برنامه لوکزامبورگ برای معدنکاری فرازمینی
200 میلیون یورو برای کسبوکار فضایی
سعیده پوررضا
کشور اروپایی لوکزامبورگ بهتازگی اعلام کرده است بودجهای 200 میلیونیورویی را برای برداشت مواد معدنی از سیارههای دیگر در نظر گرفته است و بهزودی این پروژه را آغاز خواهد کرد. اگر لوکزامبورگ، چنین مبلغی را به معدنکاری فضایی اختصاص دهد، کشوری پیشگام در عرصه استخراج معادن فضایی خواهد بود. نکته مهم در زمینه استخراج منابع معدنی در فضا این است که براساس قوانین بینالمللی، منابع معدنی خارج از کره زمین بهعنوان منابع بینالمللی محسوب میشود و بههمیندلیل نیز برداشت از آنها باید با در نظرداشتن منافع همه کشورهای جهان همراه باشد. شایان ذکر است برداشت منابع معدنی نهتنها با هدف ورود مواد یادشده به زمین انجام میشود، بلکه دانشمندان به کمک آن میخواهند امکان تولید سوخت در سایر اجرام آسمانی را نیز بررسی کنند و در صورت موفقیت، سوختگیری سفینهها برای سفرهای دوردست فضایی در میانه راه انجام خواهد شد. «اتین اشنایدر»، بهعنوان وزیر اقتصاد لوکزامبورگ، درباره این پروژه میگوید: «ما بخشی از بودجه این کار را تأمین کردهایم، ولی به پول بیشتری نیاز داریم و باید آن را تأمین کنیم». بااینحال این کشور در راستای تعیین اهداف خود بیش از حد بلندپروازی نمیکند. «اشنایدر» میافزاید: «هدف ما تبدیلشدن به یکی از 10 کشور برتر فعال در فضا در جهان است». البته لوکزامبورگ درحالحاضر با مدیریت بیشترین تعداد ماهوارههای ارتباطی جهان، در این زمینه سابقهای خوب را از خود برجای گذاشته است. «اشنایدر» با اشاره به این نکته، از پروژه استخراج معادن فضایی دفاع کرده و میگوید: «در سال 1985 تصمیم گرفتیم نخستین ماهواره خود را به فضا بفرستیم. در آن زمان بحثهای فراوانی مطرح بود و بسیاری از افراد معتقد بودند کسی به چنین ماهوارههایی نیاز ندارد یا اینکه ممکن است این ماهوارهها از فضا به روی زمین سقوط کنند». این کشور بهتازگی قانونی را تصویب کرده است که به موجب آن، امکان برداشت منابع معدنی خارج از کرهزمین را برایش فراهم میکند. البته این کشور در این راستا تنها نیست و ایالات متحده آمریکا نیز پیشتر، چنین قانونی را در کنگره خود مطرح کرده بود. ناسا نیز قصد دارد با پرتاب یک کاوشگر تحقیقاتی، امکان تهیه نقشه و استخراج منابع معدنی و فلزات گرانبها در سیارکها را بررسی کند. کمبود منابع مواد خام بهویژه فلزات گرانبها در زمین، باعث رشد چشمگیر قیمت این مواد و حتی بروز درگیری در مناطق مختلف جهان شده است. تحقیقات ناسا نشان میدهد مقدار زیادی مواد خام ارزشمند، ازجمله فلزاتی مانند آهن و پلاتین در سیارکها وجود دارد که میتواند نیازهای ساکنان زمین را برای تأمین سوخت، سوخت فضاپیما و مصارف دیگر تأمین کند. علاوه بر این، استخراج منابع معدنی سیارکها میتواند میلیاردها دلار به اقتصاد جهان کمک کند. مشکل اصلی در راه استخراج مواد معدنی سیارکها، هزینههای چندمیلیارددلاری ساخت و پرتاب فضاپیما به مقصد سیارکهای دوردست است. نداشتن تجربه کافی در زمینه نقشهبرداری و تحلیل منابع سیارکها برای استخراج مواد، مشکل دیگر این مسیر محسوب میشود.
