|

توطئه‌ای جدید علیه فلسطین

نوشته: فهمی هویدی

واژه توطئه این روزها این‌قدر دستمالی شده که دیگر معنای واقعی‌اش را از دست داده است. چندی پیش اظهارات «تونی بلر»، نخست‌وزیر سابق بریتانیا که هم‌اکنون مشغول ایفای نقشی مشکوک در جهان عرب است، مرا بر آن داشت تا مطلبی را در این‌باره بنویسم و آن را «توطئه‌ای در راه» بنامم. خلاصه آن مطلب این بود؛ دولت «بنیامین نتانیاهو»، نخست‌وزیر اسرائیل، حاضر شده است بر مبنای طرح صلح اعراب با فلسطینی‌ها گفت‌وگو کند. براساس این طرح اعراب بدون داشتن انتظاری از نتایج مذاکرات، تصمیم به عادی‌سازی روابط با اسرائیل خواهند گرفت. در آنجا گفتم، با توجه به شرایط موجود در خاورمیانه ممکن است این توافق حاصل شود و درها به روی عادی‌سازی روابط با اسرائیل باز شود. به نظر من، ما نسبت به این سناریوها در برابر دو احتمال قرار گرفته‌ایم؛ یکی اینکه آنچه اسرائیلی‌ها می‌گویند فقط حرف باشد و یک نوع وقاحت سیاسی که از اعراب می‌خواهند به عادی‌سازی روابط روی آورند. احتمال دوم اما این است که همان مرد مشکوک (بلر) با طرف‌های مجهول، کارش را به اتمام برساند و توطئه‌ای تاریخی را تدارک دیده باشد؛ توطئه‌ای که باید در برابرش ایستاد. روزنامه اسرائیلی «معاریو» چندی پیش مقاله‌ای را به قلم «بن کاست»، یکی از نویسندگان برجسته‌اش، نوشت و در آن بر احتمال دوم متمرکز شد. او نوشت: موضوع اصلی، تفاهم بین بنیامین نتانیاهو و رهبران عرب است؛ چون قرار است پرونده فلسطین دوباره در همان جهتی که تونی بلر، پیشنهاد کرده به جریان بیفتد. آن هم در زمانی که «اسحاق هرتزوگ»، رهبر حزب اپوزیسیون اسرائیل به کابینه پیوسته است و این‌طور وانمود می‌شود که دولت کنونی می‌تواند یک «کابینه صلح» باشد. از‌همین‌رو گفته می‌شود، فقط این کابینه می‌تواند با پیشنهاد صلح اعراب موافقت کند. تنها شخص مسئله‌دار در این میان «آویگدور لیبرمن»، وزیر دفاع کنونی، است که هیچ سابقه‌ای در صلح ندارد. او همان کسی است که خواستار ویران‌کردن سد «العالی» در مصر و اعدام «اسماعیل هنیه»، رهبر جنبش حماس، در فلسطین شد. لیبرمن، قبلا گفته بود باید غزه را به طور کامل محو و به یک زمین فوتبال تبدیل کرد. بن کاست، در مقاله‌اش این‌طور ادامه داد: نتانیاهو به صورت تلفنی با تعدادی از رهبران عرب گفت‌وگو کرده و یاد آور شده است براساس مقتضیات داخلی دولتش، باید در طرح صلح اعراب اصلاحاتی اعمال کند؛ مسئله‌ای که خشم یکی از رهبران عرب را به دنبال داشته است. نتانیاهو درعین‌حال گفته: من خودم هرچه را وعده می‌دهم تضمین خواهم کرد. سپس درباره لیبرمن صحبت کرده و گفته است او آن‌طورکه دیگران تصور می‌کنند، بد نیست و به حفظ ثبات و پیمودن این راه متعهد است. این نویسنده بیشتر توضیح نمی‌دهد که بر آنها چه گذشته است. اما یاد آور می‌شود نتانیاهو برای نخستین‌بار به صورتی مبهم طرح صلح اعراب را پذیرفته است و آن را (بعد از اصلاحات) به‌عنوان مبنایی برای گفت‌وگوی با فلسطینی‌ها قبول دارد. نویسنده این مقاله می‌افزاید: «در چارچوب این طرح، نتانیاهو تعهد می‌کند اسرائیل گام‌هایی عملی در جهت تشکیل دو دولت بردارد». او در مقابل می‌پرسد اعراب چه تعهدی دارند؟ بعد جواب می‌دهد قرار شده است، اعراب نیز تعهد کنند به موازات پیشرفت در این کار، عادی‌سازی روابط را شروع کنند. او می‌گوید، برخی از این دولت‌ها پیش‌تر این کار را شروع کرده‌اند و برخی نیز آمادگی خود را اعلام کرده‌اند. معنای این حرف‌ها همه آن است که ما در معرض یک توطئه واقعی و نه خیالی قرار گرفته‌ایم. این توطئه به آستانه در، رسیده است و ما را به‌زودی در برابر شرایطی قرار می‌دهد که هرگز فکرش را نمی‌کردیم. در اینجا چند سؤال، مهم به نظر می‌رسد: کدام عاقلی یا صاحب وجدانی می‌پذیرد دولت دست راستی و فاشیستی نتانیاهو می‌تواند حتی یک قدم مثبت در راه تحقق صلح و حل مسئله فلسطین بردارد؟ برای تکمیل این موضوع بد نیست به اظهارات «محمد المنشاوی»، کارشناس امور آمریکا در روزنامه الشروق نیز توجه شود؛ وی می‌گوید: چندی پیش یکی از رهبران عرب، جلسه‌ای مخفی با برخی از رهبران سازمان‌های یهودی مقیم آمریکا و متفکران و کارشناسان امور خاورمیانه داشته است. در جریان این دیدار او بر ضرورت استفاده واشنگتن از فرصت‌های موجود و ضعف بی سابقه دنیای عرب و تشتت فلسطینی‌ها برای پایان‌دادن به این موضوع تأکید کرده است. او یادآور شده است، دولت‌های عرب میانه رو فشار خواهند آورد تا فلسطینی‌ها یک نوع شبه‌دولت را -به‌صورتی‌که اسرائیل پیشنهاد می‌کند- بپذیرند. به گفته او تسریع در این روند در شرایط کنونی خیلی اهمیت دارد؛ زیرا هیچ‌کس نمی‌داند آینده چه می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.