مروری کلی بر رشته جراحی دهان، فک و صورت
رشتهای با پیچیدگیهای بسیار و روزافزون
محمد بیات*
پس از جنگ جهانی دوم و سرعتگرفتن صنعتیشدن زندگی انسان و همزمان با گسترش علم پزشکی و تولد پیدرپی رشتههای مختلف، نیاز به ایجاد رشتهای که جراحیهای دهان را پوشش بدهد، بهشدت احساس میشد. بنابراین ابتدا در اروپا و سپس در آمریکا رشته جراحی دهان شکل گرفت و گسترش یافت. بعدها نام این رشته به جراحی دهان، فک و صورت تغییر یافت. شاخصه اصلی این رشته، منشعب از رشته دندانپزشکی است و جزء تخصصهای آن محسوب میشود. اگرچه پزشکان زیادی نیز در این راه فعال بودهاند، اما این رشته، همیشه در قالب رشته دندانپزشکی بوده است (ازجمله این افراد مرحوم دکتر «حسین مهدوی» است). در رشته جراحی دهان، فک و صورت نیز (مانند رشتههای دیگر پزشکی) در ابتدا همپوشانیهای بسیاری با رشتههای همجوار (مانند جراحی پلاستیک، گوش، گلو و بینی) وجود داشت، اما کمکم و با قوامگرفتن آن، خود به رشتهای فاخر و ارزشمند تبدیل شد. امروزه در بسیاری از کشورها به صورت اجباری یا اختیاری برای پرداختن به این رشته باید هر دو دکترای پزشکی و دندانپزشکی را دارا بود که نشان از پیچیدگی روزافزون آن دارد. همچنین فلوشیپها و فوقتخصصهای این رشته در داخل و خارج بنیان گذاشته شده و حتی بیمارستانهای اختصاصی بزرگی نیز تنها با هدف این جراحیها تأسیس شدهاند. حیطه فعالیت این رشته به اختصار عبارت است از: جراحیهای سرپایی دهان مانند دندان عقل و کنترل عفونتهای مزمن دندانی و اقدامات تشخیصی، نصب ایمپلنتهای دندانی که انواع پیچیده آن فقط توسط جراح فک انجام میشود، درمان عفونتها و آبسههای حاد، تشخیص و درمان انواع شکستگیهای ناحیه فک و صورت، تشخیص و درمان انواع تومورهای خوشخیم و بدخیم ناحیه فک و صورت، تشخیص و درمان ناهنجاریهای مادرزادی فک و صورت مانند شکاف لب و کام، بازسازی نسوج ازدسترفته در اثر حوادث یا تومورها، جراحیهای ارتوگناتیک یا اصلاح ناهنجاریهای رشدی تکاملی مثل جلو یا عقببودن فک یا انحراف و رشد غیرطبیعی، انواع جراحیهای زیبایی فک و صورت، جراحیهای میکروسکوپی، جراحیهای به کمک کامپیوتر، جراحیهای آندوسکوپیک، جراحیهای رباتیک، جراحیهای اختصاصی کودکان و درنهایت جراحیهایی که جراح فک بهعنوان عضوی از تیم جراحی عمل میکند.
* رئیس هیأتمدیره انجمن جراحان فک و صورت ایران
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.