|

هفت‌خوان هملت کار محمدجواد سجادی

بدون پرسش

رضا آشفته

هفت‌خوان هملت کاری از محمدجواد سجادی با رویکرد ایرانی اجرا می‌شود. اینکه بخواهیم یک متن تراژدی را به شکل پارودی (نقیضه‌نمایی و هجوکردن یک وضعیت جدی) کار کنیم، بدون اشکال است اما مهم‌تر این است که از این منظر باید بتوانیم مکاشفه تازه‌ای را پیش‌روی مخاطبان قرار دهیم که آنها ضمن پذیرندگی این رویکرد بتوانند با مشاهده کنشی متفاوت، دچار دگرگونی شوند؛ چنانچه اجرای هملت اوستر مایر آلمانی در جشنواره فجر با چیره‌شدن وضعیت کمیک بر تراژیک، دنیای جنون‌زده‌ای را نمایان می‌کرد که در آن انتقام‌جویی هملت را زیر سؤال می‌برد. اجرای هفت‌خوان سجادی در ایجاد، ارائه و بهره‌وری از تکنیک‌های نمایشی به‌ویژه نقالی و روحوضی موفق می‌نماید اما اینکه در این رویکرد اندیشه و معنایی هم باشد، متأسفانه دریغ از نکته‌ای که ما را درگیر خود کند. درحالی‌که می‌توانست در ژرف ساخت هم به دنبال مکاشفه‌ای باشد که ما را هم به کشف‌کردن دعوت کند. رابرت ویلسون، طراح و کارگردان نامی جهان دراین‌باره می‌گوید: «وقتی کاری برای تئاتر انجام می‌دهم، سعی می‌کنم ابتدا ساختار کلی را بسازم، می‌توانم در کمتر از یک دقیقه ساختار هر کاری که انجام داده‌ام را برای شما بگویم. همیشه سعی می‌کنم آن چیز کلی و عظیم را ببینم. مهم نیست که شما ساختار موسیقی موتزارت را بفهمید، مهم این است که چگونه آن موسیقی را بنوازید، اما بدون ساختار، احتمالا آن قطعه موسیقی نوشته نمی‌شد. وقتی من ساختاری دارم، برای پرکردن آن آزادترم. تئاتر ابتدا باید از یک چیز بگوید و بعد ‌میلیون‌ها چیز به آن اضافه شود، اگر در ابتدا یک چیز نباشد، بسیار پیچیده خواهد شد». او می‌افزید: «هملت باید از یک چیز بگوید و شما باید کلیت را سریع دریابید، سپس می‌توانید آن را به چند بخش تقسیم کنید، مانند بدن انسان؛ رمز و راز زیر سطح است. سطح، پوست است و زیر پوست، شما گوشت و استخوان‌ها را دارید، بنابراین من با سطح آغاز می‌کنم، چیزی بسیار ساده. هرچه پیش می‌روم به پیچیدگی‌های بیشتری می‌رسم». نتیجه آنکه؛ «اگر شما پس از مدت‌‌ طولانی تمرین به سطح بازگردید، سطح طور دیگر به نظر می‌رسد؛ شما کماکان سعی دارید آن را ساده نگه دارید اما طنین متفاوتی خواهد داشت زیرا شما روند تمرین و روند گذار از پوست به گوشت و استخوان را در کارتان طی کرده‌اید». سجادی جوان نیز در شناخت نقالی و به‌کارگیری‌اش برای ایجاد یک فضای مینی‌مالیستی موفق است چون خط روایت در آن حفظ خواهد شد. همچنین تقلید از آنچه باید، به هجوشدن آدم‌ها و موقعیت‌ها می‌انجامد و در آن طنز و کمدی اتفاق می‌افتد و این هم به زیبایی انجام شده است اما پرسش اساسی در اینجاست که در چگونگی اجرا، حرکت و خلاقیت دیده می‌شود اما در چرایی آن هیچ اتفاقی به چشم نمی‌آید. ما ایرانی‌ها در ارائه پرسش سهل‌انگاریم و این ما را به زمین خواهد زد!!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.