|

این 18 نفر

علي شفيعي . مدرس و پژوهشگر

مجلس دهم در میان بیم‮ها و امیدها و چالش‮ها و نیازهای فراوان و انباشته‮شده در حوزه‮های تقنینی و نظارتی، کار خود را آغاز کرد. این مجلس که برایند دغدغه‮های تازه مردم است، ویژگی‮های بسیاری دارد که یکی از مهم‮ترین آنها، میزان حضور زنان در این مجلس است. مجلس دهم با رکوردشکنی حضور زنان در مجالس پس از انقلاب، هم مفهوم موافق دارد و هم مفهوم مخالف. مفهوم مخالف آن، ناامیدی قشر زنان از پیگیری مطالباتشان به وسیله مردان در مجالس پیشین است و مفهوم موافق آن، روی‮آوردن به نظریه تأثیر جنسیت در تقنین و نظارت‮هاست و به‮همین‮دلیل آنها در تلاش برای تقویت حجم حضور زنان در مجلس دهم برآمدند. حضور 81 زن از زنان نخبه و تحصیل‮کرده و ان‌شاءالله تأثیرگذار، هم فرصت است و هم تهدید که باید این فرهیختگان تلاش کنند تا این رکورد حضور را در طریق فرصت قرار دهند و با چانه‮زنی و لابیگری‮های منطقی و حساب‮شده، از آن به نفع جامعه زنان که به‮یقین در کل جامعه اثرگذار است، بهره بگیرند. دعوت به تدبیر فرصت‮ها با ادبیات مختلفی در آموزه‮های دینی ما آمده است. گاه ما را از عواقبش ترسانده‮اند و دیگر گاه ما را به قدردانی آن فرصت‮ها دعوت کرده‮اند. گاه به ما گفته‮اند: «إضاعه الفرصه غصه: ضایع‮کردن فرصت‮ها اندوه به دنبال دارد» و گاه دستور داده‮اند: «بادر الفرصه قبل أن تكون غصه: قدر فرصت‮ها را بدانید و از آنها استفاده کنید، پیش از آنکه اندوهناک شوید». گاه قدرناشناسی فرصت‮ها را تفریط دانسته‮اند: «وإياك والتفريط عند إمكان الفرصه، فإنه ميدان يجري لاهله بالخسران.» دیگر گاه به این واقعیت که «زمان منتظر کسی نمی ماند» ما را ارجاع داده‮اند: «و من انتظر بمعاجله الفرصه مؤاجله الاستقصاء سلبته الايام فرصته: هركس كه فرصت را به امید فردایی بهتر از دست بدهد زمانه فرصت را از او برباید»؛ چراکه: «من شأن الايام السلب وسبيل الزمن الفوت». زنان محترمی که توفیق نمایندگی مجلس را پیدا کرده‮اند باید قدردان این فرصت باشند و آن را به‮درستی مدیریت کنند تا بیشترین استفاده را از این زمان اندک-چهار سال- ببرند. توصیه‮ای که شاعره فرهیخته پروین اعتصامی آن را به زیبایی به تصویر کشیده است: جهد را بسیار كن، عمر اندكی است/ كار را نیكو گزین فرصت یكی است // كاردانان چو رفو آموختند/ پاره‌های وقت برهم دوختند // عمر را باید رفو با كار كرد/ وقت كم را با هنر، بسیار كرد. این امر مبارک -حضور قابل توجه زنان در مجلس دهم- را بهانه قرار دادم تا نکاتی چند را با ایشان و دیگر منتخبان مجلس دهم در میان بگذارم. تلاش در فهم درست نیازها و دغدغه‮های زنان، یکی از مسائل مهم در عرصه تقنین که شانه ‮به ‮شانه اجتهاد و استنباط می‮زند، موضوع‮شناسی، یا به بیانی دیگر، فهم درست چالش‮ها و دغدغه‮هاست. چه بسیار قوانینی که در این سی‮و‮اندی سال در همین مجلس تصویب شد که به دلیل آنکه یا موضوع‮شناسی دقیقی در آن انجام نشده بود یا به جهت آنکه زاییده نگاه‮های خاصی بود، مصداق آن مَثَل شد که «از قضا سرکنگبین صفرا فزود». قانون‮گذاری اولین شأن و مهم‮ترین وظیفه نمایندگان است که این وظیفه، مقدمات و لوازمی دارد که اولین لازمه آن، فهم درست نیازها و دغدغه‮ها از یک سو و اولویت‮بندی و اهمیت‮شناسی آنها از سوی دیگر است. نمایندگان محترم مجلس حداقل در مباحث مرتبط با حوزه زنان و چالش‮ها و