چرا طراحی مد در ایران شکست خورد
1 پیشینه تاریخی مد و چرایی لزوم حمایت از تولیدکنندگان داخلی، بازنمایی و واکاوي علل منجر به شکست هر برند، بیشازپیش لازم و ضروري است. مضاف بر آنکه این الزام، بحث پدیدارشناسی و چیستی گونه موضوعی هر پدیده و برند را به میان میآورد، عوامل اجتماعی و روانشناسی هر شکست نیز باید مورد بررسی و نظر قرار گیرد. در 30 سال اخیر، شاهد ظهور و محو برندها، لیبلها و عناوین زیادي در صنعت پوشاك بودهایم. در صحبت با برخی از این برندها، این تفکر حادث میشود که این برندها خود به نوبه خود، از ابتداي شکلگیري، در تکاپوي ماراتنگونهاي برای بقاي خودشان قرار گرفته و گویی تلاش ایشان در توفانهاي سهمگین اقتصادي و اجتماعی، مثل غوطهوري در حال غرقشدن در دریا است. این مسئله با نگاه به ظهور و سقوط خیلی از ماركها و برندهاي لباس، مشابهتی بسیار زیاد همچون کارخانجات صنعتی در دورههاي پیشین و بهویژه در زمان دولت قبلی «که یکباره متولد و یکباره خاموش میشوند» را به ما نشان میدهند. این نگاه صنعتی، ابعاد دیگري را نیز باز مینمایاند که همانا، «روزمدارانه»، «روزمزد»واردیدن خیلی از مسائل، کوتاهدیدن خیلی افقها و مشکلات نزدیکبینی مدیران ارشد و وزیران و بههمینترتیب در سطوح پایینتر، روزانه رتقوفتقکردن امور، این نوع مشکلات یکباره ظهور و یکباره سقوط را به دنبال خواهد داشت. بیشازحد کوتاهوبلنددیدن افق تولیدي، در هر واحد و مجموعه تولیدي (مانند هر مجموعه صنعتی)، بیماري پنهان مدیریتیاي هست که قطعا بروز آن در هر واحد صنعتی و تولیدي کشور، میتواند به عنوان یک پارامتر منفی بسیار برجسته، همه مجموعه را تحتتأثیر قرار دهد و گاه منجر به سقوط آن مجموعه شود. 2 تصمیمات یکشبه، آنی و لحظهاي و محفلی حلکردن و ادارهکردن یک سیستم تولیدي، ازجمله مواردي است که مضاف بر مسائل قیدشده در سطور پیشین، میتوانند به زمینگیرکردن یک مجموعه تولیدي عمل کنند. مسئله دیگر، تولید بدون نام و ساخت و پخش کالاي خارجی ازسوی تولیدکننده توانمند داخلی و با برند و نام خارجی است. متأسفانه شاهد آن هستیم بهطور نمونه، کفشهایی که تولیدکنندگان داخلی تولید میکنند، آنها را علنا با نام یک برند خارجی تولید و آنها را پخش کرده و نام پیر و پرافتخار خود را حذف و نام برند جوان خارجی را جایگزین آن میکنند. واکاوي و یافتن علت، البته عجیبتر مینمایاند که مشتري داخلی و خریدار محترم، نام خارجی را کورکورانه پرستیده و فروشنده و تولیدکننده را حتی از نامبردن نام برند داخلی نهی میکند. به تعاقب در زمینه کیف، کفش و بهطور کلی پوشاك، این مسئله تا بدانجا پیش میرود که کالاي فاخر تولید داخلی حتما باید مهر تأیید نام برند خارجی را با خود یدك کشیده و روي نام خود ماسک آن را بچسباند تا بلکه بتواند بفروشد. گویی برند خارجی یک پارادایم یا یک ایدهآل پرفکسیونی جایگزین استاندارد بوده که هر برند داخلی باید با آن سنجیده شده و مورد قیاس قرار گیرد؛ درغیراینصورت هیچ خریداري حاضر به نگاه به آنها هم نیست، چه رسد به خریدشان.
بنابراین لزوم تزریق اعتمادبهنفس به مجموعههاي تولیدي داخلی، امري الزامآور و بسیار ضروري بوده که باید هم مسئولان در رسیدن به آن تلاش دوچندان داشته و هم در سویی دیگر، مخاطب و مصرفکننده جزء. در این زمینه کشور دوست و همسایه باید بسیار مورد الگوبرداري قرار گیرد. ترکیه با پیشینهاي بسیار خردتر از کشورمان، چه از لحاظ ظرافتهاي اجرائی براي تولید پوشاك و البسه و چه از لحاظ مدیریت کلان دولتی و کشوري، سیاستی بسیار پویاتر و دینامیکتر را نسبت به کشورمان دارد. این مسئله بهطوري است که صادرات پوشاك همواره به عنوان عاملی تعیینکننده براي ترکها مطرح است. مسئله دیگر خلاقیت است؛ عاملی که بسیار آزاردهنده بوده و ما را تبدیل به یک مصرفکننده نزدیک به صددرصدي کرده است؛ تقلید کورکورانه و بدون مطالعه تحقیقاتی و طراحیگونه و درنهایت شکست در گمنامی مطلق مسئله و دردي همگانی در صنعت پوشاك کشور است. طوري که نه نامی ماند و نامداري و نامنهادهاي. همگی با هم خسرالدنیا و الآخره... با بازنمایی پدیدههای منجر به شکست در صنعت مد، شباهتهای بیشماری را میان این پدیدهها و عوامل منجر به شکست واحدهای تولیدی و صنعتی درمییابیم. این عوامل و فاکتورهای مشترک، ارتباطی تنگاتنگ با تعریفهای اولیه غلط اقتصادی از یک پروژه صنعتی به همراه مطالعهنکردن دقیق موضوعه آن پروژه، پیش از شروع به کار آن پروژه دارند. این امر معمولا در فاز صفر اقتصادی پروژهها و برآورد فنی و مهندسی آن پروژههای واحدهای صنعتی واژهای به عنوان برآورد تلقی میشود. EPC- Engineering, procurement, and construction management که به معناي مهندسی، محاسبه و مدیریت منابع ساخت و تجهیز و بهرهوري یک واحد صنعتی است. در زمینه مد، واردات نهادهاي حکومتی و دولتی- بهویژه در دول قبلی - و انحصارا با مشارکت قانونی نهادهاي ذيصلاح و تساهلها و تسامحهاي متمم، همگی عواملی ویرانگر براي صنعت مد به شمار میرفت؛ وارداتی که بدون ابزارآلات و منابع مطالعاتی بوده و همه فقط بر راحتترین راه براي رسیدن به بازار هدف و ارضا و رفع حاجت مشتري داخلی تمرکز داشت. باشد که نگاه صنعتی به همراه دورنماي صادراتی بزرگ براي مسئولان و دستاندرکاران مدنظر قرار گیرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.