|

نشست یک‌روزه پاریس درباره مسئله فلسطینی بدون حضور نمایندگان ۲ طرف پایان یافت

مذاکره در خلأ

هنوز زمان زیادی از تسلیم‌شدن دولت باراک اوباما، رئیس‌جمهوری ایالات متحده و دست‌کشیدن آن از پادرمیانی بین طرف‌های اسرائیلی و فلسطینی نگذشته که امید می‌رفت فرایند صلح در خاورمیانه رهبر نمادین جدیدی یافته باشد؛ فرانسه‌ای که پس از نزدیک به شش ماه اما و اگر، عاقبت جمعه گذشته فرصت یافت در جریان کنفرانس پاریس شانس خود را برای رهبری فرایند صلح در سرزمین‌های اشغالی امتحان کند. اما آن‌طور که از شواهد و قراین پیداست دولت فرانسوا اولاند، رئیس‌جمهوری فرانسه نتوانسته با نظر به روابط پرتنش اوباما و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، چرخش اتحادیه اروپا به سمت دولت فلسطینی، رهبری ضعیف و نامنسجم طرف فلسطینی و هم‌چنین مجموعه‌ای رنگارنگ از دیگر منازعات منطقه‌ای، از خلأ دیپلماتیک به‌وجودآمده در حل و فصل مسئله فلسطین کمال استفاده را ببرد. به گزارش نیویورک‌تایمز، فرانسه حتی پیش از آنکه موفق شود در کنفرانسی یک‌روزه میزبان وزرای خارجه 26 کشور از جمله ایالات متحده و روسیه و اعضای اتحادیه عرب و هم‌چنین نمایندگانی از اتحادیه اروپا و شورای امنیت سازمان‌ملل باشد، نیز امید ابتدایی خود را برای پیشرفت در فرایند صلح خاورمیانه تا حدودی از دست داده بود. در نتیجه جای تعجب نیست که رئیس‌جمهوری فرانسه در سخنان افتتاحیه نشست پاریس، بیش از هر چیز از پیچیدگی‌های پیش‌روی مذاکرات صلح در سال 2016 سخن گفته است که جهان شاهد اوج‌گیری تروریسم، بنیادگرایی و جنگ‌هایی خانمان‌سوز چون عراق و سوریه است. اولاند در حالی وضعیت کنونی فرایند صلح را در غیاب توافقی هم‌چون اسلو یا ابتکار صلح اعراب و کنفرانسی بین‌المللی چون آناپولیس، به هیچ عنوان قابل‌قیاس با وضعیت پیشین آن در سال‌های 1993 و ابتدای قرن جاری میلادی ندانسته که روند نشست روز جمعه نیز که در زمانی سه‌ساعته صرفا به مجالی برای عکس‌اندازی از رهبران جهانی، آن‌هم در غیاب نمایندگان دو طرف اصلی منازعه، یعنی فلسطین و اسرائیل بدل شده بود، شاهدی بر این مدعاست. تنها کافی است نگاهی به بیانیه پایانی نشست بیندازیم که در غیاب هرگونه طرح عینی و عملی، باری دیگر به اعلام تعهد حاضران به راه‌حل دودولتی و اظهار نگرانی نسبت به خشونت‌های روزافزون منطقه‌ای خلاصه می‌شد. نویسندگان بیانیه، ضمن هشدار نسبت به تحولات جاری میدانی، به‌خصوص افزایش خشونت‌ها و ادامه فرایند شهرک‌سازی که چشم‌انداز راه‌حل دودولتی را به‌شدت در خطر انداخته، بر ناپایداری وضعیت کنونی تأکید کرده و خواستار توقف کامل روند اشغال سرزمین‌های فلسطینی به دست نیروهای اسرائیلی و بازگرداندن سرزمین‌های اشغالی پس از سال 1967 شده‌اند؛ خواسته‌ای که اگرچه بسیار صریح‌‎‌تر از پیش مطرح شده، اما هم‌چنان از نبود یک نقشه‌راه عینی و عملی و زمان‌بندی مشخص رنج می‌برد. با تمام این اوصاف، مقامات فرانسوی اعلام کرده‌اند نشست پاریس تنها گامی ابتدایی در مسیر بهبود فضا و بازگرداندن دو طرف اسرائیلی و فلسطینی به پای میز مذاکرات بوده و آنان درصدد هستند با هماهنگ‌سازی مذاکرات و سازمان‌دهی یک کنفرانس بین‌المللی دیگر در پایان سال جاری میلادی، این‌بار به‌طور مستقیم میزبان نمایندگان دو طرف باشند. ژان‌مارک آیرو، وزیر خارجه فرانسه در کنفرانسی خبری پس از پایان نشست، ضمن اذعان به این واقعیت که امکان تحقق راه‌حل دودولتی هر روز بیش از پیش رنگ می‌بازد، مدعی شده استمرار وضعیت کنونی ما را به نقطه‌ای بی‌بازگشت سوق می‌دهد که این راه‌حل را به کلی ناممکن خواهد کرد. او در حالی خاطرنشان کرده کشورش به هیچ عنوان در پی تحمیل مذاکرات بر طرف‌های درگیر نیست که مقامات اسرائیلی و فلسطینی به‌شدت بر سر ابتکار عمل فرانسوی‌ها اختلاف نظر دارند. فلسطینی‌ها که پیش‌تر بارها بر لزوم توجه جامعه جهانی و افزایش فشارهای بین‌المللی در قبال منازعه دیرپای آن سرزمین تأکید کرده‌اند، اغلب با آغوشی باز به استقبال ابتکار فرانسوی‌ها رفته‌اند؛ اگرچه هم‌چنان نسبت به ابهامات موجود در ابعاد این فرایند ناراضی هستند. صائب عریقات، رئیس هیأت فلسطینی مذاکره‌کننده عضو سازمان آزادی‌بخش فلسطین یکی از این افراد است که اگرچه یک روز پیش از برگزاری نشست پاریس، ابتکار عمل فرانسوی‌ها را همان بارقه امیدی دانسته بود که مردم سرزمینش سال‌ها به انتظار آن نشسته بودند، اما پس از پایان نشست خاطرنشان کرده بود نباید تا اعلام دقیق حدود و ضوابط جدید، انتظارات را نسبت به فرایند جدید صلح بالا برد. عریقات پیش‌تر در سرمقاله‌ای که روز پنجشنبه گذشته در روزنامه اسرائیلی هاآرتص منتشر شده بود، اطمینان داده بود نشست پاریس می‌تواند چارچوبی روشن برای ازسرگیری مذاکرات صلح فراهم کند. این در حالی است که طرف اسرائیلی از همان ابتدا آب پاکی بر دستان فرانسوی‌ها ریخته و از نشست پاریس به‌عنوان فرصتی ازدست‌رفته یاد کرده بود. وزارت خارجه اسرائیل در حالی در بیانیه‌ای مدعی شده تاریخ نشان خواهد داد چگونه کنفرانس پاریس با تقویت موضع فلسطینی‌ها، شانس برقراری صلح را کم‌رنگ‌تر کرده که دور گولد، دبیر کل این وزارتخانه، ابتکار عمل فرانسوی‌ها را به قرارداد سایکس-پیکو تشبیه و اظهار کرده رهبران اسرائیل ترجیح می‌دهند به جای دنباله‌روی از طرحی به رهبری فرانسه، از نقشه‌راهی منطقه‌ای به رهبری دولت‌های عرب میانه‌رو پیروی کنند تا شاید عاقبت زمینه مذاکرات مستقیم بین دو طرف فراهم‌ شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.