|

انتخاب هیأت‌رئیسه موقت مجلس دهم

موازنه شفاف شد

مهدی قدیمی

مجلس دهم، دیروز با انتخاب مجدد علی لاریجانی به‌عنوان رئیس و همچنین انتخاب اعضای هیأت‌رئیسه موقت، کار خود را رسما آغاز کرد. رقابت عارف و لاریجانی که در دو ماه گذشته، بخش قابل‌توجهی از اخبار سیاسی را تحت‌الشعاع خود قرار داده بود، ساعت 8:30 صبح دیروز، با اعلام هاشم زایی که در جایگاه رئیس سنی جلسه نشسته بود، در صحن مجلس آغاز شد. او اولین دستور کار جلسه را انتخاب رئیس موقت اعلام کرد و فاطمه حسینی به‌عنوان دبیر هیأت‌رئیسه سنی، اسامی نامزدها را این‌گونه اعلام کرد: «جناب آقای دکتر علی لاریجانی و جناب آقای دکتر محمدرضا عارف». او لحظاتی بعد با قید واژه «تَکرار می‌کنم»، اسامی نامزدها را این‌گونه اعلام کرد: «آقای دکتر محمدرضا عارف و آقای دکتر علی لاریجانی». این سبک معرفی نامزدهای ریاست توسط حسینی، لحظاتی فضای مجلس را در آغاز کار تغییر داد و با لبخند نمایندگان همراه شد. گلدان‌های رأی بین نمایندگان به گردش درآمد و پس از جمع‌کردن آرای ریاست موقت، نام نامزدهای نایب‌رئیسی مجلس نیز به این شرح اعلام شد: مسعود پزشکیان، علی مطهری، محمد دهقانی و حمیدرضا حاج‌بابایی؛ دو نفر از فراکسیون امید و دو نفر از فراکسیون اصولگرایان. در این دقایق، تعداد نمایندگان حاضر در صحن، 276 نفر اعلام شد و چند دقیقه بعد یعنی ساعت 8:50، اشاره‌های نمایندگانی که در هیأت‌رئیسه مشغول شمارش رأی‌ها بودند، زمزمه‌ها را دهان‌به‌دهان به جایگاه خبرنگاران رساند: لاریجانی برنده شده است. پنج دقیقه بعد هاشم‌زایی نتیجه نهایی انتخابات رئیس موقت را اعلام کرد که بر این اساس علی لاریجانی، 173 رأی و دکتر عارف، 103 رأی به دست آورده بودند. این آرا به اضافه پنج رأی سفید، از جمع 281 نماینده‌ای که در نهایت رأی خود را به گلدان‌ها انداخته بودند، به دست آمده بود. تشویق عارف در صحن علنی لحظاتی بعد از اعلام این نتیجه و درحالی‌که جمعی از نمایندگان مشغول تبریک‌گفتن به لاریجانی بودند، ناگهان دوربین‌ها به یک سو نشانه رفت و صدای شاترها توجه همه را به صندلی عارف جلب کرد. او از جای خود بلند شده بود و به سمت صندلی لاریجانی می‌رفت، چند لحظه بعد دو رقیب مشغول بوسیدن یکدیگر بودند و هیجان این حرکت آن‌قدر نمایندگان را غافلگیر کرد که صدای کف‌زدن و تشویق نمایندگان برای لحظاتی در صحن طنین انداخت. پس از این دقایق و درحالی‌که آرای نواب رئیس در حال شمارش بود، اسامی نامزدهای احراز پست دبیری هیأت‌رئیسه نیز به این شرح اعلام شد: سبحانی‌فر، حسین‌زاده، وکیلی، سیدفرید موسوی، جلودارزاده و امیری خامکانی از فراکسیون امید و امیرآبادی فراهانی، قاضی‌زاده‌هاشمی، رنجبرزاده، پاپی‌زاده، موسوی‌لارگانی و کاتب از فراکسیون اصولگرایان. پس از جمع‌آوری آرای نمایندگان برای انتخاب دبیران هیأت‌رئیسه، نام شش نامزد احراز پست نظارت هیأت‌رئیسه