|

نشست گفت‌وگوی راهبردی و اقتصادی چین و ایالات متحده آغاز شد

دوستی در گرو آب‌ها

اکنون قریب به هشت سال است که نمایندگان بزرگ‌ترین اقتصادهای جهانی، یعنی چین و ایالات متحده هرساله در قالب نشستی با عنوان گفت‌وگوی راهبردی و اقتصادی که گاه از آن به نشست گروه2 یاد می‌شود، شرکت می‌کنند تا بلکه فکری به حال مناسبات دوجانبه و منطقه‌ای کرده باشند. اما امسال مقامات ارشد دولتی دو کشور در حالی از روز گذشته در پکن گردهم آمده‌اند که به نظر می‌رسد حال‌وهوای نشست، بسیار متفاوت‌تر از سال‌های گذشته است. بسیاری از تحلیلگران بر این باورند چشم‌انداز ترک کاخ سفید از سوی «باراک اوباما»، رئیس‌جمهوری آمریکا، در پایان سال‌جاری میلادی که خود به تأسی از «جورج دبلیو بوش»، رئیس‌جمهوری سابق ایالات متحده، مبتکر قالب جدید گفت‌وگو‌های دوجانبه بوده، احتمالا مسیر گفت‌وگوها را به جای موضوعات حساسیت‌برانگیز سیاسی به سمت حوزه‌هایی سوق خواهد داد که می‌تواند توشه قراردادها و توافق‌نامه‌های امضاشده از سوی واشنگتن را پربارتر از همیشه کند؛ رویکردی که مورد توافق پکن نیز هست. «شی جین‌پینگ»، رئیس‌جمهوری چین، روز گذشته در سخنان افتتاحیه نشست از لزوم برقراری اعتمادی متقابل، راهبردی و بنیادین بین این دو قدرت اقتصادی سخن گفته و تأکید کرده دو طرف باید ضمن اجتناب از در پیش‌گرفتن رویکردی تقابلی، ترسی از به رسمیت‌شناختن اختلافات خود نداشته باشند. درنتیجه جای تعجب نیست که مشاجرات سیاسی-اقتصادی دو کشور، ازجمله تلاش‌های پکن برای افزایش توان رقابت تجاری به واسطه کاهش غیرواقعی نرخ ارز رایج خود، «رن‌مین‌بی» که همواره در صدر مباحثات این نشست سالانه بوده، این‌بار تحت‌الشعاع مشترکات راهبردی دو طرف قرار گیرد. اما در‌این‌میان مناقشات ارضی و دریایی جاری پیرامون دریای چین جنوبی یکی از آن مسائلی است که می‌تواند هرگونه چشم‌انداز تعمیق روابط اقتصادی و راهبردی دو کشور را به‌شدت در معرض تهدید قرار دهد. شاهد این مدعا نیز سخنان تندوتیز دو طرف در چند روز گذشته است که پکن و واشنگتن را وارد جنگی لفظی کرده؛ چنان‌که دریاسالار «سان جیانگو»، معاون رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری خلق چین، روز یکشنبه عملا نیروهای اعزامی ارتش ایالات متحده به شش کشور دخیل در مناقشات دریایی را تهدید به پاسخ نظامی کرده است. او که در نشست امنیتی «شانگری‌لا» در سنگاپور سخن می‌گفت، ضمن اذعان به این نکته که کشورش ترسی از دردسرهای یک مواجهه احتمالی نظامی ندارد، خاطرنشان کرد چین به هیچ عنوان اجازه تجاوز به تمامیت ارضی و منافع امنیتی خود را نداده و نسبت به آشوب‌افکنی برخی کشورها در دریای چین جنوبی بی‌تفاوت نخواهد ماند. این در حالی است که «جان کری»، وزیر خارجه ایالات متحده، که به همراه «جیکوب لو»، وزیر خزانه‌داری آمریکا، برای حضور در نشست دوروزه گفت‌وگوی راهبردی و اقتصادی، راهی پکن شده، از مقامات چینی تقاضا کرده تا با تبعیت از قوانین و حقوق بین‌الملل، فرصتی برای حل‌وفصل مناقشه دریای چین جنوبی فراهم آورند. او روز گذشته و در سخنانی، ضمن تأکید دوباره بر بی‌طرفی کشورش در مناقشه جاری، مدعی شد موضع واشنگتن در رابطه با ادعاهای ارضی و دریایی متناقض بر دریای چین جنوبی صرفا مخالفت با اقدامات یکجانبه و پافشاری بر حل‌وفصل مناقشات بر پایه حاکمیت قانون، دیپلماسی و مذاکره است. وزیر خارجه آمریکا همچنین پیش‌تر در کنفرانسی خبری در مغولستان به پکن هشدار داده بود برپایی منطقه پدافند هوایی بر فراز دریای چین جنوبی اقدامی تحریک‌برانگیز و بی‌ثبات‌کننده است که می‌تواند موجب افزایش تنش‌ها شود و تعهدات چین برای مدیریت مناقشات ارضی از طریق دیپلماسی را به‌شدت زیر سؤال ببرد. انتظار می‌رود رأی دادگاه بین‌المللی لاهه که قرار است در هفته‌های آینده درباره شکایت فیلیپین علیه چین بر سر ادعاهای دریای چین جنوبی صادر شود، نه‌فقط پکن را بیش‌ازپیش به ایجاد منطقه پدافند هوایی ترغیب کند، بلکه روابط راهبردی چین و ایالات متحده را نیز تحت‌تأثیر خود قرار دهد. پکن در یک ماه گذشته با اتکا به نقشه‌ای قدیمی از تقسیمات ارضی و مناقشه‌برانگیز دریای چین جنوبی و جزایر متعدد آن، بر حق خود برای ایجاد یک منطقه شناسایی پدافند هوایی که تا نزدیک به 500 کیلومتر فراتر از قلمروی دریایی آن کشور را پوشش خواهد داد، تأکید کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.