النهضه در مسیر تونسیشدن
ترجمه: نوژن اعتضادالسلطنه
جنبش النهضه تونس، دهمین کنگره عمومی خود را از تاریخ 20 تا 22 می برگزار کرد. این کنگره با حضور «باجی قائد السبسی»، رئیسجمهوری آن کشور، برگزار شد. هزاران نفر از اعضای آن جنبش نیز در این کنگره حضور داشتند. برگزاری این کنگره نقطهعطفی در تاریخ جنبش اسلامی تونس بوده است. به نظر میرسد النهضه با برگزاری این کنگره نشان داد که در حال دورشدن از اسلام سیاسی است. یکی از اصلیترین چالشها، وقوع بهار عربی در تونس و پس از آن در مصر، لیبی، یمن و در سوریه در سال 2011 میلادی بوده است. تصمیم النهضه که سیاستمدار سالخوردهای چون «راشد الغنوشی» آن را رهبری میکند، مبنیبر دوری از اسلام سیاسی میتواند تلاشی از سوی آن جریان برای دوری از اخوانالمسلمین و وابستگیهای آن قلمداد شود. این موضوع میتواند بهعنوان ارزیابی مجدد النهضه و تسهیل راه برای آن جنبش به منظور مشارکت در توسعه سیاسی تونس قلمداد شود. در کنگره اخیر، اعضای النهضه غنوشی را بار دیگر با 800 رأی بهعنوان رئیس برگزیدند، در مقابل «فتحی الایادی» رئیس شورای مشورتی 229 رأی و یکی دیگر از چهرههای اصلی آن جنبش 29 رأی کسب کردند. بیش از صد نفر از اعضای آن جنبش نیز توسط شورا که بدنه اجرائی النهضه قل مداد میشود انتخاب شدند. در روز دوم برگزاری کنگره، نمایندگان آییننامه و قطعنامهها را با اکثریت آرا تصویب کردند. به گفته «اسامه الصغیر» سخنگوی رسمی این جنبش قطعنامه تفکیک کارهای مرتبط با مسائل مذهبی جنبش از فعالیتهای سیاسی، با 90 درصد آرای اعضا به تصویب رسید. غنوشی در یک کنفرانس مطبوعاتی در جریان برگزاری کنگره اظهار کرد که کشتی النهضه باید همه را در درون خود جای دهد. او اظهار کرد که تونس باید به اندازه کافی برای تمام فرزندانش بزرگ باشد. او متعهد شد که تمام تلاش خود را برای اصلاحات انجام میدهد. او همچنین بهطور علنی اظهار کرد که فعالیتهای مرتبط با وعظ و اقدامات مذهبی و مدنی آن جنبش از فعالیتهای سیاسی بهطور کامل و انحصاری جدا میشوند و گامهایی در این راستا برداشته شده است. تصمیم به تفکیک فعالیتهای مذهبی و سیاسی النهضه باعث ایجاد پرسشهایی در میان ناظران سیاسی شده است. آنان درباره چگونگی اجرا و پیامدهای منطقهای این موضوع و اینکه آیا تمایل در میان اکثریت حامیان النهضه درباره این ایده وجود دارد یا خیر پرسشهایی را مطرح کردهاند. «عبدالحق الزموری»، پژوهشگر سیاسی تونسی، معتقد است که تصمیم اخیر کنگره برای آینده آن جنبش و تونس کلیدی بود. از سوی دیگر، او اشاره میکند که بدترشدن شرایط اقتصادی چالشهای پیشرو برای تصمیمگیرندگان تونسی را تشدید میکند. همچنین، بحرانهای منطقهای نیز تهدیداتی برای تونس خواهند بود. او باور دارد که جهان عرب یکپارچه نیست و اجماعی منطقهای درباره مداخله خارجی در کشورهایی که در آنها بهار عربی روی داده وجود ندارد. الزموری اشاره میکند تصمیم اخیر النهضه نشاندهنده آن است که وضعیت برای آن جنبش بهطور فزایندهای پیچیده شده بود و نتیجه آن، ناتوانی جنبش در پنجسال گذشته برای حلوفصل مشکلات سازمانی، سیاسی و عقیدتی بوده است. او باور دارد که النهضه با تصمیم اخیر قصد ایفای نقش در مدیریت مسائل دوران انتقالی را دارد، حال چه در قالب رهبری یک دولت یا بهعنوان یکی از شرکای مهم. تصمیم اخیر درباره جداسازی حوزه فعالیتهای این جنبش، پرسشهایی را درباره هویت بزرگترین جنبش اسلامی در تونس مطرح میکند. برخی از این موضوع شگفتزده شدند. آنان میگویند که احتمالا این موضوع نشانهای از تغییر یا تحول در هویت النهضه است که تحت فشارهای وارده برای بازتعریف دوباره ارتباط آن گروه با اخوانالمسلمین مصر صورت گرفته است؛ گروهی که در دو سال گذشته از سوی دولت مصر گروهی تروریستی شناخته شده است. الزموری باور دارد که تصمیم اخیر نشانهای از دوری النهضه از هویت اخوانی و نزدیکی بیشتر آن به هویت تونسی است. او باور دارد که رهبری النهضه تصمیم دارد تا تصویر ارائهشده از آن جنبش را تغییر دهد و میخواهد با سایر بازیگران سیاسی در داخل تونس و در عرصه بینالمللی همکاری بیشتری داشته باشد. او معتقد است که تصمیم اخیر جنبش اسلامی بخشی از یک بحث گستردهتر در تونس بر سر هویت فکری و عقیدتی النهضه است. «منجی باکر»، روزنامهنگار تونسی، اقدام اخیر النهضه را یک جهش کیفی در درون فعالیتهای آن جنبش سیاسی میداند. بااینحال، باور دارد که احتمالا این تصمیم سبب ایجاد شکاف در درون آن جنبش خواهد شد چراکه عدهای از اعضا احتمالا آن را «انکار ادبیات مستقر و شهدای جنبش» قلمداد خواهند کرد. درمقابل عدهای نیز به بحث النهضه پیرامون جداسازی اقدامات سیاسی و فعالیتهای خیریه و مذهبی آن گروه با دیده ظن و تردید مینگرند. «فتحی الایادی» اما در کنگره اظهار کرد که جنبش النهضه بهدنبال در پیشگیری رویکردی اصلاحطلبانه به سمت تخصصیترکردن عملکرد است. او اظهار کرد که النهضه، خواستار آن است که یک حزب سیاسی مدنی و دموکراتیک مبتنیبر هویت اسلامی خود باشد. این اظهارات نشان میدهند که آن جنبش نمیخواهد هویت و ایدههای اسلامی خود را کنار بگذارد. بااینحال باکر باور دارد که جدایی عمل سیاسی از وعظ مذهبی به معنای تأیید ضمنی حرکت النهضه در روند جداسازی اقدامات مذهبی و سیاسی است. او باور دارد که غنوشی رهبری تیزهوش است و متوجه تحولات منطقه شده و خود را با آن تطبیق داده است. واقعیت آن است که النهضه تاکنون موفق شده تصویری دیگر از اسلامگرایی را در خارج از تونس نشان دهد اما آیا این جنبش میتواند مردم تونس را در داخل آن کشور نیز متقاعد کند که تغییرات در درون آن جنبش واقعی هستند، آن هم با توجه به بیاعتمادی گستردهای که در میان تونسیها نسبت به النهضه به وجود آمده است. شاید آزمون بزرگ بعدی برای النهضه، انتخابات شهرداری در ماه مارس 2017 باشد. تا آن زمان باید منتظر ماند. منبع: اهرام ویکلی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.