دغدغه‮های ایشان، الان می‮توانند از ظرفیت حضور زنان این دوره که با تخصص‮های متفاوت و از فرهنگ‮های گوناگونی در مجلس حضور یافته‮اند، بهره گرفته و تلاش مضاعفی در بازخوانی پاره‮ای از قوانین چالش‮برانگیز پیشین به همراه همکاران زن در این مجلس به خرج دهند. چه کسی است که نداند ما در حوزه قوانین ناظر به اشتغال زنان؛ ازدواج و خانواده؛ مدیریت‮های سیاسی و اجتماعی؛ عرصه‮های علمی و پژوهشی با نگاه‮های جنسیتی در تصویب برخی قوانین پیشین مواجه بودیم که آثار زیان‮بار آنها را الان مشاهده می‮کنیم. این نکته وظیفه زنان این دوره مجلس را به دلیل انتظاراتی که در زنان و دختران جامعه ایجاد شده، بیش‮از‮پیش بالا برده است که البته به گمان حقیر، حداقل انتظاری است که می‮توان از ایشان داشت. حضور فعالانه و تأثیر‮گذار در قانون‮گذاری: عطف به نکته اول از این 81 نفر انتظار فراوانی می‮رود که در قانون‮گذاری و بسترسازی برای تقنین -حدأقل مرتبط به حوزه زنان - حضوری فعال داشته باشند. حضور فعال ایشان دو ره‮آورد مهم را می‮تواند به همراه داشته باشد: الف) زمینه‮سازی برای حضور زنان بیشتری در دوره‮های بعدی مجلس؛ ب) تحمیل حضور مفید خویش در بسیاری از عرصه‮های ممنوعه همانند ریاست‮جمهوری. حضور این میزان از زنان جامعه در مجلس با توجه به جامعه 30 میلیونی زنان و دختران این مملکت، چندان رضایت‮بخش نیست؛ گرچه در مقایسه با مجالس پیشین گامی به پیش است؛ اما این منتخبان می‮توانند با حضوری تأثیرگذار و پرهیمنه، دو نکته فوق را تأمین کنند. در اینجا سخن از سهم‮خواهی جنسیتی نیست - گرچه همان هم قابل دفاع است - بلکه سخن از بهره‮گیری از ظرفیت نیمی از جامعه پیرامونی ماست که به دلایل متعددی در این سه دهه از تمام ظرفیت ایشان بهره گرفته نشده است. زنان مجلس دهم باید تلاش کنند با ارائه طرح‮های تاثیرگذار در پیشرفت و تثبیت جایگاه زنان در جامعه از طریق مشورت‮گرفتن از صاحب‮نظران و آشنایان با حقوق زنان در حوزه و دانشگاه از سایه بیرون بیایند و حضوری ملموس داشته باشند و به بیان دیگر از حالت انفعالی فاصله بگیرند و حضوری فعال داشته باشند. نظارت بر اجرای صحیح و عادلانه مصوبات و قوانین: نکته دیگری که از زنان منتخب ملت انتظار می رود نظارت بر حسن اجرا و عدالت اجرائی است. چه بسیار مصوباتی که با تمام نواقص‮شان اگر عادلانه اجرا می‮شدند، الان حضوری تأثیرگذارتر برای زنان و دختران این جامعه به همراه داشت. یکی از مهم‮ترین وظایف نمایندگان نظارت بر اجراي قوانین و جلوگیری از عملیاتی‮شدن آیین‮نامه‮ها و قوانین غیرمصوب از ناحیه نمایندگان محترم مجلس است. روشن است که نهادها - چه امنیتی و چه انتظامی؛ چه آموزشی و چه پژوهشی- نمی‮توانند دست به تنظیم آیین‮نامه و قوانینی عمومی و فرادستگاهی بزنند که از مجرای مجلس نگذشته‮اند یا در مقام تهدید و تحدید قوانین مصوب مجلس باشند و چه بسیار که این اتفاق رخ می‮دهد که حجم فراوانی از آنها نیز مرتبط با زندگی زنان و دختران این جامعه است. این انتظار که این نمایندگان زن در این حوزه نیز حضوری مهم داشته باشند، نه خلاف وظایف نمایندگی ایشان است و نه سنگین‮کردن بار وظایف ایشان. امید که مجلس دهم و به ویژه حضور فعال این 81 نفر نه‮تنها خاطره خوش مجلس اول را از ذهن‮ها بزداید؛ بلکه ضرب‮المثلی برای مجالس آینده باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.