|

حفظ و احیای اصول در گرو مشی اصلاح‌طلبی

محمدمهدی میثمی: دو گرایش سیاسی عمده در کشور ما پس از انقلاب اسلامی که تا به امروز همچنان حضور فعالانه‌ای دارند، مشی اصولگرایی و اصلاح‌طلبی است. آنچه در این نوشتار مورد توجه است، لزوم توجه دوباره به این دو مفهوم به‌منظور روشن‌کردن مقاصد و اهداف‌شان است تا بتوان مسیر حرکت و خطِ‌مشی دستیابی به آنها را نیز مشخص کرد. امری که به‌ویژه در سال‌های اخیر انتقادات بسیاری را برانگیخته است، تبدیل‌شدن جریان اصولگرایی به ضد خودش است. دغدغه حفظ و دفاع از اصول و ارزش‌ها به‌عنوان هدف این جریان، به ابزاری برای کسب قدرت مبدل شده؛ بنابراین با این جایگزینی، ابزار‌های دستیابی به این هدف تازه نیز تغییر کرده است و ما در تداوم این خط مشی شاهد زیرپاگذاشتن اخلاق و به‌عبارتی خود اصول نزد این جریان، با هدف کسب قدرت هستیم. اصولگرایی و اصلاح‌طلبی در ابتدا با درنظرگرفتن اهدافشان تعریف می‌شوند. هدف و مقصد این دو در اساس و فارغ از تحقق بالفعل‌شان، حفظ و دفاع از اصول و ارزش‌های سنت ایرانی- اسلامی ماست. اما آنچه موجب تفاوت در خطِ‌مشی این جریانات بوده، طریق دستیابی و وصول به این هدف مشترک است. مدعای من در اینجا برتری مشی اصلاح‌طلبی بر اصولگرایی در رسیدن به این هدف است. بدیهی است که آدمیان برحسب تغییر زمانه و فرهنگ و اندیشه و سبک زندگی در معرض تغییرات قرار می‌گیرند. بنابراین حفظ و احیای ارزش‌های مطلق‌مان از تغییرات اوضاع زمانه، مستلزم تأمل نوبه‌نو و اصلاح در ساختارها و قوانین است. برداشت‌ها و تعاریف مفاهیم در حال تغییر است، همان‌گونه‌که امروزه تعریف غالب آزادی یا عدالت نزد مردم ما با یک سده گذشته متفاوت است. مهم است بدانیم وقتی لغت اصلاح‌طلبی را به کار می‌بریم چه منظوری داریم. اصلاح‌طلبی، حفظ سنت‌ها و اصول از چنین تغییراتی به مدد تأمل در اوضاع جدید زمانه و نیز مجال‌دادن به طرح اندیشه‌های تازه برای بازاندیشی در اصول برای شناخت بهترشان و در نهایت تقویت‌شان است. گشودن باب مذاکره و بحث و نیز تأمین شرایطی که افراد بدون تعرض به حقوق دیگران، قادر به بروز و بیان عقاید و خواست‌های خود باشند از لوازم حفظ اصول است. همان‌گونه‌که تجارب تاریخی بشر نشان داده، محدودکردن فضای گفت‌وگو و طرد فرصت انتقاد، تنها موجب انحراف و گمراهی از واقعیات و همچنین مضاعف‌شدن مشکلات می‌شود. جمود فکری و درنظرنگرفتن تغییرات اوضاع زمانه به بهانه دفاع از اصول، حاصل دیگری جز سطحی‌نگری، جاماندن از روزگار و مردم و در نهایت فاصله‌گرفتن از ارزش‌ها و خیانت به آنها ندارد. بدین‌گونه یگانه طریق حفظ و احیاي اصول را باید در اصلاح‌طلبی جست و همچنین افول و مبدل‌شدن اصولگرایی به ضد خود را باید نتیجه طبیعی این مشی دانست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.