکی از پنج عضو دائم شورای امنیت، در کنار ایالات متحده، اتحادیه اروپا و سازمان ملل، گروه چهارگانه خاورمیانه را تشکیل میدهد، اکنون فعالانه در پی آن است تا فرایند صلح فلسطین- اسرائیل را که برای بیش از دو سال متوقف شده، از نو به راه اندازد. این در حالی است که تمامی فرایندهای صلح پیشین همواره با پیشگامی ایالات متحده به جریان افتاده و اکنون در غیاب واشنگتن و در سایه ابتکار فرانسه، انتظار میرود طرف اسرائیلی نیز بیش از هر زمان دیگری خواهان افزایش نقش روسیه در مذاکرات و میانجیگریهای صلح باشد. شاهد این مدعا نیز سفر روز گذشته «ریاضالمالکی»، وزیر خارجه تشکیلات فلسطینی، به مسکو و دیدار با «سرگئی لاوروف»، همتای روس خود است که نشان از آن دارد دو طرف روس و اسرائیلی جدای از جلوگیری از هرگونه رویارویی نظامی در سوریه، دفع موضع قدرت ایالات متحده در خاورمیانه، گشایش مجاری مذاکره با دشمنان منطقهای و منافعی داخلی مانند حفظ بلندیهای جولان، دلایل دیگری نیز برای تقویت همکاریهای دوجانبه دارند. اینها تازه اضافه بر مسئله افزایش همکاریهای اقتصادی و صنعتی بین روسيه و اسرائيل است که با نظر به تحریمهای دولتی و مدنی اعمالشده بر هر دو طرف، به طور مثال میتواند برای مسکو در حوزه انرژی منشأ ثمرات فراوانی باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.