|

درباره نمایشگاه اخیر فرح ابوالقاسم

دام و دانه

امین شاهد

مرغ باغ ملکوتم نیم از عالم خاک دو سه روزی قفسی ساخته‌‌اند از بدنم مولانا مجموعه به‌نمایش‌درآمده از فرح ابوالقاسم در گالری آریا شامل نقاشی، نقاشی- کلاژ و چیدمان‌هایی است که با نگاهی شاعرانه و اعتراضی محافظه‌کارانه با عنوان «توری مُرغی» به نمایش درآمده‌اند. با توجه به پیشینه فرح ابوالقاسم، به‌ویژه با نگاه به نمایشگاه قبلی او با عنوان «سه موومان برای 19 کشو»، که شامل چیدمان‌هایی با کشوها و اشیای دورریختنی بود، علاقه و دلبستگی او به اشیا را به‌راحتی احساس می‌کنیم و در کارها به‌نوعی تقلایِ محتاطانه او را بینِ سنت نقاشانه رنگ و بوم، کلاژ و جفت‌وجورکاری احساس می‌کنیم. اما با تمام این اوصاف همچنان وفاداری‌اش به رنگ و بوم است که حرف اول را می‌زند. هنرمند در نمایشگاه اخیر برای نمایش ایده‌اش نیازی به توضیح و تشریح آن در قالب یادداشت ندیده و به چیدمان و استقلالِ رواییِ بصریِ کارها بسنده کرده است. پس به‌جز جمله‌ای نقش‌بسته بر دیوار گالری، خبری از یادداشت و توضیح هنرمند نیست. «من با فصلی از زندگی‌ام بازی کرده‌ام» جمله‌ای است کلی که چیزی از نمایشگاه «توری مرغی» به دست نمی‌دهد. چراکه تجربه این دوره از کارهای هنرمند بیش از آنکه بازیگوشانه باشد، کنایه‌ای است هوشمندانه به محدودیت‌ها و تابوهایی که بیش از نیمی از جمعیت کره‌زمین، به‌ویژه در ممالک منتسب به جهان‌سوم با آن درگیرند. فصل‌بندی هنرمند چگونه است و چه بازه زمانی‌ای را بیان می‌کند؟ مسلما بازی‌ای که او از آن یاد می‌کند به جهت سرگرمی و وقت‌گذرانی نبوده است. چیدمان‌های جفت‌وجور کاری‌ شده او در ابتدا بسیار ساده و دمِ‌دستی به نظر می‌آیند. شاید انعطاف‌پذیری توری‌ها و استفاده از عناصر زنده و آب در تُنگ شیشه‌ای در وهله اول باعث شود که آنها را چندان جدی نگیریم. می‌توان گفت که نام‌گذاریِ عجولانه و کلیِ کارها در کمتر جدی‌گرفتنشان بسیار تأثیر گذاشته است. استفاده از عنوان‌هایی چون: لانه، امید، غرق و... به مخاطب خط فکریِ ویژه‌ای می‌دهد و او را از رمزگشاییِ شخصی دور می‌کند. شاید بهتر بود که این کارها بدون عنوان ارائه می‌شدند. به‌عنوان‌مثال صندلیِ لهستانیِ آویزان‌شده که دستکش‌هایی مشغولِ بافتنِ توری مرغی هستند، با عنوان «خیالباف» اجازه هر نوع فکر و ایده بیشتر را از بیننده گرفته است. تابلوهای کوچکی هم از هنرمند در این نمایشگاه هستند که ارتباطی با عنوان نمایشگاه ندارند و صرفا طبیعت‌گرایی ویژه او را نشان می‌دهند. گل‌های ویژه‌ای که در گستره بنفش‌خاکستری‌های تیره عرض‌اندام می‌کنند و تبحر نقاشانه هنرمند را به رخ کشیده‌اند. فارغ از ابزار و مواد مورد استفاده او در بیان تفکرش و نقاط ضعف و قوتی که احساس می‌شود، با نگاهی به سوابق و موفقیت‌های هنرمند، شاخصه بارز او را می‌توان کاوشگری و تجربه‌اندوزی در مسیر هنر دانست. تدریس و تحقیق نشان از تفکری پویا و بی‌قرار دارد که البته محدودیتی ناخواسته در آن برای حفظ و خارج‌نشدن از دایره پایبندی به بوم و رنگ حس می‌شود؛ محدودیتی که چون «توریِ مُرغی» گاهی به‌سختی دیده می‌شود، اما وجود دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.