هم به این شرح اعلام شد: بهروز نعمتی، ناصری‌نژاد و آشوری‌تازیانی از فراکسیون اصولگرایان و محمدقسیم عثمانی، پروانه مافی و عبدالرضا هاشم‌زایی از فراکسیون امید. ترکیب هیأت‌رئیسه موقت از پایان آخرین رأی‌گیری تا زمانی که نتایج اعلام شد، بیش از یک ساعت به طول انجامید و در این میان تنها خبر انتخاب پزشکیان و دهقانی به‌عنوان نواب رئیس از میان نمایندگان به خبرنگاران رسید. ساعت 10 صبح بود که هاشم‌زایی بالاخره نتایج نهایی شمارش آرای هیأت‌رئیسه را اعلام کرد و بر این اساس، مسعود پزشکیان با 154 رأی به‌عنوان نایب‌رئیس اول و محمد دهقانی با 136 رأی به‌عنوان نایب‌رئیس دوم انتخاب شدند. علی مطهری با 4 رأی اختلاف یعنی 132 رأی و حاج‌بابایی با 122 رأی از نایب‌رئیسی بازماندند. همچنین نتیجه شمارش آرای دبیران هیأت‌رئیسه نیز به این شرح اعلام شد: غلامرضا کاتب 161 رأی، امیرحسین قاضی‌زاده‌هاشمی 146 رأی، اکبر رنجبرزاده 137 رأی، عبدالکریم حسین‌زاده 131 رأی، حجت‌الاسلام موسوی‌لارگانی 131 رأی و امیرآبادی فراهانی 130 رأی. در این رأی‌گیری، محمدعلی وکیلی با 118 رأی، سهیلا جلودارزاده با 117 رأی، رمضانعلی سبحانی‌فر با 116 رأی، عباس پاپی‌زاده با 111 رأی، فرید موسوی با 100 رأی و دکتر امیری‌خامکانی با 92 رأی از راهیابی به هیأت‌رئیسه بازماندند. همچنین در رأی‌گیری برای نظار هم بهروز نعمتی با 175 رأی، آشوری با 168 رأی و محمد قسیم عثمانی با 138 رأی به‌عنوان ناظران هیأت‌رئیسه انتخاب شدند و ناصری‌نژاد با 119 رأی، مافی با 105 رأی و هاشم‌زایی با 76 رأی از راهیابی به هیأت‌رئیسه موقت بازماندند. هر طیف چند کرسی گرفت؟ آنچه پس از این انتخابات، به دستمایه نقد و بررسی سایت‌ها تبدیل شد، وزن‌کشی گروه‌های سیاسی در هیأت‌رئیسه موقت بود. هرچند 103 رأی عارف نشان می‌داد که حداقل 20 نفر از اعضای فراکسیون امید، رأی خود را به نام لاریجانی به صندوق انداخته‌اند و این مسئله موردانتقاد برخی از اعضای این فراکسیون نیز قرار گرفت، اما تحلیل آرای اصولگرایانی که موفق به راهیابی به هیأت‌رئیسه شده بودند، احتمال سهم‌گیری اصولگرایان از تیم لاریجانی برای حمایت در انتخاب رئیس را افزایش می‌داد. براساس نتایج به‌دست‌آمده در انتخابات هیأت‌رئیسه، اصولگرایانی که در مجلس نهم در تیم حداد و مقابل تیم لاریجانی تعریف می‌شدند، در قبال رأی‌دادن به ریاست لاریجانی توانسته بودند از 11 کرسی باقی‌مانده هیأت‌رئیسه، یک کرسی نایب‌رئیسی و چهار کرسی دبیری را به دست آورند. این در حالی بود که کرسی نایب‌رئیسی دهقان با اختلاف چهار رأی بیشتر از مطهری به دست آمد و احتمال ازدست‌رفتن این کرسی در انتخابات هیأت‌رئیسه دائم که هفته آینده برگزار می‌شود، وجود دارد. از سوی دیگر فراکسیون امید که هزینه رقابت با لاریجانی را قبول کرد نیز توانست یک کرسی نایب‌رئیسی و دو کرسی از هیأت‌رئیسه را به دست بیاورد و لاریجانی هم به‌جز به‌دست‌آوردن کرسی ریاست، سه کرسی دیگر از هیأت‌رئیسه را به تیم خود اختصاص داد. پایه کدام کرسی‌ها لرزان است؟ اما به نظر می‌رسد به‌جز صندلی نایب‌رئیسی دهقان که در معرض تهدید قرار دارد، از جمع چهار دبیر هیأت‌رئیسه که چهره‌های نزدیک به جبهه پایداری هستند نیز در انتخابات هیأت‌رئیسه دائم که هفته آینده برگزار می‌شود، یک یا دو نفر جای خود را به چهره‌های دیگر بدهند. چراکه تا هفته آینده با پایان بازشماری آرای تبریز، محمدحسین فرهنگی، به‌عنوان دست راست لاریجانی در هیأت‌رئیسه مجالس هشتم و نهم، می‌تواند یکی از گزینه‌های جدی ورود به هیأت‌رئیسه باشد و چون آرای او از سبد رأی اصولگرایان می‌آید، می‌تواند منجر به حذف یکی از چهار اصولگرای هیأت‌رئیسه شود. به‌جز فرهنگی، یکی دیگر از تبریزی‌هایی که در صورت تأیید آرای او می‌تواند باز هم سودای حضور در هیأت‌رئیسه داشته باشد، علیرضا منادی است. هرچند او به اندازه فرهنگی شانس ورود به هیأت‌رئیسه را ندارد، اما به‌هرحال می‌تواند جای یکی دیگر از اصولگرایان هیأت‌رئیسه را بگیرد. اگر این دو چهره به هیأت‌رئیسه دائمی راه پیدا کنند، سهم تیم لاریجانی از سه کرسی به پنج کرسی افزایش می‌یابد و نزدیکان جبهه پایداری، با کاهش دو جایگاه در هیأت‌رئیسه، به موقعیتی برابر با لیست امید خواهند رسید. جای خالی زنان و سهم اقلیت‌های مذهبی اما یکی از نکات قابل‌تأمل درباره لیست امیدی‌هایی که به هیأت‌رئیسه راه یافته‌اند، این بود که به‌جز پزشکیان که به نظر می‌رسد آرای بخش‌هایی از اصولگرایان میانه‌رو را نیز داشته، دو چهره دیگر یعنی عبدالکریم حسین‌زاده و محمدقسیم عثمانی، از اقلیت‌های مذهبی هستند. اینکه دو عضو اقلیت فراکسیون امید به هیأت‌رئیسه راه یافته‌اند و درنظرگرفتن اینکه هردو این منتخبان، کُرد هستند، از ویژگی‌های جالب لیست امیدی‌های هیأت‌رئیسه است. اما دراین‌میان، یک جای خالی خاص هم در هیأت‌رئیسه به چشم می‌خورد. درحالی‌که همه 16 زن فعلی حاضر در مجلس عضو فراکسیون امید هستند و بعد از تأیید انتخابات تبریز و ورود زهرا ساعی این عدد به 17 می‌رسد و البته همچنان خرده امیدهایی برای بازگشت خالقی و رسیدن این عدد به 18 وجود دارد، این جمع زنانه هیچ سهمی از کرسی‌های هیأت‌رئیسه به دست نیاورده است. از آنجا که اصولگرایان در جمع خود در بهارستان هیچ زنی را ندارند، طبیعتا در انتخابات هفته آینده، نامزد زن نخواهند داشت. اما لیست امیدی‌ها که روز گذشته دو کاندیدای زن برای احراز پست‌های دبیری و نظارت معرفی کرده و ناکام مانده بودند، یک هفته فرصت دارند تا با تدبیری جدی، در کنار اقلیت‌ها، زنان را نیز از مسیر فراکسیون خود به کرسی‌های هیأت‌رئیسه برسانند و ضمن افزایش سهم لیست امید، سه دوره خالی‌ماندن هیأت‌رئیسه از زنان را نیز پایان دهند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.