سرمایههای یک سیارک سیارکهای کوچک در اندازه یک خانه، مواد معدنی بسیاری دارند که میلیونها دلار ارزش دارند، زیرا حاوی مقدار زیادی آهن، نیکل، کبالت، طلا، پلاتین و رادیوم هستند. «دانته لورتا» از محققان دانشگاه آریزونا و محقق ارشد مأموریت «اوزیریس رکس»، دراینباره میگوید: «یک سیارک کوچک 10متری ممکن است حاوی 650 هزار کیلوگرم فلز و 50 کیلوگرم فلزات کمیاب مانند پلاتین و طلا باشد». طبق برنامهریزیها، فضاپیمای «اوزیریس رکس» ناسا، سپتامبر سال جاری به فضا ارسال و اکتبر 2018 به سیارک «بنو» (Bennu) میرسد و پس از تهیه نقشه، 60 تا دوهزار گرم نمونه از سطح سیارک جمعآوری کرده و به زمین بازمیگردد. بررسی تأثیر نور خورشید بر تغییر مدار سیارک بخش دیگری از این مأموریت است که به درک بهتر خطرات سیارکهای نزدیک به زمین کمک میکند. ایدهای نهچندان جدید ایده معدنکاری در فضا ایده جدیدی نیست. گفتنی است داستان استفاده از منابع معدنی که در خارج از زمین قرار دارند، یکی از بنمایههای اصلی داستانهای علمی-تخیلی معروف است. البته ایده معدنکاری فضایی فقط در حوزه داستانهای علمی-تخیلی قرار ندارد. بسیاری از آیندهنگرها و افرادی که به بررسی اهداف بلندمدت کاوشهای فضایی پرداختهاند، بارها ضرورت استفاده از منابع فرازمینی را یادآور شدهاند. آنها معتقدند با توجه به رشد روزافزون جمعیت، روزی منابع زمین با محدودیت روبهرو خواهد شد و نسل بشر اگر بخواهد با روند فعلی به حیات خود ادامه دهد، چارهای جز استفاده از منابع خارج از سیاره و حتی درنهایت سفر به نقاط دیگر منظومه شمسی برای استفاده از آن منابع و حتی سکونت در آنها ندارد. ایدههایی مانند مسکونیسازی مریخ براساس همین نیازها شکل میگرفت، ولی محدودیتهای مالی و روند کند کاوشهای فضایی در سازمانهای دولتی، دستیابی به چنین هدفی را در آیندهای نزدیک غیرممکن میکرد. اما ورود بازیگران تازه به عرصه اکتشافات فضایی باعث شد قدمهای اولیه در این زمینه بسیار زودتر از آنچه پیشبینی میشد، برداشته شود. در هفته اول اردیبهشتماه گذشته، شرکت «Planetary Resources» (به معنی منابع سیارهای) در کنفرانسی خبری، آغاز فعالیتهای خود را رسما اعلام کرد. هدف اصلی این شرکت بهرهبرداری از منابع معدنی و استخراج آب از سیارکهای نزدیک زمین است. بررسیهای اولیه نشان میدهد چنین پروژهای نهفقط انجامشدنی است، بلکه سود بالقوه زیادی نیز دارد. سیارکها همچنین منبع قابلتوجهی از فلزات هستند. برخی از سیارکهای اطراف زمین سرشار از فلزات خانواده پلاتین هستند. این خانواده از فلزاتی مانند رودیوم، پالادیوم، اوسمیوم، ایریدیم و خود پلاتین تشکیل شدهاند. به گفته یکی از کارشناسان این شرکت، مقدار فلزاتی که میتوان از یکی از این سیارکها به دست آورد، بهتنهایی بیش از همه فلزات خانواده پلاتین است که در تمام تاریخ از زمین استخراج شده است. طرح چندمرحلهای طرحی که شرکت «Planetary Resources» ارائه کرده است، در مقیاس طرحهای فضایی چندان گرانقیمت نیست. این شرکت در مرحله اول، تلسکوپهایی ارزانقیمت برای زیرنظرگرفتن سیارکهای نزدیک زمین به مدار زمین میفرستد. بخش دوم اضافهکردن برخی تجهیزات علمی و همینطور نیروی محرک به طرح این تلسکوپهاست. این سفینههای رباتی میتوانند ضمن بررسی دقیقتر برخی از سیارکها، آنها را به مدارهای مناسبی که برای کاوشهای بعدی یا استخراج مناسب باشند، راهنمایی کند. بخش دیگری از چشمانداز این شرکت، بررسی هر سیارک از نزدیک، ارزیابی ارزشهای آن و مشخصکردن این نکته است که آیا آن سیارک ارزش آغاز عملیات بهرهبرداری معدنی را دارد یا نه. درنهایت آخرین گام عملیات، کاوش و استخراج و از آن مهمتر، انتقال مواد استخراجشده به زمین یا به مدار زمین است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.