این 18 نفر
علي شفيعي . مدرس و پژوهشگر
مجلس دهم در میان بیمها و امیدها و چالشها و نیازهای فراوان و انباشتهشده در حوزههای تقنینی و نظارتی، کار خود را آغاز کرد. این مجلس که برایند دغدغههای تازه مردم است، ویژگیهای بسیاری دارد که یکی از مهمترین آنها، میزان حضور زنان در این مجلس است. مجلس دهم با رکوردشکنی حضور زنان در مجالس پس از انقلاب، هم مفهوم موافق دارد و هم مفهوم مخالف. مفهوم مخالف آن، ناامیدی قشر زنان از پیگیری مطالباتشان به وسیله مردان در مجالس پیشین است و مفهوم موافق آن، رویآوردن به نظریه تأثیر جنسیت در تقنین و نظارتهاست و بههمیندلیل آنها در تلاش برای تقویت حجم حضور زنان در مجلس دهم برآمدند. حضور 81 زن از زنان نخبه و تحصیلکرده و انشاءالله تأثیرگذار، هم فرصت است و هم تهدید که باید این فرهیختگان تلاش کنند تا این رکورد حضور را در طریق فرصت قرار دهند و با چانهزنی و لابیگریهای منطقی و حسابشده، از آن به نفع جامعه زنان که بهیقین در کل جامعه اثرگذار است، بهره بگیرند. دعوت به تدبیر فرصتها با ادبیات مختلفی در آموزههای دینی ما آمده است. گاه ما را از عواقبش ترساندهاند و دیگر گاه ما را به قدردانی آن فرصتها دعوت کردهاند. گاه به ما گفتهاند: «إضاعه الفرصه غصه: ضایعکردن فرصتها اندوه به دنبال دارد» و گاه دستور دادهاند: «بادر الفرصه قبل أن تكون غصه: قدر فرصتها را بدانید و از آنها استفاده کنید، پیش از آنکه اندوهناک شوید». گاه قدرناشناسی فرصتها را تفریط دانستهاند: «وإياك والتفريط عند إمكان الفرصه، فإنه ميدان يجري لاهله بالخسران.» دیگر گاه به این واقعیت که «زمان منتظر کسی نمی ماند» ما را ارجاع دادهاند: «و من انتظر بمعاجله الفرصه مؤاجله الاستقصاء سلبته الايام فرصته: هركس كه فرصت را به امید فردایی بهتر از دست بدهد زمانه فرصت را از او برباید»؛ چراکه: «من شأن الايام السلب وسبيل الزمن الفوت». زنان محترمی که توفیق نمایندگی مجلس را پیدا کردهاند باید قدردان این فرصت باشند و آن را بهدرستی مدیریت کنند تا بیشترین استفاده را از این زمان اندک-چهار سال- ببرند. توصیهای که شاعره فرهیخته پروین اعتصامی آن را به زیبایی به تصویر کشیده است: جهد را بسیار كن، عمر اندكی است/ كار را نیكو گزین فرصت یكی است // كاردانان چو رفو آموختند/ پارههای وقت برهم دوختند // عمر را باید رفو با كار كرد/ وقت كم را با هنر، بسیار كرد. این امر مبارک -حضور قابل توجه زنان در مجلس دهم- را بهانه قرار دادم تا نکاتی چند را با ایشان و دیگر منتخبان مجلس دهم در میان بگذارم. تلاش در فهم درست نیازها و دغدغههای زنان، یکی از مسائل مهم در عرصه تقنین که شانه به شانه اجتهاد و استنباط میزند، موضوعشناسی، یا به بیانی دیگر، فهم درست چالشها و دغدغههاست. چه بسیار قوانینی که در این سیواندی سال در همین مجلس تصویب شد که به دلیل آنکه یا موضوعشناسی دقیقی در آن انجام نشده بود یا به جهت آنکه زاییده نگاههای خاصی بود، مصداق آن مَثَل شد که «از قضا سرکنگبین صفرا فزود». قانونگذاری اولین شأن و مهمترین وظیفه نمایندگان است که این وظیفه، مقدمات و لوازمی دارد که اولین لازمه آن، فهم درست نیازها و دغدغهها از یک سو و اولویتبندی و اهمیتشناسی آنها از سوی دیگر است. نمایندگان محترم مجلس حداقل در مباحث مرتبط با حوزه زنان و چالشها و