|

نسل بعدی هنرمندان ما چه كساني خواهند بود؟

سعید برآبادی

در شرایطی که احمدی‌نژاد یکان‌یکان وزرایش را از دست می‌داد، علی احمدی باقی ماند تا به یمن حضور او، کابینه دولت مهرپرور از رسمیت نیفتد. علی احمدی بعدها به طعنه این موضوع را به رئیس‌جمهورش یادآوری کرد که خوشحال است که حتی به‌عنوان یک عدد سرنوشت‌ساز، در کابینه مانده. حالا این خوشحالی‌های تک‌رقمی و تک‌ماده‌ای اندک‌اندک از دورنمای موسیقی به چشم می‌آیند و می‌شود دو روز بعد از مرگ خواننده‌ای به نام هادی پاکزاد از او سخن به میان آورد چراکه این شانس را داشته که پیش از مرگ، آلبومی مجاز روانه بازار کند و دیگر زیرزمینی نباشد. در پرتوی همین یادآوری است که سخن‌گفتن از هادی پاکزاد، شاید به‌مثابه بیان شرایط امروز موسیقی غیررسمی ایران در مقابل واژه امید باشد. آنچه مردم از صندوق انتخابات ریاست‌جمهوری سال 92 بیرون آوردند، امید به تغییر و بهبود شرایط بود، دراین‌میان اما هنرمندان بیشترین امیدواری را به روزهای پیش‌رو داشتند شاید به این خاطر که فنرِ خواسته‌های آنها در دولت نهم و دهم به حدی فشرده شده بود که دیگر جز امیدداشتن به تغییر مرام و مسلک شخص رئیس‌جمهور کار دیگری از عهده‌شان برنمی‌آمد. گفت‌وگوی صمیمانه‌ای در طول ماه‌های منتهی به خرداد 92 با هنرمندان گوشه‌گیر و بدون‌مجوزی داشتم که عموما حکایت از آن داشت که آنها منتظر گشوده‌شدن دری تازه هستند اما حالا که سه سال از آن روزها گذشته، این در و میزان گشودگی آن محل سؤال و محل تردید است. لغو گسترده کنسرت‌ها، عدم صدور مجوز برای خواننده‌هایی که در طول این سال‌ها موسیقی و کلامشان را آن‌قدر تعدیل کردند تا صفت مجاز پیدا کنند و حتی حذف عمدی و غیرعمدی بزرگان موسیقی سنتی... همه‌وهمه به آنها یادآوری می‌کند که این تنها سیستم دولتی اداره و نظارت موسیقی در کشور نبوده که در طول این سال‌ها، مانع از هنرنمایی آنها شده، بلکه کار در جای دیگری گره خورده. نمونه هادی پاکزاد، مثال روشنی بر همین وضع است؛ او نوازنده، آهنگ‌ساز، شاعر و خواننده بود، جمعیتی قابل‌توجه هوادار داشت و از همه مهم‌تر اینکه برخلاف بسیاری از هنرمندان این عرصه، نان خود را از طریق رشته تخصصی‌اش یعنی معماری و ساخت‌وساز تأمین می‌کرد و نه از راه انتشار آلبوم. در چنین شرایطی که سبک موسیقی او، یعنی راک، جز در موارد مثله‌شده و تقلیل‌یافته قابلیت برگزاری کنسرت یا دریافت مجوز آلبوم را ندارد، با آن همه امید چه باید می‌کرد؟ درباره علت‌های مرگ هادی پاکزاد، حرف‌های بسیاری به میان آمده که مطمئنا هیچ‌کدام زیبنده او که دیگر در میان ما نیست، نخواهد بود اما سؤال اینجاست که آیا نمی‌توان سرخوردگی و افسردگی او را نشانه‌ای از ناامیدی مطلق موسیقی راک برای زندگی مجاز و قابل‌احترام در داخل کشور دانست؟ این نوشته نه قصد دفاع از روش زندگی و مرگ پاکزادرا دارد و نه کاری به کار سیاست‌گذاران کلان حوزه موسیقی کشور. شاید کلهر و ناظری با لغو کنسرت‌هایشان بتوانند مخاطب خود را در شهرهای دیگر یا در آن‌سوی آب‌ها یا حتی از طریق فروش آلبوم نگه دارند اما آیا می‌توان در مورد موسیقی راک که هنوز آنچنان به گوش مخاطب نرسیده و با آن الفتی پیدا نکرده است، به چنین راهکاری امیدوار بود؟ تازه اگر این‌طور باشد، آیا این به معنای چوب حراج‌زدن به سرمایه موسیقایی کشور نیست که جوانانی مثل پاکزاد را راهی همان راهی کنیم که پیش‌تر، بسیاری دیگر را به آن‌سو فرستاده‌ایم؟ سیاست متولیان حوزه موسیقی هرچه باشد، در آیینه تاریخ مورد قضاوت قرار خواهد گرفت اما ایجاد امید دور از دسترس و شاید تا حدودی واهی، سرخوردگی و افسردگی یک نسل را رقم خواهد زد؛ نسلی که در شهرهای کوچک و بزرگ ایران، با پس‌انداز اندکشان، گیتاری برقی یا درامزی ارزان‌قیمت می‌خرند و آنچه را در آکادمی‌های رسمی و غیررسمی موسیقی آموخته‌‌اند با کلام فارسی خود همراه می‌کنند تا بلکه بتوانند دیدگاهشان را به زندگی، دنیا و ارزش‌های آن، بیانی دوباره کنند و اگر اینها هنرمندان نسل بعد نیستند، پس هنرمندان نسل بعد چه کسانی خواهند بود؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.