گفتوگو با سیامک صفری، کارگردان «۰۲۱»
تئاتر، زندگی طبیعی ندارد
عسل عباسیان: سیامک صفری، بازیگری که در سالهای اخیر، علاوه بر درخشش روی صحنه با بازی در آثاری مانند «شکار روباه»، «خاطرات یک جامهدار» و... کارگردانی تئاتر را هم تجربه کرده، هماکنون نمایشی تکپرسوناژ با بازی خود را در سالنی تازهتأسیس روی صحنه آورده. به این بهانه با او گفتوگوی کوتاهی کردیم. نمایش «021» که این شبها با بازی و کارگردانی شما در سالن تازهتأسیس «کنش معاصر» روی صحنه میرود، متنی دارد که پیشتر اجرایی از آن را با نام «صد سال پیش از تنهایی ما» با بازی شما و کارگردانی حسن جودکی در کافهتریای تئاتر شهر دیده بودیم. اجرای امروز شما چه تفاوتهایی با آن اجرای سال 90 دارد؟ فضای این اجرا متفاوت است. محل آن از یک کافه به سالن تغییر کرده و متناسب با فضای تازه، اجرای ما تغییراتی دارد؛ پس اساسا نوع اجرا متفاوت شده و در متن اتفاقات تازهای بنا به میزانسنهای جدید افتاده و فضا تغییر کرده و دیگر اجرای ما فقط شعرخوانی برای یک کافه نیست. نمایش در موقعیت و شرایط دیگری میگذرد و این شرایط تازه، تغییرات بسیاری را رقم زده. شما بازیگر اجرای قبلی هم بودهاید و این بار کارگردان نمایش هم خودتان هستید، در کارگردانی شما چه اتفاق تازهای افتاده؟ شاید هیچ اتفاق تازهای نیفتاده باشد! همان متن است؛ ولی چون فضایش تغییر کرده، نمایش هم وضعیت جدیدی پیدا کرده. متناسب با تغییر فضا، نمایش تغییراتی داشته؛ اما در شکل و فرم کار، همان اجراست. این نمایش، ایستادن یک بازیگر در مقابل تماشاگر است با همان ریتم و لحن و کیفیت و کمیت بازیگریای که در اجرای قبل هم داشتم. تفاوت این اجرا و اجرای قبل در جزئیات است. گروه نوازنده نمایش هم تغییر کرده و دیگر گروه بُمرانی نوازنده نیست. اکیپ دیگری که سبکشان راک و جَز است، نوازندهاند و نام گروهشان «خالیبند» است. این اجرا درواقع بازتولید همان کار است؛ ولی چون حسن جودکی کار داشت، نتوانستیم با او همکاری کنیم. نوع این اجرا، از لحاظ کیفیت حضوری در اجراهای پُرپِرسوناژ با متنهایی که تصاویر متنوعی دارد، فرق میکند. همه اجرا متکی به یک بازیگر است و نمیتواند رپرتوار آن، تغییرات زیادی داشته باشد. چطور شد تصمیم گرفتید در سالن تازهتأسیس خصوصی اجرا کنید؟ در شرایطی بودم که احتیاج داشتم حتما تئاتر بازی کنم. دوست داشتم بازیگر یک تئاتر باشم و آن تئاتر هم، حتما در زمانی که خودم میخواستم، اجرا شود. تصادفا مواجه شدم با سالنی که تازه راه افتاده بود و مسئولان آن گفتند خردادماه میتوانیم به شما نوبت اجرا بدهیم و من پذیرفتم و اجرا را برای سالن «کنش معاصر» آماده کردم. این سالن، سالن تازهتأسیسی است که هنوز پاتوق نشده؛ بنابراین اوضاع ما هم هنوز خوب نیست و برایم جای تأسف است و ازاینبابت نگران اجرایم هستم؛ چون تعداد اجراهایم خیلی محدود است. در کل بناست 14 اجرای دیگر داشته باشم و اگر فرصت برای جذب مخاطب از دست برود، رفته است. درواقع من میتوانستم در این سالن، نمایشی اجرا کنم و این اجرا، آمادهترین اجرایی بود که در دست داشتم، برای همین آن را آماده کردم. شما پیشازاین هم نمایش «پسران آفتاب» را کارگردانی کردید. کارگردانی برای شما چقدر جدی است؟ برایم همپای بازیگری جدی است. کارگردانی یکی از مؤلفههای مهم اجراست. من انگیزه زیادی برای کارگردانی دارم؛ ولی میخواهم بازیگری و کارگردانی را با هم داشته باشم. نمیخواهم از حضور روی صحنه حذف شوم. دوست دارم وقتی کارگردان هم هستم، خودم روی صحنه باشم. دومین اجرای امسال من شهریور و مهر است و همینطور آبان و آذر و دی را هم قصد دارم تئاتر کار کنم. احتمالا در پاییز «ارباب پونتیلا»ی برشت را بخواهم اجرا کنم؛ چون متن را دراماتورژی مجدد کردم. در شهریور و مهر هم در همین سالن تازهتأسیس اجرا دارم. متن آن اجرا در یک ماه آینده مشخص میشود. متنی که انتخاب میکنم به شرایط بستگی دارد؛ چون امروز دیگر تئاتر زندگی طبیعی ندارد و باید متناسب با شرایط اجرا روی صحنه برود. این شرایطی که به آن اشاره دارید، دقیقا چیست؟ بحث بازیگرانی که فرصت و تمایل دارند برای حضور در اجرا، میزان طرفدارانی که متون نمایشی دارند، سالن و جغرافیای آن و... اینها همه روی انتخاب ما تأثیر میگذارد؛ مثلا گروه بازیگران خیلی مهم هستند؛ چون بازیگری روی صحنه خیلی اهمیت دارد. برای همین باید دید چه بازیگرانی فرصت دارند برای همراهی و براساسآن، متن گزینش کرد و... افزایش سالنهای خصوصی را چطور ارزیابی میکنید؟ باعث خجالت بخش دولتی ماست که این همه سالن خصوصی به وجود آمده و دولت هنوز نمیتواند سالنهایش را درست مدیریت کند. خوشبینانهترین حالت این است که تئاترهای خصوصیای که باید از سمت شهرداریها حمایت مالی شوند، اوضاع تئاتر را بهبود بخشند؛ چون تئاتر درآمدی ندارد، دولتمردان باید از آن حمایت کنند. با این سالنهای کوچکی که راه افتاده، شاهدیم که همه اهالی هنر و هنردوستان انگیزه دارند که به تئاتر کمک کنند. گاهی آدم گریهاش میگیرد، وقتی در این سالنهای خصوصی تازهتأسیس میرود؛ چون امکانات سالنها به دلیل حمایتنکردن، بسیار ابتدایی است. وقتی میبینیم امکانات مالی کم است و حمایت نیست، دلمان برای جوانهای پرشوری که به عشق تئاتر زحمت میکشند میسوزد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.