دغدغههای ایشان، الان میتوانند از ظرفیت حضور زنان این دوره که با تخصصهای متفاوت و از فرهنگهای گوناگونی در مجلس حضور یافتهاند، بهره گرفته و تلاش مضاعفی در بازخوانی پارهای از قوانین چالشبرانگیز پیشین به همراه همکاران زن در این مجلس به خرج دهند. چه کسی است که نداند ما در حوزه قوانین ناظر به اشتغال زنان؛ ازدواج و خانواده؛ مدیریتهای سیاسی و اجتماعی؛ عرصههای علمی و پژوهشی با نگاههای جنسیتی در تصویب برخی قوانین پیشین مواجه بودیم که آثار زیانبار آنها را الان مشاهده میکنیم. این نکته وظیفه زنان این دوره مجلس را به دلیل انتظاراتی که در زنان و دختران جامعه ایجاد شده، بیشازپیش بالا برده است که البته به گمان حقیر، حداقل انتظاری است که میتوان از ایشان داشت. حضور فعالانه و تأثیرگذار در قانونگذاری: عطف به نکته اول از این 81 نفر انتظار فراوانی میرود که در قانونگذاری و بسترسازی برای تقنین -حدأقل مرتبط به حوزه زنان - حضوری فعال داشته باشند. حضور فعال ایشان دو رهآورد مهم را میتواند به همراه داشته باشد: الف) زمینهسازی برای حضور زنان بیشتری در دورههای بعدی مجلس؛ ب) تحمیل حضور مفید خویش در بسیاری از عرصههای ممنوعه همانند ریاستجمهوری. حضور این میزان از زنان جامعه در مجلس با توجه به جامعه 30 میلیونی زنان و دختران این مملکت، چندان رضایتبخش نیست؛ گرچه در مقایسه با مجالس پیشین گامی به پیش است؛ اما این منتخبان میتوانند با حضوری تأثیرگذار و پرهیمنه، دو نکته فوق را تأمین کنند. در اینجا سخن از سهمخواهی جنسیتی نیست - گرچه همان هم قابل دفاع است - بلکه سخن از بهرهگیری از ظرفیت نیمی از جامعه پیرامونی ماست که به دلایل متعددی در این سه دهه از تمام ظرفیت ایشان بهره گرفته نشده است. زنان مجلس دهم باید تلاش کنند با ارائه طرحهای تاثیرگذار در پیشرفت و تثبیت جایگاه زنان در جامعه از طریق مشورتگرفتن از صاحبنظران و آشنایان با حقوق زنان در حوزه و دانشگاه از سایه بیرون بیایند و حضوری ملموس داشته باشند و به بیان دیگر از حالت انفعالی فاصله بگیرند و حضوری فعال داشته باشند. نظارت بر اجرای صحیح و عادلانه مصوبات و قوانین: نکته دیگری که از زنان منتخب ملت انتظار می رود نظارت بر حسن اجرا و عدالت اجرائی است. چه بسیار مصوباتی که با تمام نواقصشان اگر عادلانه اجرا میشدند، الان حضوری تأثیرگذارتر برای زنان و دختران این جامعه به همراه داشت. یکی از مهمترین وظایف نمایندگان نظارت بر اجراي قوانین و جلوگیری از عملیاتیشدن آییننامهها و قوانین غیرمصوب از ناحیه نمایندگان محترم مجلس است. روشن است که نهادها - چه امنیتی و چه انتظامی؛ چه آموزشی و چه پژوهشی- نمیتوانند دست به تنظیم آییننامه و قوانینی عمومی و فرادستگاهی بزنند که از مجرای مجلس نگذشتهاند یا در مقام تهدید و تحدید قوانین مصوب مجلس باشند و چه بسیار که این اتفاق رخ میدهد که حجم فراوانی از آنها نیز مرتبط با زندگی زنان و دختران این جامعه است. این انتظار که این نمایندگان زن در این حوزه نیز حضوری مهم داشته باشند، نه خلاف وظایف نمایندگی ایشان است و نه سنگینکردن بار وظایف ایشان. امید که مجلس دهم و به ویژه حضور فعال این 81 نفر نهتنها خاطره خوش مجلس اول را از ذهنها بزداید؛ بلکه ضربالمثلی برای مجالس آینده باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.